شاخص شامخ در مسیر نزول قرار گرفت؛

تولید در برزخ محدودیت‌های اینترنت

گزارش شامخ از توقف روند نزولی سه‌ماهه این شاخص و برگشت آن به بالای 50 واحد حکایت دارد؛ هرچند فعالان اقتصادی پیش‌بینی کرده‌اند که با اختلال در اینترنت، فعالیت‌های اقتصادی در مهرماه به‌خصوص در بخش خدمات کاهش یابد.

کد خبر: ۲۱۵۴۶۹

تاریخ: ۲۰ مهر ۱۴۰۱ - ۱۵:۲۸

گروه صنعت و تجارت: گزارش شامخ از توقف روند نزولی سه‌ماهه این شاخص و برگشت آن به بالای 50 واحد حکایت دارد؛ هرچند فعالان اقتصادی پیش‌بینی کرده‌اند که با اختلال در اینترنت، فعالیت‌های اقتصادی در مهرماه به‌خصوص در بخش خدمات کاهش یابد. مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، گزارش دوره سی‌وششم طرح شاخص مدیران خرید (PMI) کل اقتصاد (شامخ اقتصاد) و گزارش چهل و هشتم دوره طرح شاخص مدیران خرید (PMI) بخش صنعت (شامخ صنعت) را منتشر کرد. این دو گزارش که بر اساس اطلاعات بنگاه‌های اقتصادی در شهریورماه تهیه شده، از توقف روند نزولی سه‌ماهه شامخ و افزایش میزان فعالیت‌های اقتصادی و صنعتی نسبت به مردادماه حکایت دارند.
طبق گزارش مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، در شهریورماه 1401 شامخ اقتصاد به 52.08 واحد و شامخ صنعت به 53.25 واحد رسیده است که به ترتیب نسبت به مردادماه، 4.02 و 4.8 واحد افزایش نشان می‌دهد. البته همچنان بنگاه‌های اقتصادی ازنظر موجودی مواد اولیه یا لوازم خریداری‌شده برای تولید در شرایط مساعدی قرار ندارند و ازنظر فروش محصولات نیز به‌واسطه پایین بودن سطح تقاضا با مشکلاتی روبرو هستند. طبق نظرسنجی انجام شده از بنگاه‌های اقتصادی کشور، شاخص مدیران خرید (تعدیل فصلی نشده) برای کل اقتصاد ایران در شهریورماه ۵۲.۰۸ بوده است که همانند شهریور سال قبل افزایش میزان فعالیت‌ها را نشان می‌دهد و به بالاترین میزان 3 ماهه اخیر رسیده است. در این ماه به‌جز مؤلفه موجودی مواد اولیه یا لوازم خریداری‌شده سایر مؤلفه‌های اصلی بیشتر از ۵۰ بوده‌اند. بررسی شامخ اقتصاد در شهریورماه نشان می‌دهد: در این ماه، شاخص میزان فعالیت‌های کسب‌وکار (۵۲.۳۴) افزایش داشته است. این افزایش به دلیل تولید بخش صنعت است که بیشترین افزایش را در میان سه بخش داشته درحالی‌که بخش ساختمان با رکود شدید روبرو است.
همچنین شاخص میزان سفارشات جدید مشتریان در شهریورماه (۵۲.۸۷) پس از دو ماه پیاپی رکود، افزایش داشته و به بالاترین میزان 4 ماهه اخیر رسیده است. این شاخص در بخش خدمات و کشاورزی با افزایش و در بخش ساختمان با کاهش سفارشات همراه بوده است. در این میان، شاخص موجودی مواد اولیه و لوازم خریداری‌شده در شهریورماه (۴۵.۲۲) همچنان با کاهش روبرو است. این شاخص علی‌رغم افزایش در بخش ساختمان، در بخش صنعت و خدمات و کشاورزی با کاهش شدید روبرو بوده است. بنا به گفته فعالان اقتصادی کمبود شدید نقدینگی و سرمایه در گردش دلیل عمده کاهش موجودی مواد اولیه است. از سوی دیگر شاخص میزان صادرات کالا یا خدمات در شهریورماه (۴۵.۲۴) کاهش داشته و به کمترین مقدار 3 ماهه اخیر رسیده است. بخشی از این کاهش صادرات به دلیل کاهش صادرات به عراق به دلیل تعطیلات اربعین است. از سوی دیگر ازآنجایی‌که صادرات عمدتاً به کشورهای همسایه انجام می‌شود، به گفته فعالان اقتصادی در برخی فعالیت‌ها ترکیه جانشین صادراتی ایران شده است.
