بنگاه های اقتصادی از نوسان نرخ ارز و مشکل فروش رنج می برند

سرگردانی تولید در شرایط رکود

مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، شاخص شامخ را در آذرماه برای کل اقتصاد 49.14 و برای بخش صنعت 51.69 واحد اعلام کرد.

کد خبر: ۲۱۸۹۶۶

تاریخ: ۱۵ دی ۱۴۰۱ - ۱۲:۴۴

گروه صنعت و تجارت: مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، شاخص شامخ را در آذرماه برای کل اقتصاد 49.14 و برای بخش صنعت 51.69 واحد اعلام کرد. بنگاه‌های اقتصادی همچنان از نوسان نرخ ارز، مشکل تأمین مواد اولیه و مشکل فروش رنج می‌برند. طبق نظرسنجی‌های انجام شده از فعالان اقتصادی، در آذرماه شاخص مدیران خرید (PMI) موسوم به شامخ (تعدیل فصلی نشده) برای کل اقتصاد ایران 49.14 محاسبه شده است که در مقایسه با آبان ماه رکود ملایم‌تری در شاخص ترکیبی کل را نشان می‌دهد. در این ماه همه مؤلفه‌های اصلی کمتر از 50 و میزان فعالیت‌های کسب‌وکار در محدوده مرزی 50 گزارش شده‌اند. همچنین در این ماه، شاخص مدیران خرید صنعت به عدد 51.69 رسیده که حاکی از افت فعالیت‌های بخش صنعت در مقایسه با ماه قبل (52.49) است. در آذرماه در میان مؤلفه‌های اصلی بخش صنعت میزان سفارشات جدید مشتریان و موجودی مواد اولیه عدد کمتر از 50 را ثبت کرده‌اند.
طبق نظرسنجی انجام شده از بنگاه‌های اقتصادی کشور، شاخص مدیران خرید (تعدیل فصلی نشده) برای کل اقتصاد ایران در آذرماه عدد 49.14 محاسبه شده است و در مقایسه با آبان ماه رکود ملایم‌تری در شاخص کل را نشان می‌دهد. در این ماه همه مؤلفه‌های اصلی کمتر از 50 و شاخص میزان فعالیت‌های کسب‌وکار در مرز 50 گزارش شده‌اند. شاخص میزان فعالیت‌های کسب‌وکار در آذرماه (50.51) محاسبه شده است و در مقایسه با آبان ماه افزایش داشته است اما در مرز 50 قرار گرفته است. بیشترین کاهش در میزان فعالیت‌ها ناشی از رکود در بخش ساختمان بوده است. شاخص میزان سفارشات جدید مشتریان در آذرماه (48.47) برای سومین ماه پیاپی کاهشی است، اگرچه نتایج حاکی از آن است که در مقایسه با آبان ماه (43.91) با شیب ملایم‌تری، کاهش یافته است. این شاخص در هر سه بخش کاهش داشته است اما بیشترین کاهش را بخش ساختمان ثبت کرده است.
شاخص موجودی مواد اولیه یا لوازم خریداری‌شده (46.41) در مقایسه با آبان (51.26) کاهش قابل‌توجهی داشته است و این شاخص در هر سه بخش صنعت، خدمات و کشاورزی و ساختمان با کاهش قابل‌توجهی روبرو بوده است. به عقیده فعالان اقتصادی به دلیل صعود نرخ ارز فروش مواد اولیه کم شده و شرکت‌ها در تأمین مواد اولیه موردنیاز با مشکل روبرو هستند. شاخص قیمت خرید مواد اولیه و لوازم موردنیاز (85.25) با شیب بیشتری نسبت به ماه قبل (78.49) افزایش داشته و به بالاترین مقدار خود از خردادماه رسیده است و شاخص قیمت محصولات تولید شده یا خدمات ارائه شده (58.58) به بیشترین مقدار 5 ماهه خود رسیده است. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران از شاخص قیمت مصرف‌کننده در آذرماه، نرخ تورم ماهانه آذرماه نسبت به ماه قبل 1.9 درصد رسیده و تورم ماهانه برای گروه عمده کالاهای غیرخوراکی و خدمات 3.3 درصد بوده است.
شاخص میزان مصرف حامل‌های انرژی (67.25) به بیشترین مقدار 11 ماه اخیر از دی‌ماه 1400 رسیده است. مشاهده روند شاخص میزان مصرف انرژی در آذرماه سال‌های قبل نیز نشان می‌دهد به دلیل فصل سرما افزایش در شاخص وجود دارد. شاخص میزان فروش کالاها یا خدمات در آذرماه (48.15) برای سومین ماه پیاپی در رکود بوده است و در مقایسه با آبان ماه (48.21)، نرخ کاهش کمتری داشته است. این شاخص در بخش‌های ساختمان و خدمات و کشاورزی با کاهش بیشتری همراه بوده اما فعالان بخش صنعت، فروش در محدوده خنثی را به ثبت رسانده‌اند.
