برجام مهم‌ترین چالش‌۲۰۲۳

کد خبر: ۲۱۸۷۷۳

تاریخ: ۱۰ دی ۱۴۰۱ - ۱۸:۳۵

کوروش احمدی
کارشناس مسائل بین‌الملل

بدون شک حمله نظامی روسیه به اوکراین در ۲۴ فوریه مهمترین اتفاقی بود که در سال ۲۰۲۲ در عرصه بین المللی افتاد و توجه بسیاری در سطح دولت ها و نیز در سطح افکار عمومی را به خود جلب کرد. مقاومت اوکراین، ناتوانی ارتش روسیه در غلبه بر ارتش اوکراین، کمک نظامی گستره غرب به اوکراین و توافق اعضای ناتو در مورد تقویت . ناتو و جذب کشورهای جدید و فرسایشی شدن جنگ از یک سو و موفقیت کشورهای غربی به توافق با هم و تلاش نسبتا موفق اروپا برای رهایی از وابستگی به نفت و گاز روسیه از سوی دیگر موجب شد تا روسیه تا این مقطع زمانی به توفیق چندانی در جنگ و نیز در رویارویی با غرب به دست نیابد. احتمالا در سال ۲۰۲۳ نیز ادامه جنگ اوکراین و تلاش‌ها برای برقراری آتش‌بس و مذاکره بین روسیه و اوکراین مهمترین و دامنه‌دارترین و اثرگذارترین تحول در عرصه بین‌المللی خواهد بود. همچنین طی یکی دو سال گذشته نشانه هایی از کاهش رشد و بروز برخی مشکلات اقتصادی در چین مشهود بوده است به طوری که اکنون از رشد حدود ۳ درصدی یا کمتر برای اقتصاد چین در سال آینده سخن می رود. این برای چین که به رشد ۸ درصد و بیشتر طی سالهای اخیر عادت داشته، تحول مهمی خواهد بود. یک موضوع دیگری نیز که هم برای ما مستقیما مهم است و هم برای نظام بین الملل، تعیین تکلیف نهایی برجام است؛ اخیرا برخی مقامات ایرانی نشانه هایی مبنی بر تمایل به از سرگیری مذاکرات برای احیای برجام را مطرح کرده اند. اعضای اروپایی و آمریکایی برجام هنوز استقبال روشنی از این اعلام آمادگی نکرده اند، اما فرمول بندی واکنش های آنها نیز حاکی از این نیست که باب مذاکره را مسدود کرده اند. هر چند که با توجه به اتفاقات چند ماهه اخیر از جمله ادعای شرکت پهپادهای ایرانی در جنگ اوکراین و اعتراضات در ایران ممکن است بازگشت به مذاکرات و احیای برجام را برای خود پرهزینه تلقی کرده باشند و به این خاطر تمایل داشته باشند که امتیازی از ایران در ازای احیای برجام دریافت کنند. مسئله این است که اگر احیای برجام ممکن نشود، در قدم اول ارجاع موضوع به شورای امنیت مد نظر غرب قرار خواهد گرفت و روشن نیست که در شرایط جدید و مشکلاتی که چین و روسیه با آن دست به گریبان هستند، کمکی از دست آنها برخواهد آمد یا خیر.