نقش مگا پروژه‌ها د ر رشد  اقتصاد‌ی

کد خبر: ۲۰۱۷۳۱

تاریخ: ۰۵ اسفند ۱۴۰۰ - ۱۳:۰۷

بهاء الد ین حسینی هاشمی
کارشناس اقتصاد ی

شرکت‌های پیشران می‌توانند  د ر بخش مسکن، شهرسازی، شهرک سازی، صنعت، صنایع فولاد ی، پتروشیمی، خود روسازی، معاد ن و کشاورزی فعال شوند  و سرمایه‌گذاری هلد ینگ‌های بزرگ نظیر کشت و صنعت، کشتی سازی، صنایع هوایی و... می‌تواند  زنجیره ارزش را ایجاد  وبه رشد  اقتصاد ی بیشتر کمک کند .مشارکت این هلد ینگ‌ها د ر گرو یک برنامه مطالعات اقتصاد ی محکم و مطمئن است تا تامین و توزیع مالی به د رستی انجام شود ؛ به ویژه اینکه ما به د لیل تحریم‌ها ذخیره ارزی محد ود ی د اریم و صرفا مشارکت این هلد ینگ‌ها برای تامین مالی و سرمایه گذاری کافی نیست، چرا که منابع د اخلی آنقد ر نیست که حجم سرمایه گذاری یک میلیارد  یا حتی ۵ و ۱۰ میلیارد  د لاری را پاسخگو باشد  و یا چنین قد رت و توانی برای این حجم سرمایه گذاری د اشته باشد . د ر گذشته فایناس‌ها که وابسته به بانک‌های بزرگ خارجی بود ند  و پروژه‌های اقتصاد ی را مطالعه می کرد ند  و با کمک بانک‌های د اخلی به عنوان ضامن وام گیرند ه وارد  قرارد اد های فایناس و سرمایه گذاری می‌شد ند  و با اعتبار بلند مد ت و با نرخ های مناسب، منابع مالی را به اقتصاد  کشور تزریق می کرد ند .
د ر حال حاضر نیز برای جذب سرمایه های خارجی و استفاد ه از منابع بانک های خارجی باید  برنامه د اشته باشیم. کشورهای همسایه ما مانند  ترکیه و امارات نیز به نوعی مشکل تامین مالی د اشتند ، اما با کمک بانک‌های خارجی بزرگ توانستند  منابع مالی را وارد  کرد ه و ایجاد  سرمایه گذاری و اشتغال کنند ؛ جالب اینکه این د رآمد ها د وباره تبد یل به پس اند از و سرمایه گذاری مجد د  شد . باید  توجه د اشت که شرایط فعلی بانک‌های د اخلی به نحوی است که حتی اگر تحریم‌ها برد اشته شود ؛ با توجه به ساختار مالی و ترازنامه بانکی، نمی‌توانند  سرمایه گذاری های کلان و سنگین را ضمانت کنند ، چراکه نسبت سرمایه شان خیلی پائین است و باید  کفایت سرمایه شان بالا باشد  که بانک‌های خارجی آن را به عنوان تضمین و پوشش د هند ه ریسک سرمایه گذاری بپذیرند .
اگر به فرض فاینتاس های خارجی هم ورود  کنند ، بانک‌های د اخلی ما نمی‌توانند  سرمایه را جذب کنند ، چراکه قبلا برای سرمایه گذاری‌ها، خود  بانک مرکزی ورود  و بازگشت سرمایه را تضمین می‌کرد ، اما سالهاست که بانک مرکزی این کار را بر عهد ه بانک‌ها گذاشته و بانک‌ها هستند  که د ر سرمایه گذاری‌های سنگین و هد ایت سرمایه‌ها د ر کشور نقش خود  را ایفا می‌کنند  و به د لیل محد ود یت منابع عملا هم اتفاقی نمی‌افتد . د ر د ل این پروژه‌های بزرگ، چند ین پروژه کوچک عملیاتی می‌شود  و تاثیرگذاری آنها به این صورت است. مثلاً د ر پروژه بزرگ ذوب آهن یا فولاد ، چند ین پروژه کوچک باید  به اینها خد مات د هی کنند .
د وره کاری و سود د هی پروژه‌های بزرگ، طولانی و حجم سرمایه گذاری و د وره برگشت سرمایه آنها نیز طولانی می‌شود ؛ به همین د لیل بانک‌ها از تامین مالی این نوع پروژه‌ها عاجزند ؛ به عبارتی بانک‌های تخصصی که مشکلاتی برای تامین سرمایه د ارند ، قاد ر به تامین مالی این مگاپروژه ها نیستند ، د ر نتیجه چند  بانک با مشارکت هم منابع مالی این پروژه ها را به نسبت‌هایی که توافق کرد ه‌اند ، تامین می‌کنند . بانک‌ها نمی‌توانند  منابع کوتاه مد ت را د ر مصارف بلند مد ت به کار بگیرند ، چرا که د چار یک ریسک می‌شوند  و اعتبار بانک را تحت تاثیر قرار می‌د هد ؛ بنابراین باید  یک همخوانی بین منابع و مصارف از نظر طول عمر سپرد ه‌ها و عمر سرمایه گذاری‌ها وجود  د اشته باشد . هد ف د ولت توسعه سرمایه گذاری با مشارکت شرکت‌های پیشران است که اید ه بسیار خوبی است و می‌تواند  موجب سرمایه گذاری زنجیره‌های بسیاری شود ، اما باید  د قت شود  تا این کار به د رستی تا پایان اد امه پید ا کند ؛ اگر سرمایه گذاری‌ها ناتمام بماند ، به اقتصاد  کشور ضربه وارد  می‌کند  و هزینه سنگینی روی د وش د ولت خواهد  گذاشت؛ به نوعی د ولت را بد هکار می کند . د ر این میان برخی طرفد ار پروژه‌های متوسط یا کوچک هستند  و معتقد ند ؛ این پروژه‌ها می‌تواند  فراگیر باشد  و د ر ایجاد  د رآمد  و اشتغال بهتر عمل کند ، د ر حالی که بد ون ورود  پروژه‌های بزرگ نمی‌توان پروژه‌های د یگری ایجاد  کرد ، چرا که د ر کنار همکاری پروژه‌های بزرگ، پروژه‌های کوچک و متوسط د یگری شکل می‌گیرد  و زنجیره بزرگ ارزشی را رقم می زند  اما شرط تحقق آن، امکان تامین منابع و وجود  مشوق‌هایی از سوی د ولت برای انجام سرمایه گذاری‌های بزرگ است.