«تجارت آنلاین» از دستورالعمل جدید سازمان امور مالیاتی گزارش می دهد

مالیات گریزی چالش بزرگ اقتصاد

از هنگامی که تحریم ها جدی تر شد و در فروش نفت با چالش رو به رو شدیم، بناچار دست به دامان مالیات شدیم، ظرفیتی که سالها از آن غافل بودیم.

کد خبر: ۱۱۴۱۶۵

تاریخ: ۳۰ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۱۷:۲۱

گروه اقتصادی – کورش شرفشاهی: از هنگامی که تحریم ها جدی تر شد و در فروش نفت با چالش رو به رو شدیم، بناچار دست به دامان مالیات شدیم، ظرفیتی که سالها از آن غافل بودیم. اما اکنون که چاره دیگری نداریم، نگاه مهربانتری به مالیات داریم و نگاه به قانون بودجه سال جاری، نشان میدهد که تا چه اندازه بودجه کشور مالیاتی شده است. هنگامی که میزان دریافت مالیات سال ۹۸ نسبت به سال ۹۹ رشد چشمگیری داشته و از ۱۷۰ هزار میلیارد تومان به ۱۹۰ هزار میلیارد تومان رسیده، بیانگر آن است که مالیات بگیری همه ساله جدیتر میشود. البته کسانی که همه ساله بدون دردسر مالیات میپردازند، نباید زیاد نگران باشند، اما کسانی که به دلایل گوناگون مالیات گریزی دارند، زیاد از قانونمند شدن بخش مالیات کشور راضی نیستند. امروزه اعداد متفاوتی از فرار مالیاتی اعلام میشود که بین ۵۰ تا ۱۰۰ هزار میلیارد تومان متغیر است. در هر صورت وقتی قرار است نگاه ویژهای به مالیات داشته باشیم، باید مسیر گریز مالیات را ببندیم.

دستورالعمل ٩ گانه مالیاتی

در این رابطه رئیس سازمان امور مالیاتی بخشنامه جدیدی برای مقابله با فرار مالیاتی صادر کرد. امیدعلی پارسا در این بخشنامه عنوان کرد: با عنایت به تصویب قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مودیان، به منظور پیشگیری و مقابله با فرار مالیاتی و ایجاد وحدت رویه در رسیدگی به پرونده مالیاتی مودیانی که اقدام به صدور صورتحسابهای غیرواقعی مینمایند و همچنین اجتناب از اخذ مالیات مضاعف، ۹ مورد اعلام میشود.۱. تشکیل کمیته ویژه مبارزه با فرار مالیاتی در هر یک از ادارات کل امور مالیاتی برای رسیدگی و اتخاذ تصمیم در مورد مسائل مرتبط با صورت حسابهای غیرواقعی ۲. در خصوص آن بخش از اعتبار مالیاتی مؤدی که به واسطه معاملات غیرواقعی با مؤدی صوری مورد پذیرش قرار نمیگیرد، چنانچه مودی-خریدار در مراحل رسیدگی یا دادرسی مالیاتی نسبت به معرفی فروشنده واقعی اقدام کند، با احراز ادعای مؤدی و پس از مطالبه و وصول مالیات و عوارض متعلق از فروشنده واقعی، اعتبار موصوف برای خریدار مورد پذیرش قرار خواهد گرفت.۳. در صورتی که مشخص شود طرف حساب صورتحساب فروش صادره توسط مؤدی، اشخاص فاقد اعتبار مالیاتی (مؤدی صوری) هستند، اگر فروشنده در مراحل رسیدگی یا دادرسی مالیاتی خریدار واقعی یا خدمت را معرفی کند، با احراز موضوع و پس از صدور صورتحساب اصلاحی، ارزش بهای کالا و خدمت فروش رفته به عنوان بهای کالای خریداری شده توسط خریدار واقعی محسوب و مالیات و عوارض پرداخت شده بابت فروش مذکور نیز به عنوان اعتبار مالیاتی یا بخشی از بهای تمام شده کالای خریداری شده خریدار واقعی کالا یا خدمات، مورد منظور خواهد شد.۴. در صورت عدم معرفی خریدار یا فروشنده واقعی کالا یا خدمت توسط مؤدی، اداره امور مالیاتی باید مراتب این موضوع را به همراه مستندات مربوطه به دادستانی انتظامی مالیاتی گزارش کند تا نسبت به اقامه دعوی نزد مراجع صالح قضائی اقدام شود.۵. در صورتی که پس از قطعیت پرونده مالیات عملکرد یا مالیات بر ارزش افزوده، مؤدی، فروشنده یا خریدار واقعی را معرفی کند، پس از طی مراحل مذکور در بندهای ۲ و ۳، برابر مقررات تبصره ماده ۱۵۷ قانون مالیاتهای مستقیم مربوط به مالیات عملکرد و بخشنامههای صادره سازمان در خصوص مالیاتی بر ارزش افزوده، اقدام شود.۶. اگر ادارات امور مالیاتی در رسیدگی به پروندههای مالیاتی مشکوک به انجام معاملات غیرواقعی با مودیان صوری که در فهرست اشخاص فاقد اعتبار مالیاتی درج شده در سامانههای سازمان نیستند، برخورد کنند موظفند جهت شناسایی و راستی آزمایی طرفهای معامله، مراتب را به همراه مستندات مربوط به کمیته ویژه مبارزه با فرار مالیاتی ارسال کنند.۷. پس از ثبت اطلاعات مطابق بند ۶ به عنوان مؤدی فاقد اعتبار مالیاتی، هر گونه تغییر اطلاعات در سامانههای ۱۶۹ و ۱۶۹ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم، منحصراً با نظر کمیته ویژه مبارزه با فرار مالیاتی در ادارات کل مالیاتی است.۸. مودیاتی که برای عملکرد یا دورههای سال ۹۹ به بعد صورتحساب غیرواقعی دهند، اگر فروشنده و خریدار واقعی را معرفی نکنند، علاوه بر اینکه طبق مقررات قانونی مربوطه با آنها رفتار میشود، به عنوان مؤدی پرریسک نیز تلقی خواهند شد. در موارد معرفی فروشنده و خریدار واقعی، در صورت تکرار صورتحساب غیرواقعی، با آنها مطابق با این بند رفتار میشود.۹. با توجه به اینکه مودیان صوری دارای فعالیت واقعی نیستند، در مواردی که مستندات با اطلاعیهای مبنی بر فعالیت آنها به ادارات امور مالیاتی واصل شود، انجام برآورد بیش از ارقام مندرج در اطلاعیههای واصله موضوعیت نداشته و باید صرفاً مستندات واصله را مبنای اقدامات مالیاتی قرار داد.

