دستاوردهای تفاهم ایران و آژانس

کد خبر: ۲۲۱۷۲۴

تاریخ: ۱۸ اسفند ۱۴۰۱ - ۱۹:۰۸

حشمت‌الله فلاحت‌پیشه

کارشناس مسائل خارجی

سفر آقای گروسی به ایران در شرایطی شکل گرفت که علاوه بر اختلافات گذشته موضوع جدید پیدا شدن ذره 84 درصدی هم مطرح شده بود که می توانست شرایط اضطرار جدیدی را ایجاد کند و ایران برای ابهام زدایی و جلوگیری از گسترش بحران با این سفر موافقت کرد و با صحبت‌هایی که دو طرف در کنفرانس خبری داشتند، نشان داده شد که رویکرد تنش زدایی در پیش .. گرفته شده است. واقعیت این است که فرصت احیای برجام در شرایط فعلی تا حد زیادی از دست رفته است ولی این سفر می‌تواند بحران را تا حد زیادی کنترل کند. ایران سیاست مذاکره و حل و فصل مسایل با آژانس را به خوبی در پیش گرفته است، به هر حال فضاهای بحرانی به گونه‌ای اغراق شده و کاذب به سیاست خارجی ایران تحمیل می شود؛ آنچه در اوکراین و موضوع هسته‌ای اتفاق افتاده است این خطر را بیشتر و بیشتر کرد. اگر در شرایط عادی بودیم و این‌گونه تحت فشارهای داخلی و خارجی یا تحریم‌ها نبودیم، ایران در ازای نظارت‌های پادمانی جدید امتیازاتی برای کاهش تحریم‌ها می‌گرفت اما الان این را بدون ما به ازای سیاسی به کار گرفت. توافق ایران و آژانس مانع از اتفاقی خواهد شد که برخی جریان‌های افراطی غربی در بحث هسته‌ای دنبال می‌کردند؛ تهیه یک قطعنامه تند علیه ایران که می‌توانست پایان هر گونه مذاکرات هسته‌ای باشد. متاسفانه راه برای اینکه پرونده ایران از مسیر دیپلماسی خارج شود هم با اجرای مکانیسم ماشه و ارجاع مستقیم از شورای حکام به شورای امنیت وجود دارد. ایران و آژانس تلاش دارند پرونده از شرایط بحرانی خارج شود ، البته این به معنای شروع احیای برجام نیست اما یک زمینه سازی عمده است برای بازگشت به میز مذاکرات. باید دید سیاستمداران از این به بعد چه تصمیمی می‌گیرند. البته وقتی قرار بر عدم توافق باشد عوامل اختلافی نه تنها حل نمی‌شوند بلکه عمده‌تر هم خواهند شد. اصلا مقدمه برجام بسته شدن موضوع پی ام دی بود و ایران برای اینکه دیگر هیچ وقت شرایط اضطرار بر پرونده‌اش حاکم نشود، تلاش کرد موضوع ابعاد نظامی احتمالی را از ابتدا و قبل از هرگونه توافق ببندد تا فرصت ایجاد شرایط بحرانی را در آینده از رژیم اسراییل و آمریکا بگیرد. ولی وقتی عزم یک طرف یا برخی طرف‌ها بر عدم توافق و بازگشت به برجام باشد بهانه‌گیری و سنگ‌اندازی شروع می‌شود و طرح مسایل پادمانی به نظر من از این جنس است چرا که معتقدم این مسایل قبلا در چارچوب پی ام دی مطرح شده بود. متاسفانه ایران تنها طرفی در برجام بود که از فرصت سوزی در اجرای برجام ضرر کرد. از این رو رویکرد ایران در مذاکرات و تعامل با آژانس چه برای ممانعت از تهدیدات سیاسی بین‌المللی فعلی و چه مسایل فنی قابل درک است. ایران به دنبال احیای برجام و جلوگیری از تحمیل شرایط بحرانی جدید بر خود است. متاسفانه ناآرامی‌های داخلی در ایران و مسایل اقتصادی دلایلی بوده است که غربی‌ها را وسوسه کرد نسبت به بازگشت به برجام و ادامه مذاکرات صبر کنند تا نتیجه تحولات داخلی را ببیند. آنها ترجیح می‌دهند با ایرانی که به شدت درگیر مسایل داخلی و خارجی است پای میز مذاکره بنشینند چرا که به این شکل امتیازات بیشتر و بهتری را دریافت خواهند کرد.