گرانی تنها راهکار کلیدی اقتصاد

کد خبر: ۱۶۳۶۸۰

تاریخ: ۱۹ ارديبهشت ۱۴۰۰ - ۱۲:۵۵

احسان سلطانی

اقتصاددان

سیاســــتهای آزادسازی، خصوصیسازی، مقررات زدایی، پولیسازی، و کالایی سازی پدیدههای اجتماعی و اقتصادی مسئول بحرانهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، و سیاسی کنونی کشور پس از جنگ تحمیلی است. سهم تضعیف ارزش پول ملی به عنوان مهمترین متغیر اقتصاد کلان در بیثباتسازی اقتصادکلان، رکود تورمی، بیکاری گستردهنابرابریهای بیسابقه اقتصادی- اجتماعی؛ ثروتهای نجومی برای الیگارشها؛ فساد بیسابقه در بافت اداری، فرهنگی و اجتماعی؛ تضعیف مستمر قدرت خرید مردم؛ و بحران معیشتی جمعیت کثیری از جامعه؛ آسیبهای اجتماعی از جمله گسترش افیون اعتیاد؛ رشد جرم و جنایت؛ خشونت و خودکشی؛ زنان خیابانی؛ کودکان کار؛ فرار مغزها و سرمایهها؛ گسلهای تهدیدکننده امنیت اجتماعی- سیاسی را سبب شده است.

در اقتصاد تک محصولی ایران، تنها راه حل مرسوم و سهل الوصول برای رفع کسری بودجه و تنگناهای مالی نرخ ارز است و با نادیده گرفتن ریشهها و عوامل کلیدی، نسخه افزایش نرخ ارز و اقلام اساسی به عنوان تنها راهکار کلیدی اقتصاد معرفی میشود. این نسخه برای گذران روزمره امور دولت و استمرار کسب منافع رانتیها، همه فشارها را با اعمال مالیات تورمی به عامه مردم منتقل میکند. در این میان به سود بنگاههای دولتی و شبه دولتی و قشر قلیلی از جامعه، بخش خصوصی واقعی و مردم روز به روز نحیفتر و ضعیفتر میشوند. سیاستگذاریها به جای کاهش نرخ تورم و پرداختن به ریشه مشکل به درمانی معطوف میشود که اقتصاد را وارد مارپیچ تورمی و دور تسلسل مخرب «افزایش نرخ ارز> افزایش نرخ تورم>افزایش نرخ ارز» میکند. این موضوع یعنی مالیات تورمی که در اصل فشار آن به اقشار ضعیف و متوسط وارد میشود. در سناریوی اعمال مالیات تورمی به جای «قطع مخارج غیر حاکمیتی و غیر ضروری دولت»، «قطع و یا حداقل توزیع و کاهش تدریجی رانتها» و «اخذ مالیات از ثروتمندان و درآمدهای بالا»، با ایجاد تورم (از طریق بالا بردن بهای اقلام کلیدی، خدمات دولتی و نرخ ارز) فشار همه اینها به عامه مردم منتقل میگردد که پیامدهای آن افزایش فقر و نابرابری، تشدید رکود در بخش خصوصی و بیکاری است.

برندگان این اقتصاد رانتی-رفاقتی-غارتی کاسبان تحریمها و فرادستان ائتلاف غالب یعنی الیگارشها هستند. داراییهای اصلی آنها (مانند ارز، طلا، زمین، مسکن، مواد اولیه، کالاها) به همراه درآمدهای آنها غیر ریالی است یا به دلار ارزش گذاری میشود و بازندگان عموم مردم هستند که درآمدهایشان به ریال (کم ارزش گذاری شده) و هزینههایشان به دلار (بیش ارزش گذاری شده) است و با مالیات تورمی چپاول میشوند. هم اکنون که اخبار کم رنگ شدن سایه تحریمها به گوش میرسد، کاسبان تحریمها در صف نخست مخالفین واقعی شدن (کاهش) متغیر کلیدی قیمت دلار و به تبع آن سایر داراییها و تخلیه حباب قیمت داراییها هستند.