گزارش «تجارت آنلاین» از دلایل نوسان شدید ارزی و ناکامی بانک مرکزی در اجرای سیاست تثبیت اقتصادی؛

بازگشت نرخ ارز به سقف تاریخی

نوسانات بازار ارز و طلا در سایه انفعال بانک مرکزی همچنان ادامه دارد به نحوی که روز گذشته در جریان معاملات غیررسمی، دلار آمریکا تا مرز 60 هزارتومان پیشروی کرد و البته ساعاتی بعد در کانال 58 هزارتومانی آرام گرفت

کد خبر: ۲۳۲۴۹۳

تاریخ: ۱۱ بهمن ۱۴۰۲ - ۱۷:۰۰

گروه اقتصاد کلان: نوسانات بازار ارز و طلا در سایه انفعال بانک مرکزی همچنان ادامه دارد به نحوی که روز گذشته در جریان معاملات غیررسمی، دلار آمریکا تا مرز 60 هزارتومان پیشروی کرد و البته ساعاتی بعد در کانال 58 هزارتومانی آرام گرفت.همچنین در بازار طلا و سکه هم هر قطعه سکه امامی طرح جدید برای ساعتی از سقف تاریخی 34 میلیون تومان عبور کرد تا بسیاری از فعالان بازار دست از معامله بکشند و منتظر ایجاد ثبات قیمتی باشند.به گزارش«تجارت»،در شرایطی که فرزین رئیس کل بانک مرکزی در یکسال گذشته با وعده سیاست تثبیت اقتصادی تا حدودی توانست ثبات را در بازار ارز حفظ کند، با این حال به نظر میرسد با فعال شدن متغیرهای تنش‌زای سیاست خارجی، اکنون بازارساز نمیتواند با ابزار گفتاردرمانی بازار را مدیریت کند. برخی کارشناسان هم البته اعتقاد دارند با فروکش کردن هیجانات سیاسی نظیر تهدیدهای سیاسی و نظامی آمریکا و نیز حل شدن برخی بحران‌های منطقه‌ای میتوان نسبت به کاهش نرخ ارز امیدوار بود.تحلیلگران اقتصادی، سیگنال تنش‌های سیاسی و نظامی ماه‌های اخیر را دلیل روند صعودی قیمت در بازار‌های مالی عنوان می‌کنند. آن‌ها می‌گویند، سقف قیمتی در بهمن سال گذشته محدوده ۶۰ هزار تومانی بوده است و احتمالا این محدوده در روز‌های اخیر تاچ خواهد شد.به‌نظر می‌رسد افزایش بیشتر قیمت دلار منوط به فشار خرید و حجم عرضه است؛ بنابراین اگر روند قیمت اسکناس آمریکایی در مسیر صعودی قرار داشته باشد، با نوسانات ۱۰ تا ۱۵ درصدی روز‌های اخیر، دلار می‌تواند به محدوده‌های قیمتی ۶۵ هزار تومانی نیز ورود کند.در هفته‌های اخیر کارشناسان اقتصادی کف قیمت این اسکناس را محدوده حمایت ۵۲ هزار تومان عنوان کرده بودند؛ بنابراین برگشت قیمت دلار به کف حمایتی بستگی به اقدامات دولت دارد؛ اینکه آیا توان صادرات نفت بیشتر برای افزایش درآمد‌های ارزی وجود دارد تا بانک مرکزی به واسطه آن بتواند بازار‌های مالی را کنترل کند؟اکوایران مینویسد:در روز دوشنبه صحبت‌های حمید حسینی، عضو هیات مدیره اتاق بازرگانی ایران و عراق مورد توجه بازار بود. حمید حسینی گفته: علاوه بر دلایل سیاسی و امنیتی و همچنین درگیری‌ها و اتفافات اخیر منطقه‌ای، دلایل اقتصادی هم در بحث نوسانات بازار ارز دخیل است. به عنوان مثال فعل و انفعالات بازار خودرو و بحث واردات در این بخش می‌تواند بر بازار ارز تاثیرگذار باشد و رکود یا رونق بازار خودرو هم می‌تواند بازار ارز را تحت تاثیر قرار بدهد، اما بیشترین تاثیر اخیر از بحران‌های منطقه در یک ماه گذشته بود.حمید حسینی در مورد نوسان ۱۰ درصدی قیمت دلار هم صحبت کرده و گفته: با توجه به تورم حدود ۳۹ درصدی، دلار هم می‌تواند مثل یک کالا همچون کشور‌های مختلف با یک افزایش ملایم همراه باشد. در واقع افزایش ۱۰ درصدی قیمت دلار با توجه به میزان تورم به هیچ عنوان به ضرر اقتصاد کشور نیست.در مورد نوسان این روز‌های بازار دو رویکرد وجود دارد. روایت رسمی نشان می‌دهد کشور مازاد ارز دارد و نوسان قیمت‌ها را می‌تواند مدیریت کند. اطلاعات منتشر شده هم حکایت از آن دارد که با وجود عرضه انواع ارز در نیما، اما تقاضای معاملاتی بالا نبوده است.از دید این گروه نوسانات اخیر پشت ندارد و مثل سنوات قبل، بازار، رشد قیمت رخ داده را پس می‌دهد.گروه دوم معتقدند فارغ از پایداری نوسان آنچه مهم است مدیریت علائم اقتصادی تحریک کننده در بازار هست از جمله علائم وضعیت متغیر‌های قیمتی در بازار‌های مجاور مثل امارات و سلیمانیه است.این گروه اعتقاد دارد باید اجازه داد بازار در یک کرویدور مشخص مدیریت نوسان کند نه کنترل قیمت. از این دید راهکار مدیریت نوسان در بازار ارز از مسیر اقتصاد است نه سیاست.یکی دیگر از توصیه‌های این گروه مدیریت کلان بازارهاست. برای نمونه این دسته اعتقاد دارن باید نوسان در صندوق‌های طلا و گواهی سکه در بورس کالا به شکل اقتصادی نه بخشنامه‌ای مدیریت شود.به عقیده تحلیل‌گران فنی قیمت‌ها با نوسان روز دوشنبه به محدوده‌های جدیدی رسیدند. از نگاه تکنیکال بازار وارد فاز تازه‌ای شده و دیگر تحلیل‌پذیر نیست. با نوسان دوشنبه بازار ارز و سکه، قیمت‌ها به وضعیت اشباع خرید رفت. در اشباع خرید باید با اصلاح، بازار این اشباع را تخلیه کند.

