ارز؛ فرزند سرکش اقتصاد

کد خبر: ۳۹۸۵۵

تاریخ: ۲۱ آذر ۱۳۹۵ - ۱۰:۴۸

دکتر علیرضا بهبهانی
مشاور سرمايه گذاري فرودگاه بين‌المللي قشم

اين روزها وقتي صداي پيام نرم افزار اعلام قيمت ارز و سکه روي گوشي تلفن همراه مان مي‌آيد، با دقت به آن نگاه ميکنيم. تقريبا در همه جا اين تحليل عاميانه به گوش ميرسد که به زودي دلار 4 هزار تومان را رد خواهد کرد.
سال‌هاست که تغييرات قيمت ارز به شدت بر روند شادابي و خمودگي بازار و اقتصاد ما سايه افکنده، گاهي با افزايش قيمت دلار، قيمت عسل سبلان يا زيره کرمان هم بالا ميرود؟ به راستي چه وابستگي اي بين قيمت ارز و محصولات 100 درصد داخلي وجود دارد؟ آيا چيزي جز ترس از امنيت بازار بر روند افزايش قيمت کالاها موثر است؟
يکي از مهم‌ترين عوامل افزايش قيمت ارز در کشور ما عدم متخصص بودن فعالان اين حوزه است. اگر شناخت نسبي از خيلي از فعالان در اين کسب و کار داشته باشيد،غالبا حتي مسلط به زبان انگليسي هم نيستند،البته عده معدودي در اين دسته بندي قرار نميگيرند، دانش اقتصاد بين الملل که هيچ.
تا نوساني هم در بازار ارز رخ ميدهد به قول بازاري‌ها، خونگي به سمت خريد و فروش ارز روي مي‌آورد. کسي که حتي تجربه کاسب‌ها و دلالان اين حوزه را ندارد. حتي صرافي‌هاي داراي مجوز هم دانش آنچنان در اين حوزه ندارند و با دپوزيت سرمايه و رعايت يکسري نکات عادي و غيرتخصصي مجوز صرافي را اخذ نموده‌اند. شايد در ذهن مخاطب اين نکته عبور کند که اين مساله چه ارتباطي بر افزايش قيمت ارز در بازار دارد. واکنش اشتباه در سطح خرد در هنگام بروز بحران و تلاطم بازار ، عامل تولد حباب در ارزش کالاهاي مورد نياز ميشود، که در بحث حاضر دلار و ارز مي‌باشد. يکي ديگر از عوامل افزايش قيمت ارز ، افزايش تقاضا در مقابل کاهش عرضه است. مراسم اربعين سالانه باعث کاهش صدوق ذخيره ارز کشور ميشود، البته اين حجم آنقدر نگران کننده نيست که بر دولت و اقتصاد ملي فشار وارد کند، اما هرقدر هم که باشد تبعات افزايش تقاضا در هر بازاري باعث افزايش قيمت نيز خواهد شد، گاهي با تزريق آدرنالين‌هاي اقتصادي(يعني تزريق دلار بيش از حد در بازار اين مساله مديريت ميشود اما اين فشار بالاخره بعد از مدتي رخ نمون پيدا خواهد کرد). اگر فرض را بر خروج رسمي‌2 ميليون زائر بگذاريم (که خيلي از زائرين عزيز بصورت غيررسمي‌خارج شده‌اند)، و حدود ارز خارج شده توسط هر نفر را 100 دلار درنظر بگيريم، مبلغ 200 ميليون دلار طي 10 روز از کشور خارج شده و اگر در بازه زماني مذکور تاثيرات آن مشخص نشده باشد، امروز شاهد عواقب آن بر پيکره اقتصاد کشور هستيم که به زودي التيام خواهد يافت و بدون شک دوره نقاهت طولاني اي نخواهد داشت.
عوامل بين المللي مثل انتخابات ايالات متحده‌امريکا توانسته قدرت دلار را بصورت جهاني تا 5% افزايش دهد، و اين درصورتي است که دولت با کنترل عوامل بيروني بازار اجازه رشد قيمت تا 5% را به اين ارز سرکش نداده.
تصميم اخير اوپک مبني بر کاهش توليد نفت بدون شک باعث افزايش قيمت نفت و در مقابل کاهش ارزش دلار ميشود ولي اين تصميم آنچنان نيست که 5% رشد ارزش دلار در بازارهاي جهاني را پوشش دهد، در نتيجه تاثير آن را بر قيمت دلار در بازار داخل متوجه نخواهيم شد،چون دولت پيشتر مانع از رشد 5% شده.
دلار در بودجه سال 95 با ارزش 3100 تومان پيش بيني شده بود که خوشبختانه در طول 9 ماه گذشته همواره بالاتر از اين ارزش بوده و دولت را متوجه کسري نکرده، اما احتمال ميرود افزايش هزينه‌هاي پيش بيني شده دولت موجب کسري بودجه 95 شده باشد و همانطور که سخنگوي محترم دولت جناب آقاي دکتر نوبخت در بيانات خود فرمودند، دولت پيش بيني ميکند با دقت 94 تا 96 درصد، بودجه 95 را تا انتهاي سال به سرانجام برساند. اين درحالي است که در ظاهر حواشي بين المللي باعث افزايش هزينه‌ها بيش از 10درصد در سراسر دنيا بوده و اين يعني دولت حدود 4 تا 6 درصد با کسري ناخواسته روبرو ميشود، اگر هم چنين مساله اي اشتباه باشد ، افزايش توليد گندم و خريد تضميني از يک طرف و از طرف ديگر کسري 4 هزار ميلياردي بابت پاداش فرهنگيان فشاري را بر دولت وارد کرده و براي تامين منابع مالي مورد نياز جهت رفع تعهدات ، دولت به ناچار مجبور به بالابردن نرخ ارز براي پوشش کسري بوجود آمده تا مادام رفع معضل بر آمده است. لذا به نظر مي‌رسد با توجه به اينکه دولت کسري به وجود آمده را تامين مالي کرده به زودي شاهد بازکشت آرامش به بازار ارز باشيم. هيچيک از عوامل مطرح شده به تنهايي دليل افزايش قيمت ارز نيستند و هريک وزني در اين افزايش نرخ داشته‌اند. يادمان باشد، در دنيا بال زدن يک پروانه ميتواند، طوفاني عظيم ايجاد کند.