ملزومات و وسایل چاپ سیلک

ورود به دنیای رنگارنگ چاپ سیلک، آغازی برای خلق ایده‌های بی‌پایان است؛ دنیایی که در آن هر طرحی می‌تواند روی هر سطحی جان بگیرد، از تی‌شرت‌های روزمره گرفته تا بسته‌بندی‌های خاص و تابلوهای هنری. برای غرق شدن در این هنر جذاب و پرکاربرد، تنها شور و علاقه کافی نیست؛ شناخت دقیق و انتخاب هوشمندانه ملزومات و وسایل چاپ سیلک، کلید دستیابی به نتایجی حرفه‌ای و ماندگار است. از چارچوب‌های ساده تا پیشرفته‌ترین دستگاه چاپ سیلک، هر جزئی نقشی حیاتی در کیفیت نهایی کار شما ایفا می‌کند. این راهنما به شما کمک می‌کند تا با آگاهی کامل، قدم در این مسیر بگذارید و تجربه‌ای موفق از چاپ سیلک اسکرین را آغاز کنید.

کد خبر: ۲۴۳۸۵۷

تاریخ: ۰۲ مهر ۱۴۰۴ - ۱۶:۰۳

چاپ سیلک چیست؟

چاپ سیلک، یا همان چاپ سیلک اسکرین، روشی قدیمی اما همواره محبوب برای انتقال طرح و تصویر روی سطوح مختلف است.  چاپ سیلک اسکرین با انعطاف‌پذیری بی‌نظیر خود برای چاپ های مختلفی مناسب است. این روش بر پایه انتقال رنگ از طریق یک توری مشبک (شابلون) عمل می‌کند که بخش‌هایی از آن مسدود شده و تنها قسمت‌های مربوط به طرح، رنگ را از خود عبور می‌دهند. در واقع، این سادگی فرآیند و در عین حال قابلیت‌های وسیع آن است که این هنر-صنعت را از سایر روش‌های چاپ متمایز می‌کند.

لیست جامع ملزومات و وسایل چاپ سیلک: با جزئیات کامل، کاربرد و نکات انتخاب

در این بخش، شما را با تمامی وسایل مورد نیاز، از اساسی‌ترین تا تخصصی‌ترین‌ها، آشنا می‌کند و نکات مهمی را برای انتخاب صحیح هر یک ارائه می‌دهد تا بتوانید با اطمینان خاطر، تجهیزات خود را تهیه کنید.

اجزای اصلی ساخت شابلون: قلب فرآیند چاپ سیلک

شابلون، در واقع همان مغز متفکر فرآیند چاپ سیلک است که طرح شما را روی سطح منتقل می‌کند. ساخت شابلونی با کیفیت، نیازمند دقت و استفاده از مواد اولیه مرغوب است. این بخش به تفصیل، اجزای اصلی تشکیل‌دهنده یک شابلون را معرفی می‌کند.

چارچوب  شابلون های چاپ سیلک

چارچوب، ستون فقرات شابلون شماست و وظیفه اصلی آن، نگهداری محکم و کشیده توری است. بدون یک چارچوب استاندارد و بدون تاب، دستیابی به چاپی یکنواخت و دقیق تقریباً غیرممکن است. چارچوب‌ها معمولاً از دو جنس اصلی ساخته می‌شوند: چوبی و آلومینیومی.

چارچوب‌های چوبی: این نوع چارچوب‌ها معمولاً ارزان‌تر و سبک‌تر هستند و برای شروع کار و پروژه‌های کوچک یا آموزشی گزینه مناسبی به شمار می‌روند.

چارچوب‌های آلومینیومی: این چارچوب‌ها دوام و مقاومت بسیار بالاتری در برابر رطوبت و تغییرات دما دارند. آن‌ها برای کارهای حرفه‌ای، تیراژ بالا و استفاده مکرر ایده‌آل هستند و عمر طولانی‌تری دارند. قیمت آن‌ها نیز به تبع، بالاتر است.

توری در شابلون چاپ سیلک اسکرین

توری، در واقع همان بخش اصلی است که طرح روی آن نقش می‌بندد و عبور رنگ از آن، تصویر را روی سطح چاپ شده ظاهر می‌کند.مهم‌ترین ویژگی توری‌ها، “شماره مش” آن‌هاست. یکی بهترین برند های موجود در ایران توری NBC است.

