«تجارت آنلاین» د ر گفت‌وگو با «علی حیات‌نیا» اقتصاد د ان بررسی کرد ؛

موانع بهره‌برد اری از عضویت د ر بریکس

اخیرا عضویت ایران د ر پیمان بریکس موضوع د اغ رسانه‌های د اخلی و بین‌المللی بود ه و هم مقامات و هم برخی از کارشناسان بر این عقید ه هستند  که این عضویت می‌تواند  تاثیر بسیار مهمی روی تجارت ایران بگذارد . اما ...

کد خبر: ۲۲۷۱۸۳

تاریخ: ۰۸ شهريور ۱۴۰۲ - ۱۴:۴۰

گروه اقتصاد  کلان: علی حیات‌نیا اقتصاد د ان د ر بررسی الزامات ایران برای بهره‌برد اری از عضویت د ر بریکس گفت: عضویت د ر بریکس و پیمان شانگهای می‌تواند  به ایران د ر تحولات اقتصاد ی نقش پررنگ‌تری د هد ؛ به ویژه اینکه بریکس حد ود  27 د رصد  GDP د نیا را د ارد  و عموما قطب‌ها و اقتصاد های نوظهور د ر آن جای د ارند . اما مشکل اصلی اینجاست که بد ون عضویت د ر FATF و الزامات نظام اقتصاد  جهانی، عملا منطقه‌ای شد ن و تشکیل پیمان‌های اقتصاد ی و عضویت د ر همگرایی‌های منطقه‌ای و اقتصاد ی نمی‌تواند  نقش اساسی د اشته باشد ؛ به همین د لیل اگرچه کلیت موضوع مثبت است اما الزاماتش مانند  FATF و الزامات جهانی، شرط کافی و اثرگذار آن است.
به گزارش «تجارت آنلاین»، اخیرا عضویت ایران د ر پیمان بریکس موضوع د اغ رسانه‌های د اخلی و بین‌المللی بود ه و هم مقامات و هم برخی از کارشناسان بر این عقید ه هستند  که این عضویت می‌تواند  تاثیر بسیار مهمی روی تجارت ایران بگذارد . د ر واقع طی یک سال اخیر رایزنی‌های گسترد ه تجاری توسط مقامات اقتصاد ی صورت گرفته و برخی از این رایزنی‌ها منجر به امضای توفقنامه‌های تجارت ترجیحی د و جانبه شد ه است. اما آمارهای تجارت پنج ماهه ایران نشان می‌د هد  که د ست کم این توافقنامه‌های تجاری به مرحله عمل نرسید ه و حجم تجارت ایران د ر پنج ماهه اول سال نسبت به مد ت مشابه سال گذشته نه تنها رشد  نکرد ه بلکه اتفاقا با کاهش چشمگیری مواجه شد ه است. به همین د لیل نسبت به گفتار مقامات اقتصاد ی مبنی بر توسعه تجارت شک و ترد ید  ایجاد  شد ه است. مسئله رشد  تجارت ایران زمانی بیشتر اهمیت می‌کند  که این موضوع حتی د ر لایحه برنامه هفتم توسعه نیز ورد  توجه قرار گرفته و رشد  بیش از 20 د رصد ی تجارت سالانه نیز پیش‌بینی شد ه است. حال با توجهبه وضعیت کنونی تجارت و انزوای اقتصاد ی، آیا ایران می‌تواند  از مزایای عضویت بریکس بهره‌مند  شود ؟ یا نه بریکس نیز مانند  سایر توافقات تجاری صرفا د ر حد  گفتار و شعار باقی خواهد  ماند ؟ سفیر ایران د ر روسیه د ر واکنش به عضویت د ر بریکس گفت: ایران پس از عضویت د ر بریکس هم می‌تواند  د ر تعاملات بیشتر با قد رت‌های نوظهور اقتصاد ی توان اقتصاد ی خود  را افزایش د هد  و هم از ظرفیت بزرگی که سازمان بریکس د ارد  د ر راستای تأمین منافع ملی خود  استفاد ه کند . این سخنان چقد ر با واقعیت‌های جامعه همخوان هستند ؟ این موضوعی که «تجارت» د ر گفتگو با علی حیات‌نیا اقتصاد د ان مورد  بررسی قرار د اد ه است.

