گزارشی از وضعیت مصرف گوشت، لبنیات و برنج در ایران

سفره‌های رو به کاهش / امنیت غذایی مردم در خطر است

کد خبر: ۱۸۱۸۵۹

تاریخ: ۱۰ مهر ۱۴۰۰ - ۱۶:۱۵

سلامت نیوز: امنیت غذایی مردم در خطر است. آخرین آمار تورم نقطه‌ای که هفته گذشته از سوی مرکز آمار ایران منتشر شد، حاکی از وضعیت نگران کننده در مورد مصرف مواد خوراکی بود. مرکز آمار تورم نقطه‌ای شهریورماه را ٤٥,٨ درصد اعلام کرده است. در این تورم، گران شدن مواد خوراکی بیش از 60 درصد سهم دارند. این وضعیت باعث شده خانواده‌ها که بیش از پیش در مواد خوراکی ضروری خود صرفه‌جویی کنند.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه همدلی، گزارش‌ها نیز حاکی از کاهش سرانه مصرف گوشت برنج و لبنیات در ایران است. بر اساس تعریف سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (FAO)، امنیت غذایی زمانی وجود دارد که همه افراد همیشه به غذای کافی، سالم و مغذی که تمام نیازهای رژیم غذایی و سلامت‌شان را تامین کند؛ دسترسی فیزیکی، اجتماعی و اقتصادی داشته باشند. طبق گزارش‌ها، در سال ۹۷ هفت دهک جامعه از تامین کالری مورد نیاز خود ناتوان بوده‌اند و اکنون نیز گزارش‌ها حاکی از کاهش سرانه مصرف گوشت، برنج و لبنیات در ایران رو به کاهش است. قیمت سبد خوراکی نسبت به سال ۹۵ نزدیک به ۴ برابر شده است.

مصرف تخم مرغ به جای گوشت

نرخ تورم نقطه‌ای گروه عمده «خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات» با افزایش ٣.٢ واحد درصدی به ٦١.٦ درصد رسیده است. در بین مواد خوراکی، شیر، پنیر و تخم‌مرغ که جزو مهمترین کالاهای خوراکی با ارزش غذایی بالا هستند 10درصد گران شده‌اند.
رکوردزنی قیمت تخم مرغ که دم‌دستی‌ترین غذای هر خانواده محسوب می‌شود خود موضوع گران‌تر شدن خوراکی‌ها را نشان می‌دهد. قیمت هر شانه تخم مرغ یک ماه پیش 45 هزار تومان، دو هفته پیش بین 50 تا 55 هزار تومان و اکنون قیمت هر شانه تخم مرغ در تهران بین 55 تا 60 هزار تومان است. این گرانی نه تنها تهیه غذا برای اقشار ضعیف‌تر را سخت‌تر می‌کند بلکه قشر متوسط را نیز تحت فشار قرار می‌دهد.
در این میان بنا به آمارهایی که اعلام می‌شود به خاطر ناتوانی بسیاری از مردم در تامین گوشت که دارای ویتامین‌های گروه B است، تخم مرغ مصرف بالایی پیدا کرده است. فرزاد طلاکش، دبیرکل کانون سراسری مرغ تخم‌گذار ایران می‌گوید: گذشته هر ایرانی ۲۲۶ عدد تخم مرغ مصرف کرده است و مصرف تخم مرغ ایرانی‌ها به خاطر گران شدن گوشت نسبت به سال قبل بیشتر شده است.

سرانه مصرف گوشت بیش از 50 درصد کاهش داشته است

مقایسه نرخ گوشت قرمز در یک دهه گذشته نشان می‌دهد این کالای اساسی حدوداً ۱۲ برابر گران‌تر شده است و به پایین‌ترین حد خود در طی 10 سال گذشته رسیده است. سرانه مصرف گوشت کشور در سال 90، 13 کیلو و در سال 91، 12کیلوگرم بوده است و اکنون به ۶ کیلو رسیده است. این در حالی است که دامداران به خاطر افزایش هزینه‌ها ناچار به کشتار دام‌های مولد هستند. چندی پیش جلال‌الدین میرزای رزاز رئیس انجمن تغذیه ایران و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در این رابطه گفته بود: «بارها با مسئولان برای امنیت غذایی در ایران مکاتبه داشتیم و در این اوضاع اقتصادی کشور، یکی از حوزه‌هایی که به شدت آسیب دیده امنیت غذایی است.» البته او به مردم هم توصیه کرده بود که «به جای پروتئین حیوانی، پروتئین گیاهی را جایگزین کنند و به جای گوشت، حبوبات بخورند» که این توصیه او واکنش‌های تندی از سوی مردم را در شبکه‌های اجتماعی به دنبال داشت.

