تجارت آنلاین گزارش می دهد

نزول هشت‌ساله سرمایه‌گذاری چگونه در دولت سیزدهم مثبت شد؟

آمارها نشان می‌دهد تشکیل سرمایه ثابت ناخالص به عنوان یکی از عوامل اصلی رشد اقتصادی در دولت روحانی بیش از 30 درصد کاهش یافته است. همچنین در دولت روحانی سرمایه گذاری خارجی هم با وجود تبلیغات گسترده دولت قبل درباره تاثیر برجام بر جذب سرمایه خارجی به مراتب کمتر از دولت نهم و دهم بود.

کد خبر: ۲۱۴۲۱۳

تاریخ: ۱۳ شهريور ۱۴۰۱ - ۱۷:۲۷

به گزارش تجارت آنلاین سرمایه‌گذاری عامل مهم تولید و عامل انتقال فناوری به فرآیند تولید می‌باشد. ایجاد محیط امن، از لوازم اصلی و بسترساز برای انجام سرمایه‌گذاری است. عملکرد سرمایه‌گذاری در اغلب سال‌های دهه 1390 منفی و متوسط رشد سالانه آن بر اساس آمارهای مرکز آمار ایران منفی 3 درصد بوده است.

دولت آیت‌الله رئیسی در حالی تشکیل شد که تشکیل سرمایه ثابت در پایان دولت گذشته نسبت به اول آن دولت بیش از سی درصد کاهش یافت.

بر اساس آمار بانک مرکزی، در سال 1391 رقم تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در کشور به  3988043 میلیارد ریال رسید اما در دولت‌های یازدهم و دوازدهم مکررا این رقم نزولی شد و در سال 1399 به 2574002 میلیارد ریال رسید. یعنی در دولت روحانی تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در کشور بیش از 30 درصد کمتر شد.

جدول زیر رشد سالانه تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در دولت روحانی بر اساس گزارش بانک مرکزی بر مبنای سال پایه 1395 را نشان می‌دهد.

همانطور که مشخص است در اکثر سال‌های فعالیت دولت قبل، نرخ رشد تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در کشور منفی بوده است.

سرمايه و تشكيل سرمايه ثابت در ماشين الات و تجهيزات 1392 تا 1399

عنوان/سال

1392

1393

1394

1395

1396

1397

1398

1399

تشكيل سرمايه در ماشين الات و تجهيزات (به قيمت ثابت 1395)

1338

1458

1145

1228

1256

1009

868

895

ماخذ: بانك مركزي

جدول زیر نیز گزارش مرکز آمار از تشکیل سرمایه ثابت ناخالص است که نشان می‌دهد تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در دولت گذشته درجا زده است.ودي سرمايه و تشكيل سرمايه ثابت در ماشين الات و تجهيزات 1392 تا 1399

عنوان/سال

1390

1391

1392

1393

1394

1395

1396

1397

1398

1399

تشكيل سرمايه ثابت ناخالص

1607603

1208415

1166851

1312784

1165736

1453671

1582985

1434117

1323342

1356667

ماشين آلات

707027.1

496810.3

488480.8

613156.5

530037.2

718175.2

860903.2

776895.2

683405.7

676298.9

ساختمان

823367.9

647958.1

594239.8

612037.9

549143.1

638335.4

618262.9

606275.1

639936.4

680368.3

موجودي سرمايه

13,915,930

14,172,734

14,356,165

14,674,205

14,819,172

15,149,314

15,675,285

16,082,708





این در حالی است که در زمستان 1400 که به تدریج سیاست‌های اقتصادی دولت سیزدهم به ثمر نشست، شاهد رشد چشمگیر تشکیل سرمایه ثابت ناخالص در کشور بودیم. طبق گزارش بانک مرکزی، در زمستان 1400 تشکیل سرمایه ثابت ناخالص نسبت به زمستان 1399 بیش از 14 درصد افزایش یافت.