پذیرش FATF و الزامات نظام جهانی لازمه بهره‌برد اری از بریکس
علی حیات‌نیا اقتصاد د ان د رباره اهمیت عضویت ایران د ر بریکس و اینکه آیا این عضویت می‌تواند  تجارت ایران را د ر سطح بین‌الملل ارتقا د هد  یا خیر گفت: «د ر همه د نیا منطقه‌ای شد ن یا تشکیل رخ‌‌های تجاری یا از بین برد ن معافیت‌های مالیاتی و گمرکی و تشکیل گروه‌های اقتصاد ی منطقه‌ای می‌تواند  د ر تجارت تاثیرگذار باشد . بریکس هم بحث کشورهای د ر حال توسعه و قطب‌های جد ید  اقتصاد ی است که چند  سالی است شکل گرفته و عضویت ایران د ر این گروه هم می‌تواند  مثبت باشد ؛ عضویت د ر بریکس و پیمان شانگهای قابلیت این را د ارد  که به ایران د ر تحولات اقتصاد ی نقش پررنگ‌تری د هد ؛ بریکس حد ود  27 د رصد  GDP د نیا را د ارد  و عموما قطب‌ها و اقتصاد های نوظهور د ر آن جای د ارند ». وی د ر اد امه عنوان کرد : «اما د ر ایران بد ون عضویت د ر FATF و پذیرش الزامات نظام اقتصاد  جهانی، عملا منطقه‌ای شد ن و تشکیل پیمان‌های اقتصاد ی و عضویت د ر همگرایی‌های منطقه‌ای و اقتصاد ی نمی‌تواند  نقش پررنگی د اشته باشد ؛ به همین د لیل اگرچه کلیت موضوع مثبت است اما الزاماتش مانند  FATF و الزامات جهانی، شرط کافی و اثرگذار آن است». این کارشناس اقتصاد ی گفت: «شما نمی‌‌توانید  با قطب‌های اقتصاد  د نیا ارتباط ند اشته باشید  اما با یک عضویت بخواهید  این موضوع را جبران کنید . بنابراین باید  حتما شرایط تعاملات فراتر از بریکس هم فراهم شود ». حیات‌نیا همچنین د ر اد امه افزود : «د رواقع برای توسعه تجارت ایران، بریکس شرط کافی و پذیرش FATF و پیوند  با اقتصاد  جهانی شرط لازم است. ما حتما باید  FATF را د اشته باشیم و با غرب و جهان توسعه‌یافته هم ارتباط نزد یک‌تری د اشته باشیم. د ر شرایط کنونی می‌توانیم از مزایای عضویت د ر بریکس مانند  بانک توسعه استفاد ه کنیم، که این د ر نوع خود  یک مزیت است. به این ترتیب اگر ایران الزامات و شرایط را د اشته باشد  می‌تواند  از منابع مالی مثل کشور آرژانتین که د ر حال پیگیریست استفاد ه کند ». وی د ر اد امه گفت: «اگر بتوانیم یک سری مزیت‌های تجاری را د ر قالب تجارت با کشورها ایجاد  کنیم شاید  بتواند  اثر کوتاه‌مد تی د اشته باشد ؛ اما موضوع این است که ما د ر د هه اخیر هیچ پیوند  تجاری قوی با کشورهای پیرامون ند اشتیم و اگر حجم تجارت ایران را با همین کشورهای نوظهور هم بررسی کنیم، حجم آنچنان بالایی نیست». این کارشناس اقتصاد ی عنوان کرد : «د ر زمینه ترانزیت کمی بهتر عمل کرد یم؛ ارتباط با روسیه از خلال بریکس د ر این زمینه می‌تواند  مثبت باشد . ما می‌توانیم با پررنگ کرد ن نقش ترانزیت به‌نحوی از مباد لات تجاری به نفع خود مان استفاد ه کنیم».

ظرفیت بریکس برای سرمایه‌گذاری خارجی د ر ایران
حیات‌نیا د ر اد امه به بحث امکان سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی از جانب کشورهای عضو بریکس د ر ایران پرد اخت و گفت: «موضوع سرمایه‌گذاری خارجی یک اد بیات جهانی د ارد ؛ آخرین آماری که د اریم 1.5 میلیارد  د لار است؛ اما کشورهای عضو بریکس عموما کشورهایی نیستند  که د ر شرکت‌های چند ملیتی یا از خارج از محد ود ه جغرافیایی خود شان سرمایه‌گذاری‌های پاید ار د اشته باشند  و از آنجا که اقتصاد های نوظهور هستند ، برعکس وابستگی زیاد ی هم به جذب منابع د ارند ». وی اد امه می‌د هد : «بنابراین فکر می‌‌کنم د ر زمینه سرمایه‌گذاری خارجی عضویت د ر بریکس اثر پررنگی ند اشته باشد ؛ چون این‌ کشورها عموما مقاصد  سرمایه‌گذاری هستند  به این د لیل که هنوز قابلیت رشد  و توسعه را د ارند  و نمی‌توانند  مازاد ش را به کشورهای د یگر بد هند  و ما باید  ظرفیت د اخلی خود مان را تقویت کنیم».

موانع د اخلی صنعت ایران برای گسترش تجارت
این کارشناس اقتصاد ی د ر بخش د یگری از صحبت‌هایش به موانع د اخلی صنعت ایران به عنوان سد ی برای گسترش تجارت د ر سطح بین‌الملل پرد اخت و اظهار د اشت: «مشکل ما محیط کسب وکار است و این که که صنعت ما قابلیت رقابت‌پذیری منطقه‌ای و جهانی را ند ارد . ما هیچ‌گاه نتوانستیم صنایعمان را د ر مقابل مزیت‌های جهانی رشد  د هیم و حتی نتوانستیم بخشی از نیاز جهانی را پوشش د هیم». وی همچنین بیان می‌کند  «اگر صنایع ما بتوانند  امکان رقابت‌پذیری د ر بازارهای جهانی را د اشته باشند ، این موضوع می‌تواند  توسعه صنعت را مانند  کاتالیزور بهبود  د هد ؛ اما د ر شرایط کنونی ساختار صنعت ما بیشتر وابسته به مواد  اولیه ارزان‌قیمت یا رانتی است». حیات‌نیا د ر اد امه به مشکلات د یگر صنعت کشور اشاره می‌کند  و می‌گوید : « سوای از عد م امکان رقابت د ر سطح جهانی و وابستگی به مواد  اولیه ارزان‌قیمت و رانتی، ما مشکل د انش و فناوری را د اریم؛ به خصوص د ر صنایع بزرگ که ما حتی نمی‌توانیم یک زنجیره‌ صنعتی را تکمیل کنیم، مثل پتروشیمی، فولاد  و آلومینیوم و عملا به خاطر ند اشتن تعاملات علمی، فناوری و اقتصاد ی، صنعت ما یک صنعت محلی و شاید  محلی - ‌منطقه‌ای باشد ». این کارشناس اقتصاد ی د ر پایان عنوان می‌کند  که نتیجه تمامی موارد  فوق این است که د ر شرایط کنونی نمی‌توانیم د ر مناسبات تجارت جهانی نقش چند انی د اشته باشیم».