سامانه جامع تجارت؛ ابزار تسهیل‌گری یا مانع بزرگ تجارت کشور؟

سامانه‌ جامع تجارت که با هدف تسهیل و یکپارچه‌سازی فرآیندهای تجاری کشور راه‌اندازی شد، اکنون به یکی از بزرگ‌ترین موانع در مسیر تجارت داخلی و خارجی تبدیل شده است. اختلالات فنی، ناپایداری و قطعی‌های مکرر، فعالان اقتصادی را با چالش‌های جدی مواجه کرده و زنجیره تأمین کشور را تحت تأثیر قرار داده است. در حالیکه اخیرا اعلام شد مشکلات این سامانه برطرف شده، اما رئیس اتاق ایران نسبت به اختلالات فنی و قطعی‌های مکرر این سامانه هشدار داده و خواستار رفع مشکلات موجود شدند.

کد خبر: ۲۴۱۹۹۴

تاریخ: ۱۵ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۹:۳۹

بر اساس گزارش‌های متعدد، سامانه جامع تجارت طی هفته‌های اخیر با اختلالات فنی متعددی مواجه بوده است. این اختلالات شامل قطعی‌های مکرر در سرویس‌های مختلف از جمله اخذ شناسه فروشنده حقوقی خارجی، ثبت سفارش، ویرایش ثبت سفارش و استعلام فروشنده خارجی بوده است. این مشکلات باعث توقف ترخیص درصدی کالاها و جلوگیری از خروج کالاهای ضروری از گمرکات برای واحدهای تولیدی و تأمین‌کنندگان مواد اولیه شده است.

ندیر پورجم- نایب رئیس کمیسیون گمرک اتاق بازرگانی ایران- عوامل متعددی را برای این اختلالات برشمرده است.

وی صدور بخشنامه‌های خلق‌الساعه بدون اطلاع قبلی، استفاده بیش از ظرفیت از سامانه و مشکلات اینترنتی را از جمله دلایل اصلی این اختلالات عنوان کرده و معتقد است که تصمیمات ارزی بانک مرکزی و تبعیت وزارت صمت و سازمان توسعه تجارت از این تصمیمات بدون اطلاع‌رسانی قبلی، فعالان اقتصادی را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.

البته که گفته می‌شود، یکی از چالش‌های اصلی، عدم همکاری مناسب گمرک با سامانه جامع تجارت است. بر اساس گزارش‌ها، تبادل اطلاعات بین گمرک و سامانه جامع تجارت با اختلال و نقص همراه بوده است. این نواقص شامل عدم ارسال اطلاعات، تأخیر در ارسال اطلاعات، و مغایرت با سایر بانک‌های اطلاعاتی است. همچنین، گمرک در برخی موارد از سامانه‌های موازی استفاده کرده که باعث ایجاد دوباره‌کاری و اختلال در روند تجارت شده است.

درحالیکه سامانه جامع تجارت، با هدف تسهیل فرآیندهای تجاری و یکپارچه‌سازی اطلاعات بین دستگاه‌های مختلف، راه‌اندازی شد؛ اما در ماه‌های اخیر، این سامانه به‌ دلیل اختلالات فنی و ناپایداری‌های مکرر، به یکی از عوامل اصلی اختلال در تجارت کشور تبدیل شده است؛ بگونه‌ای که فعالان اقتصادی از مشکلاتی نظیر عدم امکان ویرایش ثبت سفارش، اختلال در اظهار کالا، توقف پرونده‌ها در مرحله کارشناسی و استعلام و توقف کامل ترخیص کالاهای درصدی گلایه می‌کنند.

به گفته فعالان تجاری کشور، این مشکلات سبب توقف فعالیت‌های تجاری، افزایش هزینه‌ها و کاهش بهره‌وری شده است.

در حالیکه چندی پیش، محمد اتابک- وزیر صنعت، معدن و تجارت- اعلام کرده بود که اختلالات سامانه جامع تجارت برطرف شده و ثبت اطلاعات در حال انجام است اما گزارش‌ها حاکی از آن است که کاربران و تجار همچنان با مشکلاتی در ثبت‌نام و استفاده از سامانه مواجه هستند. برخی از این مشکلات به‌دلیل عدم هماهنگی سامانه ثبت احوال با سامانه جامع تجارت است که باعث بروز خطا و مانع از ثبت‌نام می‌شود.

اختلالات اخیر سامانه جامع تجارت و ایجاد اختلال در روند فعالیت تجاری کشور، نشان‌دهنده نیاز فوری به بازنگری در ساختار فنی، مدیریتی و حقوقی این سامانه در جهت حفظ اعتماد فعالان اقتصادی و جلوگیری از آسیب‌های بیشتر به زنجیره تأمین کشور، است.

در این راستا، ۲ روز گذشته صمد حسن‌زاده- رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاروزی ایران- در نامه‌ای به محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور،  نسبت به اختلالات فنی و قطعی‌های مکرر در سامانه جامع تجارت هشدار داده است. وی این مشکلات را سبب سرگردانی فعالان اقتصادی دانسته که بسیاری از تولیدکنندگان، واردکنندگان و تأمین‌کنندگان مواداولیه را در انجام امور جاری خود با مشکلات جدی مواجه کرده است.

حسن‌زاده در نامه خود، تداوم این اختلالات را نه‌تنها عامل توقف و اختلال فرآیندهای اداری، مالی و گمرکی فعالان اقتصادی در سامانه جامع تجارت می‌داند، بلکه در آینده نزدیک بر فرآیندهای تجاری و مالی آنان تأثیر منفی دارد؛ بر این اساس وی خواستار دستورات لازم برای رسیدگی فوری و رفع این موارد شده است.