فرار مالیاتی کشور سالانه تا ۵۰ هزار میلیارد تومان است

در این رابطه مدیرکل دفتر بازرسی ویژه مبارزه با پولشویی و فرار مالیاتی سازمان امور مالیاتی، گفت: بر اساس برآورد انجام شده میزان فرار مالیاتی در کشور سالانه بین ۴۰ تا ۵۰ هزار میلیارد تومان است. هادی خانی با اشاره به اینکه فرار مالیاتی جرم محسوب میشود، اظهار داشت: مبارزه با این جرم در اولویت برنامههای سازمان امور مالیاتی قرار دارد. وی اضافه کرد: هنوز عدد و رقمی از فرار مالیاتی استانها نداریم چون تخمین زدن مقدار آن مستلزم دسترسی به ریزدادههای تمام فعالیتهای اقتصادی است. خانی با بیان اینکه ۱۵ تا ۲۰ درصد پزشکان در کشور در نظام مالیاتی پرونده ندارند، افزود: بیش از ۵۰ درصد پزشکان در طرح نصب کارتخوان ثبت نام کردهاند. مدیرکل دفتر بازرسی امور مالیاتی گفت: بیشترین فراوانی ریشه فرار مالیاتی جعل هویت است که ناشی از عدم آگاهی از قوانین و مقررات اقتصادی در کشور است. وی اظهار داشت: در ۲ سال اخیر تراکنش مالی بیش از ۱۸ هزار نفر مشکوک به فرار مالیاتی که توسط دستگاههای امنیتی و انتظامی یا به همت واحد عملیاتی سازمان امور مالیاتی شناسایی و معرفی شدند، از بانکها اخذ شده که از این تعداد حدود هفت هزار نفر پرونده مالیاتی نداشتند.

آمارگویی های متفاوت از مالیات

یکی از چالشهای کشور اقتصاد ایران نبود آمار دقیق است و در مورد فرار مالیاتی رقمهایی بین ۲۵ تا ۱۰۰ هزار میلیارد تومان اعلام میشود. به نوعی که دژپسند وزیر اقتصاد، فرارهای مالیاتی را ۲۵ تا ۴۰ هزار میلیارد تومان، محمد مسیحی معاون درآمدهای مالیاتی سازمان ۳۵ هزار تا ۴۰ هزار میلیارد تومان و امیدعلی پارسا رئیس سازمان ۴۰ هزار میلیارد تومان اعلام کردند. همچنین ابراهیم رییسی رییس قوه قضاییه گفته که تصور من این بود که فرار مالیاتی حدود ۱۰۰ هزار میلیارد تومان است. محمدرضا پورابراهیمی عضو کمیسیون اقتصادی مجلس نیز فرار مالیاتی را بیش از ۵۰ تا ۶۰ هزار میلیارد تومان اعلام کرد. البته این تناقض گویی ها ادامه دارد و بدتر اینکه مسوولان وزارت اقتصاد که متولی اصلی فرار مالیاتی هستند، به عدد قطعی نرسیدهاند.

نبود اطلاعات جامع مالیاتی

و اما یک کارشناس اقتصادی یکی از مشکلات اصلی در حوزه مالیات را نبود فقدان اطلاعات کامل میداند که باعث میشود نتوان عدد دقیقی برای فرار مالیاتی اعلام کرد. وحید عزیزی افزود: تفاوت در نوع محاسبات نیز منجر به اعلام ارقام مختلف برای فرار مالیاتی میشود. وی با اعلام اینکه همه این «فاصله»، فرار مالیاتی محسوب نمیشود گفت: از برخی از این بخشها مانند سپردههای بانکی خودمان نخواستهایم مالیات بگیریم.

این کارشناس اقتصادی افزود: از سویی دیگر در مورد فرار مالیاتی اصناف سخن گفته میشود در حالی که مشکل اصلی اصناف تفاهمهای مالیاتی است؛ شاید مالیات حقه یک عدد بالاتری باشد اما سازمان امور مالیاتی با برقراری تفاهم، مالیات حقه را از اصناف دریافت نمیکند؛ این مساله فرار مالیاتی محسوب نمیشود. در این رابطه حسین میرزایی سخنگوی ستاد تبصره ۱۴ از شناسایی ۳۰۰ هزار خانوار ثروتمندی که فرار مالیاتی داشتهاند، خبر داد و گفت: با راه اندازی سامانه رفاه ایرانیان و ثبت بخشی از اطلاعات خانوارها روی این سامانه، مشخص شد ۳۰۰ هزار خانوار ثروتمند فاقد کد مالیاتی هستند و فرار مالیاتی دارند.