کارشناسان د ر گفت‌و‌گو با «تجارت» ریشه‌های تشد ید  ناترازی برق را ارزیابی کرد ند

چرایی بازگشت کابوس خاموشی‌ها

این روزها نه تنها از د امنه خاموشی ها کاسته نشد ه بلکه بر شد ت آن نیز افزود ه شد ه است. سخنگوی د ولت د یروز پس از نشست هیات وزیران اعلام کرد  که قطعی برق انتخاب اول د ولت نیست بلکه ناچار به انجام آن است! موضوع اما تنها به خاموشی های برق ختم نمی شود ، بلکه د ر بسیاری از استان ها از جمله استان مازند ران مرد م و صنایع با قطع گاز نیز مواجه شد ه اند .

کد خبر: ۲۴۰۹۴۵

تاریخ: ۲۶ بهمن ۱۴۰۳ - ۰۲:۰۷

گروه اقتصاد ی-زهرا سلیمانی: د ر شرایطی که د ولت مد تی قبل اعلام کرد ه بود  پروند ه خاموشی ها د ر سال 1403 بسته شد ه، اما این روزها نه تنها از د امنه خاموشی ها کاسته نشد ه بلکه بر شد ت آن نیز افزود ه شد ه است. سخنگوی د ولت د یروز پس از نشست هیات وزیران اعلام کرد  که قطعی برق انتخاب اول د ولت نیست بلکه ناچار به انجام آن است! موضوع اما تنها به خاموشی های برق ختم نمی شود ، بلکه د ر بسیاری از استان ها از جمله استان مازند ران مرد م و صنایع با قطع گاز نیز مواجه شد ه اند .  پایش تجارت از سراسر کشور حاکی از آن است که بسیاری از خانواد ه ایرانی د ر مناطق مختلف د ر طول روز با خاموشی حد اقل د و ساعته برق روبه رو هستند ؛ ضمن اینکه بسیاری از بازارها، پاساژها، مجتمع های تجاری ، کارخانه ها، بنگاه ها و...نیز نسبت به قطعی گسترد ه برق گلایه مند  هستند .  این نارسایی های برقی د ر روزهایی به وقوع می پیوند د  که از یک طرف ، فعالان اقتصاد ی و صاحبان کسب و کار خرد  و متوسط یک سال را برنامه ریزی و سرمایه گذاری کرد ه اند  تا د ر روزها و هفته های پایانی سال بتوانند  از آن بهره برد اری کرد ه و فروش تضمین شد ه ای د اشته باشند . اما وقوع خاموشی های گسترد ه از یک طرف د ر روند  تولید  و ارائه خد مات اخلال وارد  کرد ه و از سوی د یگر بخش فروش را با مشکلات عد ید ه ای روبه رو می سازد . کارشناسان معتقد ند  یکی از د لایل اصلی این خاموشی ها ناشی از افزایش برود ت هوا و بالا رفتن مصرف گاز د ر کشور است. با توجه به اینکه خوراک اصلی نیروگاه های برق د ر کشور را گاز و و سوخت مایع تشکیل می د هد ، افزایش مصرف گاز خانگی باعث شد ه تا روند  تامین گاز نیروگاه ها با مشکل مواجه شد ه و ناترازی د ر تولید  برق کشور صورت گیرد . اساسا تعطیلات اد ارات، مد ارس، شرکت های د ولتی و ...به د لیل همین کاستی ها اعمال می شود . د یروز اما خبر عجیب د یگری هم به نقل از محمد  اله د اد  معاون انتقال و تجارت خارجی توانیر منتشر شد  که ابعاد  تازه ای از بحران کمبود  برق د ر کشور را نمایان کرد . محمد ی با اشاره به ریشه های ناترازی برق د ر شرایط فعلی گفت :« علت 20د رصد  از ناترازی های فعلی برق ناشی از فعالیت های ماینرهاست. »  محمد  د ر اد امه افزود :« د ر میان مصرف ماینرها، مصرفهای مجاز هم د اریم، اما متاسفانه این ۲۰ د رصد  غیرمجاز فعالیت می کنند . بررسی ها نشان می‌د هد  د ر حال حاضر بیش از ۱۰۰۰ مگاوات از برق تولید ی کشور به صورت غیرقانونی توسط مراکز غیرقانونی استخراج رمزارز مصرف می‌شود . هر ماینر به طور متوسط ۳.۵ تا ۴ کیلووات ساعت برق مصرف می‌کند . د ر واقع، به د لیل استمرار فعالیت ماینر‌ها د ر کل ساعات شبانه روز محاسبات نشان می‌د هد  هر ماینر به اند ازه نیاز برق ۱۰ خانوار برق مصرف می‌کند .»

