بازخوانی دوباره آبان ۹۸ به بهانه انتشار یک فیلم

کد خبر: ۱۶۰۱۹۰

تاریخ: ۱۹ فروردين ۱۴۰۰ - ۰۱:۲۸

روز دوشنبه 16 فروردین‌ماه 1400 ویدیویی چندثانیه‌ای از برنامه اینترنتی جدال که به گفت‌وگو با محمود صادقی، نماینده سابق مجلس شورای اسلامی اختصاص داشت منتشر شد که به‌سرعت در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست شد.

در این فیلم کوتاه، محمود صادقی به گفت‌وگوی خود با علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی در جریان اعتراضات آبان ماه 98 اشاره می‌کند که در آن وی به رفتار سخت‌گیرانه در قبال معترضان اشاره دارد.

بلافاصله روز بعد یعنی 17 فروردین‌ماه مرکز ارتباطات و اطلاع‌رسانی دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی اظهارات محمود صادقی را تکذیب کرد. دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی در اطلاعیه منتشرشده آورده بود که این نماینده سابق مجلس «اظهارات غیرواقعی و بی‌اساسی را به دریابان علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی نسبت داده که تماماً کذب و عاری از واقعیت است».

در پایان این اطلاعیه آمده بود: «با توجه به اظهارات مشابه از سوی صادقی در موضوعات مختلف که عمدتاً بدون ارائه هرگونه مستند قابل دفاع مطرح‌شده، سوء‌نیت نامبرده از بیان موضوعاتی ازاین‌دست محرز است. صحبت‌های غیرواقعی اخیر نامبرده صرف‌نظر از اهداف سیاسی آن، به‌طورقطع دارای پیامدهای کلان امنیتی برای کشور است و قابل‌اغماض نیست؛ بنابراین موضوع، برای روشن شدن ابعاد و قصد و نیت وی از این اظهارات از طریق مراجع قضایی ذی‌صلاح پیگیری خواهد شد».

روایت جدید نماینده سابق مجلس که با تکذیبیه دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی مواجه شد، احتمالاً آخرین بازگویی از اتفاقات تلخ آبان 1398 نباشد. ازاین‌رو این امکان وجود دارد که در ماه‌ها و سال‌های آینده نیز بحث‌های جدیدی دراین‌باره منتشر شود و احتمالاً بعدازآن تائیدیه‌ها و تکذیبیه‌هایی انتشار یابد.

***

نیمه‌شب بیست چهارم آبان 1398 به‌یک‌باره اعلام شد که بنزین سهمیه‌بندی و قیمت آن 200 درصد افزایش‌یافته است. این اقدام پیرو تصمیم شورای عالی هماهنگی اقتصادی متشکل از روسای وقت سه قوه انجام‌شده بود که با اعتراضاتی در سطح کشور روبه‌رو شد. این آشوب‌ها چند روز به طول انجامید و تعدادی در جریان اعتراضات کشته شدند که تا مدت‌ها اطلاع‌رسانی رسمی درباره اتفاقات آبان ماه صورت نگرفت.

با استفاده از خلاء پیش‌آمده، روز 3 دی‌ماه 1398 خبرگزاری انگلیسی رویترز در گزارشی درباره تعداد کشته‌شدگان حوادث آبان ماه مدعی شد ۱۵۰۰ نفر جان خود را در این حوادث ازدست‌داده‌اند. منبع خبر رویترز منافقین بود.

نکته جالب آن‌که عفو بین‌الملل یک هفته قبل‌تر تعداد کشته‌ها را حداقل 304 نفر و وزارت خارجه آمریکا نیز در گزارش خود به رقم چند صد نفر اشاره‌کرده بود.

غلامحسین اسماعیلی، سخنگوی قوه قضائیه 10 دی‌ماه 1398 در پاسخ به سؤالی مبنی بر آمار رویترز گفت: شاهد دروغ‌سازی‌ها و جعل اخبار از سوی رسانه‌های بیگانه در حوزه‌های مختلف هستیم و این‌ها متخصص جعل خبر در دنیا هستند و اکاذیبی را اعلام می‌کنند و به‌هیچ‌عنوان مطالب منتشره آن‌ها و آمار اعلامی آن‌ها با واقعیات انطباق ندارد.

اسماعیلی گفته بود که شورای امنیت ملی مسئول اعلام تعداد جان‌باختگان حوادث اخیر (آبان ماه) است.

حسن روحانی، رئیس‌جمهور نیز در نشست خبری 27 بهمن 1398 در پاسخ به پرسش خبرنگار نیویورکر مبنی بر تعداد کشته‌های آبان ماه گفت: «در این حادثه رسانه‌های خارجی اغراق و مبالغه عجیب‌وغریبی کردند و عددهای عجیب‌وغریبی اعلام کردند. اول یک عددی را اعلام کردند بعد به آن‌ها چیزی گفته نشد همین‌طور روزانه عدد را صد نفر صد نفر بالا بردند تا از هزار هم عبور کرد.»

روحانی گفت: «این اعداد کاملاً نادرست است...این‌که چند نفر کشته شدند آمار آن در اختیار پزشکی قانونی کشور است اگر برای پزشکی قانونی همه ابعاد روشن است که قاعدتاً در این مدت باید روشن باشد آن‌ها می‌توانند این مسئله را اعلام کنند و مشکلی نیست. ولی آمار واقعی آنچه تاکنون اطلاع داریم و اعلام‌شده با آماری که در رسانه‌ها اعلام می‌شود فاصله خیلی زیادی دارد.»

روز 28 بهمن‌ماه 1398 یعنی تنها یک روز بعد از سخنان رئیس‌جمهور، عباس مسجدی آرانی، رئیس سازمان پزشکی قانونی کشور درباره اعلام آمار حوادث آبان ماه گفت: «ارائه آمار حوادث اخیر، بر عهده شورای امنیت کشور است.»

در 11 خرداد 1399 و پس از شش ماه عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور در یک برنامه تلویزیونی و در میان سخنانش ناخواسته آمار را اعلام کرد. رحمانی فضلی گفت 20 درصد کشته‌شدگان شهید محسوب می‌شوند که حدود 40 تا 45 نفر هستند. قاعدتاً با این سخن باید گفت که آمار کلی بین ۲۰۰ تا ۲۲۵ نفر است.

12 خرداد 1399 مجتبی ذوالنور، رئیس کمیسیون امنیت ملی در دوره دهم مجلس هم دراین‌باره عنوان داشت «6 مأمور رسمی نیروهای امنیتی به شهادت رسیدند، حتی یک کشته، مجروح و جانباز برای ما سخت و سنگین است، رسانه‌های بیگانه آمارهای دروغین اعلام کرده و تا ده هزار نفر کشته اعلام کردند، 230 کشته درمجموع داشتیم که 6 نفر از مأموران بودند».

بااین‌وجود درباره حوادث آبان ماه 98 هنوز ابهاماتی وجود دارد که متأسفانه هیچ‌کدام از مقامات مسئول تاکنون گزارش دقیق و کاملی که به شفافیت کمک کند ارائه نداده‌اند. بنابراین همان‌گونه که اشاره شد احتمال این‌که در آینده نیز این‌گونه اتفاقات مانند صحبت‌های محمود صادقی و تکذیبیه دبیرخانه شورای امنیت رخ داد وجود دارد.