مصرف لبنیات 30 درصد کمتر از میانگین جهانی

اما فقط گوشت نیست که مصرف آن افت شدیدی داشته است. زهرا عبداللهی مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پرشکی می‌گوید:‌«سرانه مصرف شیر و فرآورده‌های آن در ایران در مقایسه با میانگین مصرف جهانی ۳۰ درصد و در مقایسه با میانگین کشورهای توسعه‌یافته ۶۵ درصد کمتر است.» به گفته او، آمارهای وزارت بهداشت نشان می‌دهد که دریافت کلسیم جامعه ایرانی ۴۰ درصد از حداقل دریافت کلسیم کمتر است و این موضوع می‌تواند تبعات زیادی از جمله گسترش پوکی استخوان، مشکلات لثه و دندان، کوتاهی قد کودکان و نوجوانان و حتی شیوع فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی و عروقی را به دنبال داشته باشد.
سیدمحمدرضا بنی‌طبا سخنگوی انجمن صنایع شیر کشور می‌گوید:«از زمان اجرای هدفمندی یارانه‌ها سرانه مصرف لبنیات از ۹۵ کیلو گرم به ۸۵ کیلوگرم کاهش یافت و در سال‌های اخیر هم سرانه مصرف شیر به ۷۰ کیلو رسیده است.
حال اگر مصرف سرانه ما درست باشد طبق سند چشم انداز ۱۴۰۴ مصرف سرانه لبنیات در ایران مطابق استاندارد باید بین ۱۳۰ تا ۱۵۰ کیلو باشد و در این صورت تمام صنایع لبنی کشور اگر فعالیت می‌کردند بازهم تولید برای تقاضا نسبت به جمعیت کشور پاسخگو نبود و اگر امروز برای محصولاتی مانند کره به خودکفایی رسیده ایم به دلیل کاهش تقاضاست.

پیش‌بینی افت 30 کیلویی سرانه مصرف برنج

در طی روزهای گذشته آماری از وزارت صمت منتشر شد که حاکی از افزایش 43درصدی قیمت برنج در داخل کشور بود. همین‌ می‌تواند عاملی برای کاهش مصرف برنج در کنار سایر مواد غذایی باشد. پیش از این مسیح کشاورز دبیر انجمن وارد کنندگان برنج پیش بینی کرده بود مصرف سرانه برنج هر ایرانی از ۴۰ کیلو به کمتر از ۱۰ کیلو گرم برسد. او علت این موضوع را عدم تخصیص ارز 4200 تومانی برای واردات برنج دانسته بود. به گفته او از زمانی که خرید برنج با قیمت آزاد دلار انجام می‌شود، این محصول از سبد خانوارها حذف شده است، چرا که اقشار کم درآمد به دلیل دلیل ارزانی از برنج وارداتی استفاده می‌کردند.

کاهش مصرف میوه در ایران

با وجود آنکه ایرانی‌ها بیش از مردم سایر کشورهای جهان میوه مصرف‌ می‌کنند، اما آمارها نشان‌دهنده کاهش مصرف میوه در ایران است.
سال ۱۳۹۱ فائو، سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد سرانه مصرف میوه در ایران را بیش از ۲ برابر متوسط جهان اعلام کرده بود. براساس این گزارش متوسط سرانه مصرف میوه در ایران ۱۵۱ کیلوگرم در سال بود که یکی از بالاترین ارقام مصرف سرانه میوه در جهان محسوب می‌شد. اما شهریور سال قبل سرانه مصرف میوه هر ایرانی به ۱۰۰ کیلوگرم رسید. هرچند این رقم همچنان بالاتر از میانگین مصرف جهانی (۸۰ کیلوگرم) است اما خود کاهش چشمیگیری را نشان می‌دهد.