اشتباه محاسباتی د ر ذخیره سازی سوخت
یکی از کارشناسان بخش انرژی کشور معتقد  است مجموعه ای از سیاست گذاری های اشتباه باعث شد ه ناترازی برق د ر کشورمان به نقطه  بحرانی فعلی برسد .
محمد  حسین د ید ه بان د ر گفتگو با تجارت د رباره ریشه اصلی ناترازی برق کشور د ر شرالیط فعلی می گوید :« د لیل اصلی این ناترازی به یک اشتباه محاسباتی د ر مد یریت وزارت نیرو باز می گرد د . د ر شرایطی که مقد ار قابل توجهی گازوئیل و سوخت مایع  برای زمستان امسال ذخیره شد ه بود ، اما وزارت نیرو د ولت قبل د ر ماه های پایانی فعالیت های خود ، این حجم انبوه گازوئیل را صاد ر کرد ه و د ر ازای آن بنزین وارد  کشور کرد ! برآورد های مستند  حاکی که وزارت نفت آنرا منتشر کرد ه حاکی است که ذخایر گازوئیل کشور د ر سال 1403 به نسبت د وره مشابه سال قبل با کاهش 2میلیارد  و 600 میلیون لیتری مواجه شد ه است. این اشتباه محاسباتی باعث شد ، د ولت امسال برای تامین سوخت نیروگاه ها با مشکل مواجه شد ه و نتواند  برق مورد  نیاز خانوارهای ایرانی و صاحبان کسب و کار و تولید  را تامین کند . »
او د ر اد امه یاد آور می شود :« از سوی د یگر د ر روزهای اخیر با افزایش برود ت هوا و بارش برف و باران د ر مناطق مختلف، مصرف گاز کشورمان هم با افزایش قابل توجهی مواجه شد . د ر واقع د ولت از یک طرف با افزایش نیاز به گاز د ر بخش خانگی مواجه شد  و از سوی د یگر به د لیل نبود  سوخت مایع و گازوئیل ناچار بود  سوخت نیروگاه‌ها را از طریق گاز جبران کند . ایجاد  تعاد ل و توازن د ر این مسیر  برای د ولت ساد ه نیست، بنابراین د ست به اتخاذ مجموعه ای از تصمیمات زد ه که شرایط فعلی ناشی از آن است. د ولت از یک طرف تلاش کرد  با تعطیلی اد ارات و سازمان ها و شرکت ها و...مصرف و تقاضا را کاهش د هد  و از سوی د یگر با خاموشی د ر ساعات مختلف به زعم خود  کمی از بار ناترازی ها بکاهد . اما مساله اینجاست که افزایش خاموشی ها د ر روزهای پایانی سال و پیک کسب و کار مرد م، خسارت های بسیاری را به وجود  می آورد .»
د ید ه بان د ر تشریح این خسارت ها می گوید :«« من همین الان که با شما صحبت می کنم برای خرید  به بازار ارد بیل آمد ه ام. بازار ارد بیل د ر خاموشی فرو رفته و  کسبه ناچار به روشن کرد ن شمع و چراغ نفتی و د ر برخی موارد  معد ود  موتور برق شد ه اند ! مرد م وقتی می بینند  محیط د ر اموشی فرورفته، از خرید  منصرف می شوند  و بازار را ترک می کنند . کسبه از این خاموشی ها گلایه مند  هستند  و اعلام می کنند  فروش آنها د ر هفته های پایانی سال کاهش یافته است. این روند  د ر خصوص کارخانه ها و صنایع مهم، خسارت های به مراتب بیشتری را ایجاد  می کند .»
سرپرست معاونت مشترکین شرکت توزیع نیروی برق د ر پاسخ به پرسش تجارت د رباره سهم 20د رصد ی ماینرهای غیر مجاز د ر بروز ناترازی برق کشور می گوید :« د رباره مساله ماینرها به د لیل فقد ان د اد ه های مستند  نمی توان با قطعیت صحبت کرد . از قرائن پید است د ر برخی سازمان ها، ارگان ها، د ستگاه ها و نهاد های خاص که امکان بازد ید  شفاف اد اره برق د ر مورد  آنها وجود  ند ارد ، مزارع گسترد ه ماینر وجود  د ارد . البته میزان مصرف برق این نوع مراکز نشان د هند ه آن است که مزارع ماینر زیاد ی د ر این بخش ها وجود  د ارد . این ماینرها د ر طول سال فعالیت می کنند  و د ر بهار و تابستان و پاییز و زمستان رمز ارز استخراج می کنند . من مامور نظارت کنند ه به هر کارخانه و شرکت و مغازه و ...می توانم بازد ید  کنم و وضعیت مصرف برق آنها را بررسی کنم اما برخی مناطق، د ستگاه ها و ارگان ها هستند  که امکان نظارت بر مصرف برق آنها وجود  ند ارد .»
او اد امه می د هد :« هرچند  معاون وزارت نیرو از سهم 20د رصد ی ماینرها د ر ناترازی برق صحبت کرد ه اند  اما من شخصا معتقد م این سهم بسیار بیشتر از این اعد اد  و ارقام است.»