مفهوم “مش” به تعداد سوراخ‌ها یا نخ‌ها در هر اینچ مربع از توری اشاره دارد. هر چه شماره مش بالاتر باشد، سوراخ‌های توری ریزتر و تعداد آن‌ها بیشتر است. انتخاب مش مناسب برای چاپ سیلک، مستقیماً بر کیفیت و نوع چاپ شما تأثیر می‌گذارد:

شماره مش رایج | کاربرد | نکات
پایین (43T-60T) | چاپ روی پارچه، رنگ‌های غلیظ، طرح‌های درشت و دارای جزئیات کم | عبور رنگ بیشتر، مناسب برای سطوح با بافت
متوسط (80T-100T) | چاپ عمومی، نایلون، مقوا، چوب | متعادل برای اغلب کاربردها، جزئیات متوسط
بالا (120T-150T) | چاپ با جزئیات بالا، روی سطوح صاف مانند فلز، شیشه، پلاستیک نازک | عبور رنگ کمتر، مناسب برای طرح‌های ریز و خطوط ظریف

لاک حساس (Emulsion) و حساس‌کننده

لاک حساس، ماده‌ای است که روی توری کشیده می‌شود و با واکنش به نور UV، طرح شما را روی شابلون حک می‌کند. این لاک‌ها در واقع پلیمرهای حساسی به نور هستند که پس از ترکیب با حساس‌کننده، قابلیت ایجاد لایه‌ای مقاوم به آب روی توری را پیدا می‌کنند، به‌طوری که تنها بخش‌های طرح شما، پس از شستشو، باز باقی می‌مانند.

میز نور چاپ

میز نور، ابزاری حیاتی در فرآیند ساخت شابلون برای چاپ سیلک است. کار آن، تابش نور UV به شابلون آغشته به لاک حساس است تا طرح مورد نظر روی آن ظاهر شود. این تابش نور باعث می‌شود بخش‌هایی از لاک که در معرض نور قرار گرفته‌اند، سخت و غیرقابل شستشو شوند، در حالی که بخش‌های زیر طرح همچنان نرم باقی مانده و پس از شستشو باز می‌شوند.

ابزارهای انتقال و اعمال رنگ

پس از ساخت شابلون، نوبت به مرحله شیرین انتقال رنگ و خلق طرح می‌رسد. در این مرحله، دو ابزار کلیدی نقش اساسی ایفا می‌کنند که شامل کاردک یا اسکوییجی و انواع رنگ‌ها هستند.

کاردک یا اسکوییجی

اسکوییجی، بازوی اجرایی شما در چاپ سیلک است. وظیفه اصلی آن، پخش یکنواخت رنگ روی توری و فشار دادن آن از طریق سوراخ‌های باز شابلون به سطح زیرین است. انتخاب اسکوییجی مناسب، تأثیر مستقیمی بر کیفیت چاپ، میزان مصرف رنگ و سهولت کار دارد.

انواع بر اساس جنس:

لاستیکی: معمولاً برای رنگ‌های پایه آب و سطوح نرم‌تر استفاده می‌شوند.

پلی‌اورتان: این نوع اسکوییجی‌ها دوام بالاتری دارند، مقاومت بیشتری در برابر حلال‌ها و مواد شیمیایی از خود نشان می‌دهند و برای انواع رنگ‌ها (به ویژه پلاستیزول و پایه حلال) مناسب هستند.

همیشه اسکوییجی‌ای را انتخاب کنید که عرض آن کمی بزرگ‌تر از عرض طرح شما باشد تا بتوانید رنگ را در یک حرکت کامل و یکنواخت روی طرح بکشید.

رنگ‌های چاپ سیلک

رنگ، قلب بصری هر چاپ سیلک اسکرین است. انتخاب رنگ مناسب برای سطح مورد نظر، دوام چاپ و جلوه نهایی آن حیاتی است. رنگ‌های چاپ سیلک بر اساس پایه و حلالیت به چند دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

رنگ‌های پایه آب:

کاربرد: عمدتاً برای چاپ روی پارچه (تی‌شرت، ساک دستی)، مقوا، چوب و کاغذ.

مزایا: دوستدار محیط زیست، بوی کمتر، تمیز کردن آسان‌تر با آب.

معایب: خشک شدن سریع روی شابلون (نیاز به ریتاردر)، دوام کمتر نسبت به رنگ‌های حلال در برابر شستشو (برای پارچه نیاز به تثبیت‌کننده).

رنگ‌های پایه حلال (PVC):

کاربرد: برای چاپ روی نایلون، پلاستیک، چرم، فلز، شیشه و سطوح غیرجاذب.

مزایا: دوام و مقاومت بالا در برابر آب، سایش و عوامل محیطی، خشک شدن سریع.

معایب: بوی قوی، نیاز به حلال‌های نفتی برای تمیز کردن، آسیب‌رسان‌تر به محیط زیست.

رنگ‌های پلاستیزول (Plastisol):

کاربرد: عمدتاً برای چاپ روی پارچه و پوشاک.

مزایا: رنگ‌های بسیار زنده و با پوشش عالی، بافت نرم و لطیف پس از چاپ، خشک نمی‌شوند مگر با حرارت.

معایب: نیاز به حرارت بالا (حدود 160-180 درجه سانتی‌گراد) برای تثبیت کامل (با سشوار صنعتی یا تونل خشک‌کن)، تمیز کردن دشوارتر.