کاهش سرمایه‌گذاری طی سال‌های اخیر تبعات منفی مختلف داشته و سرمایه‌گذاری به اندازه موجودی سرمایه مستهلک شده اقتصاد، تنزل یافته است. باید توجه داشت که اگر به اندازه سرمایه مستهلک شده، سرمایه‌گذاری انجام نشود،‌ نتیجه آن کاهش موجودی سرمایه و کاهش ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های رشد اقتصادی و عدم پشتیبانی از رشد اقتصادی در سال‌های آتی خواهد شد.

دولت روحانی ضعیفترین در جذب سرمایه خارجی

یکی از ادعاهای دولت قبل، رشد چشمگیر سرمایه گذاری به ویژه سرمایه خارجی صرفا با دستیابی به توافق هسته ای و ذیل سیاست «تعامل با جهان» بود. با این حال آمارهای رسمی کشور نشان می دهد کاهش سرمایه‌گذاری در دولت قبل، هم در بخش سرمایه‌گذاری داخلی و هم در بخش جذب سرمایه‌گذاری خارجی رخ‌داده است.

بر اساس آمار سازمان بین‌المللی آنکتاد، وابسته به سازمان ملل متحد، که آمار جریان سرمایه‌گذاری در جهان را اعلام می‌کند، میزان سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در ایران در دولت گذشته به پایین‌ترین سطح دو دهه اخیر سقوط کرده است.

بانک مرکزی نیز آمار سرمایه‌گذاری خارجی در ایران را طبق نمودار زیر منتشر کرده که بیانگر سقوط سرمایه‌گذاری خارجی در دولت روحانی است. این در حالی است که رکورد سالانه جذب سرمایه‌گذاری خارجی نیز مربوط به دولت دهم است.

بدین ترتیب حسن روحانی که با وعده حل مشکلات اقتصادی کشور با مذاکره و جذب سرمایه‌گذاران خارجی روی کار آمده بود، در این زمینه هم ضعیف‌ترین کارنامه را به جای گذاشته است.

دولت قبل با شعار اینکه سیاست خارجی باید در خدمت اقتصاد باشد بر سر کار آمد، اما ضعیف‌ترین عملکرد را در جذب سرمایه‌گذاری خارجی داشت؛ حال آن که دولت سیزدهم در شش ماه نخست خود در جذب سرمایه‌گذاری خارجی بسیار موفق عمل کرده است.

دولت سیزدهم برای تحقق و تداوم رشد اقتصادی ۸ درصدی، جذب انواع مختلف سرمایه‌گذاری، اعم از داخلی و خارجی را در دستور کار قرار داده و در عمل نیز آمارهای منتشرشده از رشد سرمایه‌گذاری در کشور حکایت دارد.

در ۱۰ ماه نخست سال 1400 بالغ بر ۳۴۰ میلیون دلار سرمایه‌گذاری خارجی جذب‌شده یعنی وارد کشور شده و سرمایه‌گذاری خارجی قطعی در کشور انجام‌شده است؛ اما از این رقم ۲۷۶ میلیون دلار آن در دولت سیزدهم و فقط ۶۴ میلیون دلار آن در ۴ ماه نخست سال بوده که دولت قبلی عهده‌دار مسئولیت بود.

شایان ذکر است در بخش تأمین منابع مالی، دو موافقت‌نامه وام دولتی با فدراسیون روسیه جمعاً به مبلغ ۲/۲ میلیارد یورو و تخصیص وام برای چهار پروژه دیگر نیز از روسیه درخواست شد که نهایتاً پس از سفر رئیس‌جمهور با افزایش وام به رقم ۵ میلیارد یورو موافقت شد و پیگیری‌های لازم در حال انجام است و بخش اولیه آن را نیز روسیه پرداخت کرده است.

شرکت‌های روسی هم‌اکنون در صنعت نفت و گاز ایران در حال اجرای 4 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری هستند. آنها همچنین در سال 1401 نیز تفاهم نامه سرمایه‌گذاری 40 میلیارد دلاری در ایران را امضا کردند.

