تجارت آنلاین در آستانه تشکیل کابینه سیزدهم گزارش می دهد

دولت در هفت خوان مشکلات اقتصادی

مراسم تحلیف رئیس جمهور انجام می شود و رییسی به طور رسمی سکان قوه مجریه را بر دست می‌گیرد. اما این سخت‌ترین شرایط برای رئیس دولت سیزدهم است،

کد خبر: ۱۷۴۲۷۶

تاریخ: ۱۴ مرداد ۱۴۰۰ - ۱۵:۱۰

مراسم تحلیف رئیس جمهور انجام می شود و رییسی به طور رسمی سکان قوه مجریه را بر دست می‌گیرد. اما این سخت‌ترین شرایط برای رئیس دولت سیزدهم است، زیرا در حالی مدیریت قوه مجریه را به دست می گیرد که در وضعیت نامناسب اقتصادی، تورم بالا، فاصله طبقاتی شدید، گرانی و بحران های جدی دیگر قرار دارد. در واقع دولت سیزدهم میراث‌دار چالشهای بزرگ اقتصادی است و اگر بخواهد از این شرایط عبور کند، با هفتخوانی روبرو است که باید برای مدیریت و از بین بردن آن چالش ها و بحران ها گام های اساسی بردارد.

انتظار تحقق وعده ها
مردم در شرایطی با آیت الله رئیسی رای دادند که در بدترین شرایط اقتصادی و معیشتی قرار داشتند. مردم با هدف مدیریت بحران ها و گشایش در امور آیت الله رئیسی را برای دولت سیزدهم برگزیدند. در شرایطی که فساد بزرگترین چالش کشور است، آیت الله رئیسی به اقشار آسیب پذیر قول دادند که این وضعیت را مدیریت خواهند کرد. امروز مردم از ایشان انتظار دارند در موضوع اقتصاد به ویژه بحران های تورم و گرانی که ریشه در رانت و فساد دارد، ورود کند. واقعیت این است که هیچکدام از شاخص های اقتصادی ازجمله معیشت، رفاه، درمان، قیمت کالاها و خدمات به هیچ عنوان مناسب نیست و با درآمد مردم همخوانی ندارد. رئیسی باید در شرایطی با این چالش ها مقابله کند که ساختارهای اقتصادی اشکال ریشه ای دارد و افراد صاحب قدرت و ثروت، سکان های مختلفی را به دست گرفته که از بین بردن آنها و پایان دادن به رانت این افراد گام بزرگی است که در صورت برداشته شدن، می‌تواند مفاسد را از بین برده و رانت را به نفع طبقات محروم، بهبود معیشت و پرکردن سفره خالی نیازمندان تغییر دهد.

کنترل بحران نقدینگی
یکی از جدی ترین چالش هایی که اقتصاد با آن رو به رو است و صاحبنظران به ویژه رئیس بانک مرکزی بر آن اعتراف دارد، رشد تصاعدی و سرسام آور نقدینگی است، رشدی که چالشهای اقتصادی ناشی از آن گریبانگیر دولت و مردم می شود. برای دولت سیزدهم رشد نقدینگی دوگانگی عجیبی را ایجاد کرده است. اگر دولت سیزدهم بخواهد با حمایت های مالی در قالب پرداخت یارانه یا کمک های معیشتی به یاری مردم بشتابد، رشد نقدینگی را باعث خواهد شد و چنانچه سعی بر کنترل نقدینگی داشته باشد و بر سیاست انقباضی تاکید کند، مردم می بایست شرایط سخت تری را تحمل کنند. بنابراین دولت سیزدهم باید به نوعی گام بردارد که هم رضایت مردم جلب شود و هم از رشد نقدینگی و بحران های ناشی از آن جلوگیری شود که این مهم نیازمند مدیریت و درایتی جدی از سوی رییس دولت سیزدهم است.
تورم لجام گسیخته
بر اساس گزارش‌های مرکز آمار و بانک مرکزی، تورم بسیار وحشتناکی زندگی مردم را تهدید می کند. امروزه تورم لحظه ای افزایش می یابد و هر روز بخشی از اقتصاد را درگیر می‌کند. بر اساس هشدارهای کارشناسان، اگر تورم با همین شرایط به روند خود ادامه دهد، در آینده نزدیک به چالشی غیرقابل جبران مبتلا خواهیم شد که زیان اصلی آن را طبقات فرودست جامعه متحمل خواهند شد. بنابراین دولت سیزدهم نیازمند فرمولی کارساز است تا بتواند آسیبهای وارده به اقشار مستضعف جامعه و کم درآمد را که ناشی از گرانی و تورم است، به حداقل ممکن کاهش دهد.

چالش دیپلماسی برای اقتصاد
تاثیر تحریم ها و بحرانهای اقتصادی ناشی از آنرا نمی‌توان به هیچ عنوان انکار کرد. امروزه تحریم‌ها تمامی بخش‌های اقتصاد از صنایع تا کشاورزی و خدمات را تحت تاثیر خود قرار داده در حالی که سیاست ما با اقتصاد جهانی در تقابل است. واقعیت این است که توان تولید محصول در همه زمینه ها را نداریم و ناچار هستیم بخش قابل توجهی از نیازهای کشور را وارد کنیم. اما اگر بنا داشته باشیم به خودکفایی برسیم، لازم است ابتدا تکنولوژی و فناوری تولید کالا را وارد کشور کنیم و سپس با تامین مواد اولیه به تولید آنها دست بزنیم. اما برای این مهم نیاز به دیپلماسی و ارتباطات جهانی برای تهیه ماشین آلات و فناوری برای تامین نیاز داخل و صادرات آن به ویژه به کشورهای همسایگان داریم. این در حالی است که اقتصاد ما درگیر چالش هایی همچون اف.ای.تی.اف و محدودیت معاملات بانکی است. این معضلات نشان می دهد که باید سیاست خارجی را به نوعی مدیریت کنیم تا چالش ها کاهش یابد. اکنون مذاکرات وین را در پیش داریم و چنانچه دولت سیزدهم بتوانند دیپلماسی خوبی را در این مذاکرات برقرار کند، می توان تا حدودی به آینده امیدوار بود. البته رئیسی در مناظره های انتخاباتی وعده تعامل با جهان را در اولویت سیاست خارجی مطرح کرد که امیدواریم دولت سیزدهم با انتخاب تیم توانمند در سیاست خارجی، بتواند در مذاکرات وین لغو تحریم‌ها را رقم بزند.

