«تجارت آنلاین» د ر گفت‌وگو با کارشناسان اقتصاد ی بررسی کرد 

خطر تکرار میخکوب نرخ ارز

د ر حال حاضر نشانه چند انی از میخکوب و سرکوب نرخ ارز د ر بازار مشاهد ه نمی‌شود . نرخ ارز 30 هزار تومان را هم رد کرد و بعد با نشانه‌های مثبتی که از مذاکرات رسید تا حد ی انتظارات تعد یل شد و نرخ پایین آمد . چنین چیزی میخکوب نرخ ارز نیست.

کد خبر: ۱۹۶۹۶۸

تاریخ: ۰۴ بهمن ۱۴۰۰ - ۱۸:۱۸

گروه اقتصاد کلان - بنیامین نجفی: د ر شرایطی که د اد ه‌های جد ید مرکز آمار ایران حاکی از افزایش تورم ماهانه د ارد ، د ولت چه سیاستی را د ر بازار ارز به کار گرفته است؟ آیا سیاست سرکوب و میخکوب نرخ ارز د ر د ستور کار سیاستگذار پولی قرار گرفته است؟ از یک منظر کلان، نوسانات شد ید نرخ ارز، مخل تولید و تجارت خارجی است. گرچه صاد رکنند گان از افزایش نرخ ارز منتفع می‌شوند ، اما حتی آنها نیز ثبات نرخ ارز را بر نرخ‌های پرنوسان و پیش‌بینی‌ناپذیر ترجیح می‌د هند .
بررسی‌ها د ر هفته‌های اخیر نشان می‌د هد که بازار ارز با نوسانات نسبتا زیاد ی همراه بود ه است. بیشتر این نوسانات تحت تاثیر مذاکرات وین بود ه و یک روز با رسید ن اخبار مثبت به سمت کاهش نرخ میل کرد ه و روز د یگر با رسید ن خبرهایی نه چند ان مثبت از فضای مذاکرات روند افزایشی را پی گرفته است. به طوری که حتی د ر هفته گذشته طی 24 ساعت نرخ ارز به یکباره 700 تومان افزایش قیمت پید ا کرد .
د ر حال حاضر برخی کارشناسان معتقد ند با توجه به روند تورم و واقعیت‌های اقتصاد ایران که ناشی از عوامل بیرونی و د رونی شکل گرفته است سیاستگذار مانند سال‌های قبل د رصد د سرکوب نرخ ارز برآمد ه است که می‌تواند د ر بلند مد ت منجر به یک شوک ارز د یگر شود . با توجه به تورمی که د ر کشور وجود د ارد و ارز هم به مانند سایر کالاها، متأثر از تورم خواهد بود ، می توان چشم اند از صعود ی نرخ ارز را پیش بینی کرد . اما با این وجود هنر د ولت د ر اینجا باید این‌گونه باشد که به‌رغم روند صعود ی، مانع از جهش‌های ناگهانی نرخ ارز شود .
د ر حد فاصل سال‌های 92 تا 96 د ولت با لنگر کرد ن نرخ ارز تا حد ی توانست از سرعت شتابان تورم بکاهد و حتی به تورم تک رقمی هم د ست پید ا کند ، اما این روند د یری نپاید و با خروج ترامپ از برجام و بازگشت تحریم‌های نفتی و بانکی تورم و نرخ ارز همزمان با جهش مواجه شد .روند سرکوب نرخ ارز تا جایی پیش رفت که تولید د اخل و ملی هم به شد ت آسیب د ید . به اعتقاد کارشناسان اگر سرکوب نرخ ارز طی سال‌های ۹۲ تا ۹۶ رخ نمی‌د اد ، جهش بعد ی نرخ ارز د ر سال‌های اخیر اتفاق نمی‌افتاد . امروز با توجه به تجربه گذشته پیشنهاد ات مهمی برای حمایت از کالای ایرانی برای د ولت وجود د ارد که یکی از آن‌ها جلوگیری از سرکوب نرخ ارز است. چرا که هرگونه سرکوب نرخ ارز مسلما باعث خروج سرمایه از کشور می‌شود که این روند باعث کاهش رونق صاد رات و عاملی برای توجیه بیشتر وارد ات به کشور می‌شود ، به عبارت د یگر یارانه‌ای برای تولید کنند ه خارجی خواهد بود . مهم این است که نرخ ارز با واقعیت‌های اقتصاد ی کشور همخوان باشد . اگر ارزان‌تر باشد قطعا باعث خروج سرمایه‌ها از کشور می‌شود و یک یارانه و سوبسید به کشورهای خارجی د اد ه می‌شود و عملا تولید و صاد رات متوقف خواهد شد ؛ زیرا بهای تمام شد ه کالای تولید د اخل مطابق با تورم موجود ، نرخ مواد اولیه و د ستمزد خواهد بود که اگر د ر این شرایط نرخ ارز مطابق با تورم افزایش پید ا نکند رقابت تولید کنند ه د اخلی د ر بازارهای جهانی از بین می‌رود و حاشیه سود د ر سال‌های اول کاهش پید ا می‌کند و به مرور به نقطه زیان می‌رسد و د ر نهایت بازار خارجی را از د ست می‌د هد و عملا صاد رات از بین می‌رود . نرخ ارز مطلوب د ر حقیقت همان نرخ ارز د ر بازار است. چون اگر د ولت د خالت بکند و نرخ ارز را پایین تر از نرخ واقعی آن بیاورد ، د ر نتیجه این روند به صنعت لطمه وارد می‌کند ؛ چون کالای وارد اتی با قیمت ‌تری وارد کشور می‌شود و نتیجه آن صنعت‌زد ایی است. تجربه سال های قبل نشان د اد ه است که د خالت د ولت د ر بازار ارز، هیچ وقت مؤثر و موفق نبود ه است. این د ر حالی است باید سیاست د ولت د ر این خصوص، مد یریت شناور باشد . اگر د ولت این روند را آگاهانه انجام د هد ، نشان د اد ه است که با حد اقل تنظیم د ر بازار می تواند کنترل مناسبی بر نوسانات ارزی د اشته باشد .
به اعتقاد کارشناسان، راه کنترل نوسانات ارزی سرکوب بازارها نیست، بلکه باید د لار ۴۲۰۰ تومانی حذف شود و د ر کنار این باید جلوی خلق بی‌ضابطه نقد ینگی نیز گرفته و برای تحقق این هد ف راهی جز پیشگیری از کسری بود جه افسارگسیخته وجود ند ارد . نرخ ارز د ر بستر سازوکار عرضه و تقاضا باید تعیین شود و د ر این میان د ولت هم باید د ر چارچوبی مشخص، مد یریت و نظارت کند تا از اخلال عد ه ای فرصت طلب و سود جو، جلوگیری کند .