اطلاعات جمع‌آوری شده از بنگاه‌های اقتصادی حاکی از این است که در شهریورماه شاخص قیمت محصولات تولید شده و خدمات ارائه شده (54.57) افزایش داشته است این در حالی است که در مردادماه به یکی از کمترین مقادیر 28 ماهه خود رسیده بود. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران نرخ تورم ماهانه شهریور 1401 به 2.2 درصد رسیده که در مقایسه با همین اطلاع در ماه قبل، 0.2 واحد درصد افزایش داشته است. تورم ماهانه برای گروه‌های عمده «خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات» و «کالاهای غیرخوراکی و خدمات» به ترتیب 2.1 درصد و 2.2 درصد بوده است. همچنین شاخص میزان فروش کالاها یا خدمات (۵۲.۸۳) اندکی در مقایسه با ماه قبل بهتر شده است. این شاخص علی‌رغم رکود در بخش ساختمان و صنعت، شاهد رونق در بخش خدمات و کشاورزی بوده است. از سوی دیگر، شاخص انتظارات در ارتباط با میزان فعالیت اقتصادی در ماه آینده (۵۲.۴۷) در مقایسه با مردادماه کاهش قابل‌توجهی داشته است. علی‌رغم انتظارات خوش‌بینانه به بهبود فعالیت‌ها در بخش صنعت، فعالان اقتصادی در بخش خدمات و کشاورزی و ساختمان انتظار کاهش فعالیت‌ها را در مهرماه دارند. به‌خصوص با اختلال در اینترنت کاهش فعالیت‌ها در بخش خدمات در مهرماه پیش‌بینی می‌شود.
براساس داده‌های به دست آمده از بنگاه‌های بخش صنعت، شاخص مدیران خرید صنعت (تعدیل فصلی نشده) در شهریورماه عدد ۵۳.۲۵ به دست آمده است، همانند سال‌های قبل در شهریورماه میزان فعالیت‌های بخش صنعت نسبت به مردادماه افزایش داشته است. در شهریورماه همه مؤلفه‌های اصلی شامخ بخش صنعت به‌غیراز موجودی مواد اولیه افزایش داشتند. در میان رشته فعالیت‌های صنعتی، به ترتیب صنایع پوشاک و چرم، چوب کاغذ و مبلمان و فرآورده‌های نفت و گاز با بیشترین کاهش شاخص کل روبرو بوده‌اند. شاخص مقدار تولید محصولات بخش صنعت در شهریورماه (۵۵.۷۴) نسبت به مردادماه افزایش داشته و طبق انتظار مانند شهریور سال‌های قبل این شاخص با رشد همراه بوده است. هرچند در صنایعی که شاخص کل کاهشی بوده شاخص تولید هم به‌شدت کاهش یافته است. شاخص میزان سفارشات جدید مشتریان در شهریورماه (۵۰.۷۶) نسبت به مرداد افزایش داشته ولی همچنان نشان‌دهنده میزان پایین سطح تقاضاست به‌خصوص در مقایسه با شهریور سال‌های قبل بسیار کمتر است. در بخش صنعت، صنایع چوب، کاغذ، مبلمان و پوشاک و چرم با بیشترین کاهش در میزان سفارشات روبرو بوده‌اند. به عقیده فعالان اقتصادی کمبود شدید نقدینگی دلیل اصلی سطح پایین تقاضاست. شاخص موجودی مواد اولیه خریداری‌شده در شهریورماه (۴۵.۰۵) اگرچه نسبت به مرداد کمی افزایش داشته اما نشان‌دهنده کمبود مواد اولیه است که به عقیده فعالان اقتصادی کمبود نقدینگی و عدم ارائه تسهیلات بانکی برای تأمین سرمایه در گردش، بنگاه‌ها در تأمین مواد اولیه با مشکل روبرو هستند. شاخص قیمت خرید مواد اولیه در شهریورماه (۶۲.۸۰) با شیب بیشتری نسبت به مرداد افزایش یافته است. افزایش قیمت‌ها به همراه کمبود منابع مالی شرکت‌ها باعث شده تا با کاهش موجود مواد اولیه روبرو باشند. شاخص میزان صادرات کالا در شهریورماه (۴۸.۴۸) نسبت به مرداد با شیب کمتری کاهش یافته است. بخشی از این کاهش ناشی از تعطیلات اربعین بوده است. شاخص قیمت محصولات تولید شده در شهریورماه (۴۶.۹۵) با شیب کمتری نسبت به مرداد کاهش داشته اما همچنان یکی از کمترین مقادیر را داشته است. کاهش قدرت خرید مشتریان باعث شده تا همچنان فعالان اقتصادی علی‌رغم هزینه زیاد نهاده‌های تولید، محصولات خود را به کمترین مقدار بفروشند. شاخص میزان فروش محصولات در شهریور (۴۷.۷۹) در مقایسه با مردادماه با شدت کمتری اما همچنان در رکود است. کاهش شدید قدرت خرید و نقدینگی باعث کاهش مقدار فروش شرکت‌ها شده است. شاخص انتظارات تولید در ماه آینده (62.18) نسبت به ماه قبل با شدت کمتری افزایش داشته است، اما نشان‌دهنده خوش‌بینی فعالان بخش صنعت برای مهرماه است.