البرز در مسیر تبدیل شدن به مقصد گردشگری کشور؛ از احیای بناهای تاریخی تا توسعه زیرساخت‌ها
جلیل کریمی ـمدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان البرز، با اشاره به ظرفیت‌های گسترده استان در این حوزه، اظهار کرد: مناطق مختلفی از جمله طالقان، جاده کرج ـ چالوس، اشتهارد و دیگر نقاط استان از ظرفیت‌های قابل توجهی برای توسعه گردشگری برخوردارند و می‌توانند نقش مؤثرتری در ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی ایفا کنند.
به گفته نادر زینالی، هدف از توسعه گردشگری تنها افزایش تعداد مسافران نیست، بلکه باید منافع اقتصادی این حوزه به شکل ملموس به جوامع محلی برسد. بر همین اساس، تقویت اقتصاد روستاها، حفاظت از میراث فرهنگی و فراهم کردن زمینه مهاجرت معکوس در کنار حفظ سنت‌ها و فرهنگ بومی، از محورهای اصلی برنامه‌های این اداره‌کل به شمار می‌رود.
زینالی با تأکید بر اهمیت بناهای تاریخی در حفظ هویت فرهنگی جامعه گفت: مرمت آثار تاریخی تنها به بازسازی فیزیکی یک ساختمان محدود نمی‌شود، بلکه با این اقدام بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی جامعه نیز احیا خواهد شد.
وی افزود: تلاش می‌شود پس از حفاظت و مرمت بناهای تاریخی، کاربری‌های جدید و متناسبی برای آنها تعریف شود تا این آثار از فضاهایی صرفاً تاریخی به مکان‌هایی پویا و قابل استفاده برای جامعه و گردشگران تبدیل شوند.
در همین راستا، مرمت کاخ ناصری یکی از پروژه‌های مهم استان محسوب می‌شود. این بنا با سرمایه‌گذاری ۱۲۰ میلیارد تومان اکنون به پیشرفت فیزیکی ۹۰ درصدی رسیده و پس از تکمیل می‌تواند به یکی از مراکز مهم فرهنگی و گردشگری استان تبدیل شود.
همچنین مرمت تخصصی مسجد جامع اشتهارد و ساماندهی کاخ سلیمانیه کرج در دستور کار قرار گرفته است. بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، در صورت تأمین اعتبارات لازم، عملیات مرمت بخش شمالی، نما و فضاهای قرینه کاخ سلیمانیه تا پایان مهرماه به پایان خواهد رسید.
خانه تاریخی آیت‌الله طالقانی نیز از دیگر پروژه‌های مورد توجه است. مرحله نخست مرمت این بنا سال گذشته انجام شده و قرار است فاز نهایی آن با همراهی خانواده آن مرحوم و حمایت وزارت میراث فرهنگی تکمیل شود. پس از اتمام عملیات، این خانه به عنوان یک مرکز فرهنگی در شهرستان طالقان مورد بهره‌برداری قرار خواهد گرفت.
مدیرکل میراث فرهنگی البرز همچنین از ساماندهی و ایمن‌سازی مخزن نگهداری اشیای تاریخی استان خبر داد و گفت: این مجموعه با اجرای اقدامات حفاظتی و تجهیز به سامانه‌های اعلان حریق و سرقت، ساماندهی شده و استانداردهای لازم در آن مورد توجه قرار گرفته است.
تپه ازبکی نیز از دیگر ظرفیت‌های تاریخی استان است که روند ساماندهی آن دنبال شده است. به گفته زینالی، این محوطه تاریخی مطابق استانداردهای مورد نظر میراث فرهنگی آماده‌سازی شده و موضوع ثبت جهانی آن نیز در حال پیگیری است.
در کنار میراث تاریخی، توسعه گردشگری زیارتی و روستایی نیز در برنامه‌های استان قرار دارد. عملیات مرمت بقعه امامزاده سلیمان(ع) در اشتهارد در سه فاز تعریف شده که مرحله نخست آن به پایان رسیده و مراحل بعدی نیز در حال اجراست.
موزه مردم‌شناسی طالقان نیز با مشارکت خیرین به پیشرفت ۹۵ درصدی رسیده و انتظار می‌رود عملیات عمرانی آن در ماه‌های آینده تکمیل شود.
زینالی صنایع دستی را علاوه بر یک میراث فرهنگی، بخشی از اقتصاد خانواده‌ها دانست و تأکید کرد که افزایش میزان تولید به تنهایی نمی‌تواند ضامن رونق این حوزه باشد.
وی گفت: برای پایداری صنایع دستی باید زنجیره‌ای کامل از آموزش و تولید تا بسته‌بندی، برندسازی و دسترسی به بازارهای داخلی و خارجی شکل بگیرد. در واقع پشت هر محصول صنایع دستی، زندگی یک خانواده و گاه سابقه‌ای چندصدساله قرار دارد و حمایت از این بخش باید با نگاه اقتصادی و فرهنگی همزمان دنبال شود.
یکی از نیازهای اساسی البرز برای توسعه گردشگری، افزایش ظرفیت‌های اقامتی است. مدیرکل میراث فرهنگی استان معتقد است ورود سرمایه‌گذاران بخش خصوصی و اجرای پروژه‌های جدید می‌تواند این کمبود را تا حد زیادی جبران کند.
هتل قصر رز از جمله پروژه‌هایی است که با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و برخورداری از امکانات متنوع ورزشی و پذیرایی، به ظرفیت اقامتی استان افزوده شده است.
زینالی همچنین با اشاره به نقش سرمایه‌گذاری در توسعهگردشگری گفت: احداث هتل‌ها، اقامتگاه‌ها و مجتمع‌های خدماتی علاوه بر افزایش ظرفیت گردشگری، زمینه ایجاد فرصت‌های شغلی مستقیم و غیرمستقیم را فراهم می‌کند.
بر اساس گزارش عملکرد یک سال گذشته اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز نیز ۳۴۶ پاسخ به استعلام دستگاه‌های اجرایی صادر و ده‌ها جلسه تخصصی در حوزه حریم، مسکن و شورای فنی میراث فرهنگی برگزار شده است.
مجموع این اقدامات نشان می‌دهد البرز در تلاش است از تصویری که آن را صرفاً مسیر عبور مسافران می‌دانست فاصله بگیرد. توسعه زیرساخت‌های اقامتی، احیای بناهای تاریخی، ساماندهی محوطه‌های باستانی، تقویت گردشگری روستایی و توجه به صنایع دستی می‌تواند زمینه را برای شکل‌گیری مقصدهای جدید گردشگری در استان فراهم کند؛ مقصدهایی که علاوه بر جذب گردشگر، سهم بیشتری در اقتصاد و اشتغال جوامع محلی داشته باشند.