د ولت نرخ ارز را میخکوب نکرد ه است
اما برخی کارشناسان د ر گفت‌وگو با «تجارت» د ید گاه‌ د یگری را بیان می‌کنند . فرشاد پرویزیان، اقتصاد د ان د ر گفت و گو با «تجارت» د رباره رویکرد فعلی د ولت د ر بازار ارز گفت: د ر حال حاضر نشانه چند انی از میخکوب و سرکوب نرخ ارز د ر بازار مشاهد ه نمی‌شود . نرخ ارز 30 هزار تومان را هم رد کرد و بعد با نشانه‌های مثبتی که از مذاکرات رسید تا حد ی انتظارات تعد یل شد و نرخ پایین آمد . چنین چیزی میخکوب نرخ ارز نیست.
او افزود : اگر د ولت می‌خواست نرخ ارز را سرکوب کند ارز می‌توانست به کانال پایین‌تر از 25 هزار تومان هم برسد . من د ر حال حاضر نشانه‌ای از میخکوب شد ن ارز نمی‌بینم. اگر د ولت نرخ ارز را میخکوب می‌کرد تا حد ی فشار تورمی کاهش پید ا می‌کرد .
پرویزیان گفت: به طور کلی د و مقوله بر نرخ ارز اثر می‌گذارد ، یکی نرخ تعاد لی است که با توجه به واقعیت‌های اقتصاد ایران و برابری قد رت خرید و نرخ تورم تاثیرگذار است. همین طور عامل د یگر بر اساس میزان نقد ینگی منتشر شد ه و میانگین بلند مد ت نرخ ارز که حد ود 25 هزار تومان است، تعیین می‌شود . هراتفاق د یگری بیفتد ، ناشی فشارهای فصلی و انتظارات تورمی یا انتظارات ضد تورمی است.
این اقتصاد د ان د رباره روند افزایشی تورم اضافه کرد : اما تورم که بالا رفته، مقوله د یگری است. تورم یک پد ید ه پولی است. وقتی که تورم مجد د ا روند افزایشی نشان می‌د هد ، یعنی د ولت د ر یک جایی به پایه پولی مراجعه کرد ه است. یا مستقیم یا از طریق شبکه بانکی این مراجعه را انجام د اد ه است. بنابراین جز این نمی‌توان د نبال د لیل د یگری برای افزایش تورم بود .