ضربه تنش‌های سیاسی به بازار ارز
«مرتضی افقه» اقتصاددان در گفتگو با اقتصاد ۲۴ بر این باور است که اگر در این مدت شاهد ثباتی در بازار ارز بودیم، صرفا به دلیل غیرفعال بودن متغیر‌های غیراقتصادی بوده و حالا با فعال شدن آن نرخ دلار در حال افزایش است.او در این باره توضیح می‌دهد: در حال حاضرمتغیر‌های فعال، سیاست خارجی و تحریم و مسائل خارجی تاثیرگذار بر اقتصاد ایران است. دلیل تلاطم موجود در بازار نیز از جنگ حماس و اسرائیل شروع شد. با کشیده شدن دامنه این جنگ به سمت حوثی‌ها و دریای سرخ این التهاب بیشتر زمینه بی ثباتی را فراهم کرد. حالا هم با احتمال درگیر شدن ایران در جنگ با اتفاقی که یکشنبه شب با کشته شدن ۳ سرباز آمریکایی رخ داد، تاثیرش در بازار ارز احساس شده است.اما در کنار همه این عوامل به عقیده وی انتخابات آمریکا نیز تاثیرگذار خواهد بود، با توجه به سابقه‌ای که ترامپ در رابطه‌اش با ایران دارد و احتمال اینکه در آبان سال آینده پیروز شود زیاد است. نظرسنجی‌ها و انتخابات مقدماتی نیز این را نشان می‌دهد. از همین رو می‌توان گفت بانک مرکزی در بازار ارز مدت‌هاست که منفعل است نه فعال. الان هم این دو مسئله به صورت موازی بازار ارز را به اینجا رسانده است.این وضعیت در حالی اتفاق افتاده که بانک مرکزی با تکیه بر ذخایر ارزی خود مدعی بود دلار را در مشت خود دارد، ادعایی که این اقتصاددان آن را به سیاست‌های دولت فعلی مرتبط می‌داند. او در این باره توضیح می‌دهد: در دو سه سالی که آقای رئیسی روی کار آمده به ارائه آمار‌های بعضا غیرواقع از جمله نرخ رشد اقتصادی بالا، کاهش بیکاری و در آخرین مورد کاهش تعداد فقرا روی آورده است. از جمله موارد دیگری که مرتب تلاش دارند با گفتاردرمانی روی آن اثر روانی بگذارند، بازار ارز است؛ با اعلام این که ذخایر ارزی به اندازه کافی وجود دارد.به گفته وی حتی اگر ذخایر ارزی داشته باشیم که احتمالا با توجه به فروش نفت مقداری هم داریم، اما، چون این ذخایر ارزی را برای تامین کالا‌های اساسی که فوری‌تر هستند باید مصرف شود، بانک مرکزی خیلی قدرت مانور روی آن ندارد. تا جایی که هم آن کالا‌ها را بتوانند تامین و هم بتوانند در بازار دخالت کرده و نرخ دلار را کنترل کنند. با توجه به اینکه وعده‌های پیشین خیلی محقق نشده الان بازار هم خیلی اعتنایی به این گفتاردرمانی‌ها ندارد. مثل واردات خودرو گفته بودند در حال انجام است، اما دیدیم که تاثیری روی بازار خودرو نداشته است.به گفته مرتضی افقه در شرایط کنونی نمی‌توان سقفی برای دلار تعیین کرد. اما می‌توان گفت تنها چیزی که می‌تواند روند آن را محدود کند، میزان نقدینگی در بازار است. به همین دلیل است که با اتفاقاتی که برای آمریکا افتاد و سپس آن تهدید متقابلی که آمریکا کرد، این ظرفیت وجود داشت که دلار به صورت جهشی رشد کند، اما یک مقداری محدودیت نقدینگی سبب شد که بیشتراز این فعلا افزایش نیابد. در حال حاضر هم به نظر من این روند رو به بالا می‌ماند، اما نمی‌توان سقفی برایش تعیین کرد.