جای خالی بخش خصوصی د ر صنعت برق
اما برای رفع این ناترازی ها چه باید  کرد ؟ آیا اد عای مجریان د ر این خصوص که مشکل ناترازی برق د ر سال 1404 پایان می یابد ، د رست و مستند  است؟ حمید رضا صالحی نایب رییس کمیسیون انرژی اتاق تهران د ر گفتگو با تجارت به این نکته اشاره می کند :« تا زمانی که د ولت راهبرد های اشتباه قبلی را د ر پیش بگیرد  و زمینه های لازم برای سرمایه گذاری بخش خصوصی را فراهم نکند ، نمی توان به بهود  امید ی د اشت.»
صالحی د ر اد امه یاد آور می شود :« صنعت برق کشور مانند  بسیاری از حوزه های انرژی کشور به جذب سرمایه نیاز د ارد . این سرمایه ها را یا باید  از خارج تامین کرد  یا اینکه از سرمایه گذاران د اخلی بهره برد . اما سرمایه گذار د اخلی زمانی حاضر به سرمایه گذاری می شود  که نقشه راه روشن و شفافی د ر این زمینه وجود  د اشته باشد . امسال بر اساس آمارهای مستند  ، فعالان تولید  و صاحبان کسب و کار ضرر و زیانی حول و حوش 8هزار تا 20هزار میلیارد  تومانی را از خاموشی ها متحمل شد ه اند . این فعالان اقتصاد ی حاضرند  برق مورد  نیاز کارخانه های خود  را از بخش خصوصی خرید اری کنند  تا بتوانند  این ضرر و زیان را جبران کنند . اما به د لیل بخشنامه های د ستوری د ولت و د خالت د ر قیمت گذاری ها، امکان تامین برق صنایع با تکیه بر توان بخش خصوصی ممکن نیست.»
نایب رییس کمیسیون انرژی اتاق تهران اد امه می د هد :« د ولتی که از مذاکره و و.فاق با طرف های مختلف صحبت می کند ، چرا حاضر نیست با بخش خصوصی کشور برای بهبود  شاخص های تولید  برق گفتگو و توافق کند ؟ شک نکنید  بخش خصوصی ایران به راحتی می تواند  برق مورد  نیاز صنایع و کارخانه ها را تامین کند ، با این سرمایه گذاری بار سنگینی از د وش د ولت برد اشته می شود  و می تواند  زمینه های رشد  تولید  را فراهم کند . د ر صورت ترسیم یک چنین نقشه راهی با مشارکت بخش خصوصی طی 2تا 3سال می توان، ناترازی های فعلی را رفع کرد .»
صالحی د ر پایان می گوید :« صنعت برق به گونه ای است که می تواند  هزینه خود  را تامین کرد ه و سود  مناسبی به سرمایه گذاران برساند . اما سرمایه گذاران بخش صوصی حاضرند  سود  مکتسبه د ر این حوزه را صرف توسعه زیثرساختها و احد اث نیروگاه های تازه د ر کشور کنند  اما هنوز توجهی به این موضوع نشد ه است.»