به‌طورکلی در آذرماه به دنبال افزایش نرخ ارز، شرکت‌ها در تأمین مواد اولیه و لوازم موردنیاز با مشکل روبرو بوده‌اند و میزان تقاضا و فروش نیز همچنان برای سومین ماه پیاپی در رکود است. افزایش شدید نرخ ارز و نهاده‌های تولید باعث افزایش فشار هزینه تولید شده است که با توجه به کاهش فروش سه ماه اخیر، امکان برنامه‌ریزی برای فعالان اقتصادی حتی در کوتاه‌مدت را غیرقابل‌پیش‌بینی کرده است. براساس داده‌های به‌دست‌آمده از بنگاه‌های بخش صنعت، شاخص مدیران خرید صنعت (تعدیل فصلی نشده) در آذرماه عدد 51.69 به دست آمده است، حاکی از افت فعالیت‌های بخش صنعت در مقایسه با ماه قبل است و شاخص کل با نرخ رشد کمتری همراه بوده است. در آذرماه در میان مؤلفه‌های اصلی بخش صنعت میزان سفارشات جدید مشتریان و موجودی مواد اولیه عدد کمتر از 50 را ثبت کرده‌اند. در میان رشته فعالیت‌های صنعتی، سایر صنایع و صنایع پوشاک و چرم کمترین مقدار در شاخص‌های صنایع منتخب را داشته‌اند. شاخص مقدار تولید محصولات بخش صنعت در آذرماه (53.22) طی 4 ماه اخیر، کمترین عدد را به ثبت رسانده و رشد کمتری در تولید صنعت وجود داشته است. کمبود مواد اولیه و افزایش قیمت‌ها به دنبال کاهش تقاضا از دلایل اصلی کمتر شدن شاخص تولید در مقایسه با ماه‌های قبل بوده است.
شاخص قیمت خرید مواد اولیه در آذرماه (83.29) به بیشترین میزان 7 ماهه اخیر رسیده است. افزایش شدید نرخ ارز باعث شده تا هزینه‌های تولید با افزایش روبرو باشد. شاخص موجودی محصول نهایی در انبار در آذرماه (54.27) همچنان افزایشی است و در مقایسه با آبان ماه با شدت بیشتری افزایش داشته است. به دلیل پیشی گرفتن رشد تولید از رشد تقاضا و میزان فروش، میزان موجودی انبار در این ماه نیز افزایش داشته است. شاخص میزان صادرات کالا در آذرماه (47.28) برای ششمین ماه پیاپی همچنان در رکود است و به کمترین میزان 4 ماهه اخیر رسیده است.
شاخص قیمت محصولات تولیدشده در آذرماه (55.56) افزایش داشته و به بیشترین مقدار 6 ماهه اخیر رسیده است. به عقیده فعالان اقتصادی اگرچه میزان افزایش قیمت‌ها در مقایسه با میزان افزایش قیمت مواد اولیه بسیار کمتر است و شرکت‌ها به دلیل کاهش میزان تقاضا، علی‌رغم هزینه بالای نهاده‌های تولید، هنوز افزایش قیمت‌ها را اعمال نکرده‌اند. شاخص میزان فروش محصولات در آذر (50.05) به میزان جزئی نسبت به آبان ماه افزایش داشته است و در محدوده خنثی 50 قرار گرفته ‌است. در آذرماه افزایش شدید نرخ ارز بر تقاضای مشتریان تأثیرگذار بوده و باعث شده تا میزان فروش شرکت‌ها همچنان کم باشد. شاخص انتظارات تولید در ماه آینده (58.84) نسبت به ماه قبل با افت شاخص روبرو بوده است و به کمترین مقدار 6 ماهه اخیر رسیده است. اگرچه همچنان نشان‌دهنده خوش‌بینی فعالان بخش صنعت برای دی‌ماه است.
به‌طورکلی در آذرماه، در بخش صنعت شرکت‌ها با کمبود شدید مواد اولیه روبرو بوده‌اند و به دلیل افزایش نرخ ارز، تهیه مواد اولیه برای تولیدکنندگان به‌شدت سخت شده است، از سوی دیگر، افزایش نرخ ارز باعث شده تا تصمیم‌گیری برای بنگاه‌های در خرید مواد اولیه و فروش محصولات بسیار سخت باشد و برنامه‌ریزی و پیش‌بینی حتی در کوتاه‌مدت امکان‌پذیر نباشد، به‌ویژه که به دلیل پایین بودن قدرت خرید مشتریان در حال حاضر، امکان افزایش قیمت‌ها متناسب با هزینه نهاده‌ها وجود ندارد. همچنین فعالان اقتصادی اذعان داشته‌اند که در دوره‌های آتی امکان جایگزین کردن محصولات با قیمت‌های فعلی وجود نخواهد داشت. علاوه بر این به عقیده فعالان اقتصادی، سیاست‌های ناکارآمد وزارت صمت و سازمان بورس در عرضه محصولات در بورس کالا، قیمت‌گذاری‌های دستوری و بدون ارزیابی دقیق و مطالعه کارشناسی، تولیدکنندگان را متضرر می‌کند.