ابزارهای جانبی و تکمیلی: برای یک کارگاه کامل

علاوه بر ملزومات اصلی، یک سری ابزارهای جانبی و تکمیلی نیز وجود دارند که می‌توانند کار شما را در حوزه چاپ سیلک اسکرین بسیار آسان‌تر و حرفه‌ای‌تر کنند. این وسایل، گرچه ممکن است در ابتدای کار ضروری نباشند، اما برای توسعه کارگاه و افزایش کیفیت نهایی، به مرور زمان کاربرد پیدا می‌کنند.

خشک‌کن (Dryer): برای تسریع فرآیند خشک شدن رنگ‌ها، به‌ویژه رنگ‌های پلاستیزول که نیاز به حرارت برای تثبیت دارند. از سشوار صنعتی برای کارهای کوچک تا تونل خشک‌کن برای تیراژ بالا استفاده می‌شود.

کاغذ یا طلق ترانسپرنسی (Transparency Film): برای پرینت طرح به صورت نگاتیو (سیاه و سفید) استفاده می‌شود تا در مرحله نوردهی شابلون، نور از بخش‌های سیاه عبور نکند و طرح روی شابلون ظاهر شود.

مواد پاک‌کننده شابلون (Stencil Removers): محلول‌ها یا پودرهایی هستند که برای حذف لاک حساس شده از روی توری استفاده می‌شوند تا بتوان شابلون را مجدداً برای طرح‌های جدید به کار برد.

دستگاه چاپ سیلک: در کارگاه های بزرگتر از دستگاه های سیلک اسکرین نیمه اتوماتیک و اتوماتیک برای کیفیت بیشتر  و چاپ در تیراژ بالا استفاده می شود.

نکات مهم برای خرید ملزومات چاپ سیلک

خرید ملزومات چاپ سیلک اسکرین می‌تواند کمی چالش‌برانگیز باشد، به خصوص با تنوع بالای محصولات موجود در بازار. در اینجا چند نکته کلیدی وجود دارد که به شما کمک می‌کند تا خریدی آگاهانه و بهینه داشته باشید:

تعیین نیاز و بودجه: قبل از هر چیز، مشخص کنید که قصد دارید روی چه نوع سطوحی و با چه تیراژی چاپ کنید. آیا برای شروع به یک دستگاه چاپ سیلک کامل نیاز دارید یا یک دستگاه سیلک دستی کفایت می‌کند؟ بودجه‌ای که برای این کار در نظر گرفته‌اید، تعیین‌کننده نوع و کیفیت تجهیزاتی است که می‌توانید تهیه کنید.

خرید از مراکز معتبر: همیشه سعی کنید ملزومات خود را از فروشگاه‌ها یا تامین‌کنندگان معتبر و شناخته‌شده تهیه کنید. این کار به شما اطمینان می‌دهد که محصولات باکیفیت و اصل را خریداری می‌کنید. برای مثال من از چشم انداز سپاس برای کارگاه خودم تهیه می کنم.

توجه به تاریخ انقضای مواد مصرفی: مواد شیمیایی مانند لاک حساس و حساس‌کننده دارای تاریخ انقضا هستند. اطمینان حاصل کنید که محصولاتی که خریداری می‌کنید تازه باشند و عمر مفید کافی برای استفاده را داشته باشند.

با رعایت این نکات، می‌توانید تجربه لذت‌بخش و موفقی از تهیه و استفاده از ملزومات چاپ سیلک را تجربه کنید و به سرعت به یک متخصص در این زمینه تبدیل شوید.

نتیجه‌گیری

هر یک از اجزا، از چارچوب و توری گرفته تا انواع رنگ‌ها و ابزارهای جانبی، نقشی حیاتی در کیفیت نهایی اثر شما ایفا می‌کنند. آموختیم که انتخاب شماره مش مناسب برای توری، نوع صحیح لاک حساس و رنگ متناسب با سطح چاپ، همگی بر دوام، زیبایی و دقت چاپ شما تأثیر مستقیم دارند. همچنین با دستگاه سیلک اسکرین و اجزای تشکیل دهنده آن بیشتر آشنا شدیم.

چه در حال راه‌اندازی یک کسب‌وکار خانگی باشید، چه به دنبال ارتقاء مهارت‌های هنری خود، یا حتی تنها به دنبال تجربه‌ای لذت‌بخش، آگاهی از این ملزومات نه تنها به شما کمک می‌کند تا انتخاب‌های آگاهانه‌ای داشته باشید، بلکه از هدر رفتن زمان و هزینه نیز جلوگیری می‌کند. با دانش و ابزارهای مناسب، چاپ سیلک می‌تواند به یک هنر لذت‌بخش، سرگرمی خلاقانه و حتی منبع درآمدی پررونق تبدیل شود. پس، با اطمینان خاطر قدم در این مسیر بگذارید و شاهد خلق زیبایی‌ها با دستان خود باشید.