تبعات اقتصادی کرونا
یکی دیگر از چالش های بزرگی که گریبان ایران و جهان را گرفته و تاثیر سنگینی بر اقتصاد گذاشته، همه گیری کروناست. دولت سیزدهم می بایست هر چه سریعتر چاره‌ای برای مدیریت کرونا بیاندیشد. می بایست واکسیناسیون را گسترش دهد تا مانع از تعطیلات اجباری اصناف، صنایع و مشاغل شود. امروزه بسیاری از بحران های اقتصادی همچون گرانی فولاد و سیمان در نتیجه تعطیلی بنگاههای اقتصادی بود. بنابراین باید تعطیلات را به حد ممکن کاهش داد. واقعیت این است که کارآفرینان به دنبال تعطیلات پی در پی، زیان های سنگینی را متحمل می شوند که جبران آن در بازه زمانی کوتاه مدت به هیچ عنوان امکان پذیر نیست. بنابراین لازم است رایزنی های لازم برای واردات واکسن و حمایت های ضروری برای تولید واکسن در داخل صورت بگیرد تا بتوانیم با واکسیناسیون گسترده از پیک کرونا عبور کنیم.
بیکاری و چالش های اشتغال زایی
با نگاهی به وضعیت شیوع کرونا و تبعات تحریم اقتصادی، متوجه می شویم که این دو همچون دو لبه قیچی نه تنها باعث تعطیلی بنگاه های اقتصادی و بیکاری بسیاری از کارگران شده، بلکه اشتغالزایی را به شدت محدود کرده است. واقعیت این است که از یک سو در زمینه سرمایه گذاری مشکل داریم و از سوی دیگر توان اشتغالزایی را در صنایع موجود نداریم. امروزه صنایع بسیاری به دلیل شیوع کرونا ناچار به تعطیلی شده و تعطیلات پی در پی باعث شده تا انگیزه فعالیت از بنگاههای موجود نیز گرفته شود. در این شرایط باید منتظر سونامی بیکاری باشیم. این وضعیت نشان می‌دهد که دولت سیزدهم می بایست اشتغالزایی برای جوانان بیکار به ویژه فارغ التحصیلان دانشگاهی را در اولویت قرار دهد. اگر نتوانیم برای جوانان با استعداد و تحصیل کرده اما بیکار شغل ایجاد کنیم، فرصت های بزرگ تبدیل به چالش می شوند. این واقعیت انکار ناپذیر است که بیکاری مادر بسیاری از بحران هاست. از یک سو مانع تشکیل خانواده می شود که در نتیجه شاهد کاهش رشد جمعیت هستیم و از سوی دیگر افزایش بزهکاری رقم می‌خورد که معضل جدتری را به وجود می‌آورد. از سوی دیگر پیشنهادها و راهکارهای بسیاری از سوی کارآفرینان با استعداد مطرح می شود که به دلیل کمبود نقدینگی از عهده انجام آن بر نمی آیند. بنابراین لازم است دولت سیزدهم با حمایت مالی و پرداخت تسهیلات کم بهره اشتغال زایی را رقم بزند. باید بپذیریم که چنانچه نتوانیم به این مهم دست پیدا کنیم، فرار مغزها رشد سرسام آوری خواهد گرفت و در آینده، وضعیت اسفبارتر خواهد شد.

شفافیت گمشده اقتصاد ایران
در اینکه پنهان کاری معضلات بسیاری را به وجود می آورد، شکی نیست، اما در صدر آن ها فساد بیداد میکند. به همین دلیل تمامی روسای جمهوری که تا کنون از مردم رای گرفتند، در ابتدای کار وعده مبارزه با فساد و ایجاد شفافیت را مطرح کردند. هنوز فراموش نکرده ایم که روحانی قول داده بود دولتش در اتاق شیشه ای قرار میگیرد تا همه مردم عملکرد آن را ببینند، اما حقوق های نجومی در حالی در دولت روحانی شکل گرفت که قرار بود سایت های دریافت حقوق فعال شوند و هر فردی که در دولت حقوق میگیرد، از کارمند جز تا عالی ترین مقام، فیش حقوقی او در سامانه قابل دیدن باشد. اما این مهم شکل نگرفت، تا آنکه در روزهای پایانی دولت دوازدهم نیز شاهد افشای حقوق های نجومی در مناطق آزاد بودیم. اکنون آیت الله رئیسی در معرض آزمون بزرگی قرار دارد. اینکه تا چه اندازه در دولت سیزدهم شاهد کاهش فساد خواهیم بود و تا چه اندازه به شفافیت پرداخته خواهد شد. رئیسی باید از همان روزهای اول دولت، گردش اطلاعات و شفافیت را در دستور کار قرار دهد، این مهم نیاز به برنامه ریزی ندارد و به سادگی می‌توان آن را اجرا کرد. به امید آنکه در دولت سیزدهم وعده ها جامعه عمل بپوشد و مردم بابت رای به آیت الله رئیسی خرسند باشند.