آمار ضعیف دولت قبل در جذب سرمایه خارجی در قالب بیع متقابل در صنعت نفت

بر اساس گزارش بانک مرکزی در 8 سال دولت گذشته مجموع سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت و گاز در قالب بیع متقابل 5.5 میلیارد دلار بوده است.

این در حالی است که در هشت سال دولت‌های نهم و دهم 16.7 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت و گاز در قالب بیع متقابل، انجام‌شده بود یعنی 3 برابر رقم جذب‌شده در دولت گذشته.

علاوه بر این، در سال 1399 دولت گذشته فقط توانست 35 میلیون دلار سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت و گاز در قالب بیع متقابل، جذب کند که سقوط فاحشی در این زمینه محسوب می‌شود.

بهترین رکورد سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت و گاز در قالب بیع متقابل، به سال 1391 در دولت دهم و در اوج تحریم‌ها مربوط می‌شود که دولت موفق شد نزدیک به 3.5 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خارجی را راهی صنعت نفت و گاز کشور کند.

دولت دهم در سه سال پایانی خود 9.3 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت جذب کرد. نتیجه آن سرمایه‌گذاری‌های عظیم را دولت گذشته در سال‌های بعد با افتتاح پروژه‌های نفت و گاز برداشت کرد و البته آن پروژه‌ها را به نام خودش زد.

دولت گذشته در سه سال پایانی عملکرد خود فقط 470 میلیون دلار سرمایه‌گذاری خارجی برای توسعه صنعت نفت جذب کرد؛ یعنی 5 درصد عملکرد سه سال پایانی دولت دهم!

فاجعه سقوط سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت و گاز در قالب بیع متقابل در دولت گذشته، گریبان دولت آیت‌الله رئیسی را گرفته است که در همین ابتدای کار با کمبود گاز و پیامدهای آن همچون خاموشی‌های سراسری مواجه است.

با این حال در دولت سیزدهم شاهد توسعه میادین مشترک نفت و گاز و انعقاد قرارداد و تفاهمنامه طرحهای جدید به ارزش 80 ميليارد دلار تاکنون بوده‌ایم.

این قراردادها به شرح زیر است:

انعقاد بالغ بر 50 قرارداد و تفاهمنامه با ارزش قریب به 33 میلیارد دلار و با اولویت اقداماتی چون توسعه میادین مشترک نفتی و گازی، جمعآوری گازهای مشعل، توسعه زنجیره ارزش پالایشگاهی و نیز بهرهگیری از توان شرکتهای دانشبنیان و سازندگان داخلی

تفاهم نامه توسعه یکپارچه میدان آزادگان با هدف رساندن تولید این میادین به 570 هزار بشکه در روز نفت خام با 7 میلیارد دلار سرمایهگذاری كه افزايش توليد از سال دوم رقم خواهد خورد.

انعقاد قرارداد و تفاهمنامه 3 میدان نفتی با شرکتهای روسی به ارزش حدود 4850 میلیون دلار

انعقاد قرارداد و آغاز عملیات اجرایی میدان مشترک نفتی سهراب در استان خوزستان

انعقاد قرارداد توسعه میدان لایه نفتی پارس جنوبی

اجرای طرح تولید زودهنگام از فاز 11 پارس جنوبی به میزان 11 میلیون متر مکعب در روز تا زمستان 1401

استقرار دکل حفاری و آغاز عملیات حفاری در میدان مشترک گازی بلال برای اولین بار در دولت سیزدهم

نهایی کردن طرح توسعه و تولید نفت و گاز از میدان مشترک آرش

امضاي بزرگترين تفاهمنامه سرمايهگذاري خارجي در تاريخ صنعت نفت با شركت گاز پروم روسيه به ارزش 40 ميليارد دلار  هم در دولت سیزدهم محقق شد.