نیازمند مدیریت بازار هستیم
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی گفت: منابع ارزی کشور وضعیت خوبی دارد اما نیازمند مدیریت دقیق‌تر و نظارت جدی‌تری در این بازار هستیم.اصغر سلیمی در گفت‌وگو با ایسنا، درباره وضعیت بازار ارز، بیان کرد: برخی از عزیزان معتقدند که ارتباطات مالی کشور کاری با دلار و ارز ندارد اما از نگاه بنده نگرش نادرستی است چراکه مبادلات ما با سایر کشورها بر اساس ارزهای رایج دنیا مانند دلار و یورو و اکثر معاملات تجاری ما با دلار است اما تقریبا نرخ دلار را دلالان و افرادی که در کشورهای همجوار ما هستند،
تعیین می کنند.نماینده مردم سمیرم در ادامه با بیان اینکه واقعیت این است که منابع ارزی کشور مشکلی ندارد بلکه ما به مدیریت دقیق‌تری در این حوزه نیازمند هستیم،‌ اظهار کرد: باید نظارت جدی‌تری بر افرادی که خارج از مسیرهای قانونی تبادل ارز می کنند، صورت بگیرد. با مدیریت صحیح می توان نرخ ارز را کنترل کرد. از سوی دیگر بخشی از التهابات بازار ارز به فضاسازی‌هایی بر می‌گردد که عده‌ای در تلاش هستند تا آن را ایجاد کنند.این عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، تصریح کرد: تغییر قیمت ارز بر روی همه بازارها اثرگذار است، زمانی که قیمت ارز بالا می رود، قیمت تمام کالاها افزایش پیدا می کند اما زمانی که نرخ ارز پایین می آید قیمت کالاها بالا باقی می ماند. این بازار نیازمند مدیریت دقیق است.