ترامپ به دنبال نابودی برجام

کد خبر: ۱۳۱۴۱۳

تاریخ: ۱۹ شهريور ۱۳۹۹ - ۱۵:۵۶

محمد امین ذاکری

کارشناس مسائل سیاسی

کارزار «اعمال فشار حداکثری» دولت دونالد ترامپ علیه ایران به نتیجه منطقی آن رسیده: تلاشی برای نابود کردن توافق هسته ای سال ۲۰۱۵ موسوم به برجام از طریق اقدام یک جانبه در شورای امنیت سازمان ملل. دولت ترامپ ابتدا سعی کرد تحریم های تسلیحاتی ایالات متحده علیه ایران را که ۱۸ اکتبر منقضی می شود، از طریق یک قطعنامه جدید تمدید کند و با شکست شرمآور این تلاش مرحله بعدی را با ادعای حق استفاده از مکانیزم ماشه یا همان بازگرداندن تحریم های شورای امنیت به اجرا درآورد. این حق برای طرفین برجام محفوظ است، اما ایالات متحده در پی خروج یکجانبه از توافق، این حق را از دست داده است.

هدف آمریکا در هر دو مورد واضح است: می خواهد ایران را به تسلیم در برابر خواسته های خود در یک توافق جدید (در صورت پیروزی ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا) یا دشوار کردن بازگشت دوباره آمریکا به برجام (در صورت پیروزی جو بایدن، نامزد دموکرات، در انتخابات) وا دارد. اعضای شورای امنیت اقدام ایالات متحده برای استفاده از مکانیزم ماشه را رد و ایران را به خودداری از واکنش شدید در برابر مانوری که شرایط موجود را تغییر نمی دهد، ترغیب کردند.

تهدید و اجبار، شاخصه اصلی سیاست ترامپ در بیش از دو سال گذشته بوده است. واشنگتن از زمان خروج از برجام در ماه مه ۲۰۱۸ تحریم های یک جانبه شدیدالحنی علیه جمهوری اسلامی اعمال با هدف بی ثبات کردن آن و وادار ساختنش به قائل شدن امتیازات مربوط به برنامه هسته ای و تغییر رفتار در غرب آسیا دنبال کرده است. با این حال، اگرچه اقتصاد ایران رنج قابل توجهی متحمل شده، اما این کشور نه در جبهه هسته ای تسلیم شده و نه در جبهه منطقه ای؛ برنامه هسته ای ایران امروز پیشرفته تر از زمان خروج آمریکا از برجام است و نفوذ تهران در منطقه بیشتر شده.

پایان محدودیت های تسلیحاتی سازمان ملل علیه ایران در ماه اکتبر به موضوع بعدی در بن بست روابط تبدیل شده است. مقامات اسرائیل همچنان می گویند نمی خواهند بگذارند که این محدودیت پایان یابد. آنها مدعی شده اند که نهایتا به یک طریقی این هدف را محقق خواهند کرد: یا با تصویب قطعنامه ای که تحریم ها را تمدید کند یا از طریق اجرای یک بند قطعنامه ۲۲۳۱ که بازگشت همه تحریم های سازمان ملل را در پی داشته باشد. بازگشت تحریم های سازمان ملل به معنای نابودی برجام خواهد بود و از آنجایی که آمریکا در تصویب قطعنامه شکست خورده، اکنون برای پیشبرد گزینه دوم تلاش می کند.