پرده برداری "تجارت آنلاین" از شیوع یک بیماری ویژه در جامعه ایرانی

بازار سیاه خرید و فروش شغل

تجارت آنلاین - محمد خادمی: اشتغال این روزها به عنوان یکی ازمهم ترین دغدغه ی جوانان کشورمان است،بیکاری ونبود اشتغال موجب شده است تا مقام معظم رهبری ازدولت بخواهد گام بلندی برای رفع مشکلات اشتغال درکشوربردارد.

کد خبر: ۴۳۸۷۴

تاریخ: ۱۶ اسفند ۱۳۹۵ - ۱۰:۳۷

دولت نیزاین موضوع را به عنوان مهم ترین نیاز کشورمطرح کرده وتمامی تلاش خود را برای ایجاد اشتغال جوانان انجام می دهد. طبق گفته کارشناسان بیکاری که این روزها گریبان گیرجامعه شده به دلایل رکود بازاردرحوزه ساخت مسکن و تعطیلی کارخانه ها و تولیدي های کوچک وبزرگ است. این روزها جوانان بیکارهرجوری شده به دنبال یک شغل مناسب می گردند، یکی ازروش هایي که این افراد بیکار استفاده می کنند، بند« پ» است،این بند که در میان عامه مردم معروف است به «پارتی» و«پول» تاثیر بسیاری برای جویندگان کار دارد، به طوری که این افراد درابتدا به دنبال دوست، آشنا و فامیلی می گردند تا اگرآنها درمجموعه های دولتی یا خصوصی مشغول اند، کاری برای آنها دست وپا کنند،این اقدام یک روی سکه بند«پ» است،آن روی سکه این بند مربوط به پول است؛این افراد بعد ازآنکه نتوانند کارمناسبی را ازسوی اطرافیان شان بدست آورند رومی آورند به پرداخت پول به عده ای تا یک شغل مناسب پیدا کنند.البته دراین میان عده ای دیگرهستند که به دنبال یک شغل معمولی و ساده نیستند بلکه آنها با پرداخت پول های ده ها میلیونی به دنبال بدست آوردن پست ها وسمت های مهم درارگان ها ونهادهای دولتی وغیرانتفاعی هستند  دراین گزارش خبرنگار«تجارت» سعی کرد تا موضوع خرید وفروش شغل را بررسی کند، که درادامه می خوانید:

*گوسفند برای هدیه کار
برای اینکه این موضوع را به شکل اساسی بررسی کنیم،پاي درد ودل چند نفرازخانواده هایي که قربانی خرید وفروش شغل شده اند، نشسته ایم. «شهناز- ر» مادریکی ازافرادی است که تلاش کرد یک شغل مناسبی برای تک پسرش درتهران فراهم کند، اوکه اهل یکی از شهرهای غربی کشوراست، می گوید:« زندگی ما عشایری است وبه سختی زندگی می کنیم، یک سال پیش از طریق یکی از اقوام دورمان پشنهاد شد تا برای تک پسرم درپایتخت دریک مجموعه درجاده مخصوص تهران- کرج شغل فراهم کند، درابتدا مدارک تحصیلی و مشخصاتي فرزندم را دراختیاراین آشنا قراردادم و بعد ازمدتي کوتاه خبراشتغال فرزندم به ما اعلام شد.»او ادامه می دهد:« درابتدا یک قرارداد با فرزندم بستند وماهیانه دومیلیون تومان حقوق پرداخت می کردند، چندماه که ازمشغول شدن فرزندم در این شغل جدید گذشته بود، آن فردی که این کاررا تهیه کرده بود ازما خواست تا چند گوسفند وچند کیلوروغن حیوانی برایش تهیه کنیم درابتدا ما فکر کردیم این فرد می خواهد پول آن را پرداخت کند، اما وقتی به آن تحویل دادیم درناباوری به ما اعلام کرد که این را به عنوان شیرینی اشتغال فرزندتان درنظرمی گیرم.»این زن سرپرست خانوارمی افزاید:« یک سال ازمشغول شدن فرزندم نگذشته بود که اعلام کردند به دلیل تعدیل نیروباید اخراج شود وهرچه با آشنایمان تماس گرفتیم واعلام کردیم که اقدامی کند تا این اخراج صورت نگیرد، به ما گفت که فرزندتان باید دراین یک سال خودی نشان می داد تا اخراج نشود.»

*بانک ازگذشته فامیلی استخدام می کرد
یکی ازمجموعه هایي که جوانان مشتاق حضوردرآن برای اشتغال هستند، بانک ها هستند. بانک ها به دلیل حقوق و مزایایی که برای کارکنانشان در نظر می گیرند به عنوان پرطرف دار ترین شغل ها در کشورمان به حساب می آید.«احمد- م»از کارکنان یکی از بانک های خصوصی است، او دراین باره می گوید:« ازسالیان گذشته کارکنان بانک ها درزمانی که کارمندشان بازنشسته می شد می توانستند فرزندشان را جایگزین خود دراین مجموعه برای اشتغال کنند،البته این افراد باید مدارک وشایستگی هاي پدرخود را داشته باشند.»او ادامه می دهد:« ازسال 89 دیگربانک ها به این شیوه استخدام نمی کنند و تنها برای جذب نیروهایشان از طریق آزمون و گزینش اقدام می کنند، البته اگرکسی آشنا وسفارش شده ای داشته باشد درهرزمان سال آن فرد استخدام می شود.»این کارمند بانک می گوید:«بعضی ازمسئولان بانک با سفارش افراد با نفوذ اقدام به استخدام می کنند ودراین خصوص نیزمشکلی وجود ندارد، به طورمثال یکی ازدوستان مان دربانک مرکزی مشغول به کاراست وسمت مهم نیزدارد این فرد 4برادردارد که هر کدام ازاین برادرانش را دریکی از بانک های خصوصی و دولتی استخدام کرده، این درحالی است مدرک تحصیلی شان بالا تر از دیپلم نیست.»

*سمت های میلیونی
به تازگی درشرکتی مربوط به یک نهاد عمومی400 نفرنیرواستخدام شده اند،که این افراد بالای 40 سال سن دارند ومدرک تحصیلي 50 درصد آنها زیردیپلم و30 درصد آنها بی سواد هستند که تعجب همگان را به همراه داشته است. از سوی دیگر در این نهاد عمومی بیش از 60 هزارنفرکارمی کنند، استخدام این حجم نیروی انسانی  یک مدیریت مهم وحساس را می طلبد، دراین میان یک منبع آگاه که درمجموعه مورد نظر مشغول به کار است و نخواست نامش درروزنامه«تجارت» درج شود، می گوید:« حرف وحدیث های زیادی درخصوص استخدام شدن دراین نهاد وجود دارد، به طوري که عده ای مقام و پست می فروشند، این خرید و فروش شغل به این شکل  است که اگر فردی بخواهد به سمتی منصوب شود باید مبلغی را به افراد خاص پرداخت کند و سپس آن فرد برای مدت مشخص شغل مورد نظر را برعهده می گیرد.»او برای اثبات این ادعایش می گوید:« در تهران بیش از صدها مدیردر این نهاد عمومی وجود دارد که بخش قابل توجهی از آنها پیمانکار هستند..» به گفته وی گاهی اوقات معاونت های منطقه ای این نهادعمومی نیز به شکل پیمانکاری برای یک مدت مشخص استخدام می شوند.»از وی می پرسیم پشت پرده این انتصابات توسط چه کسی انجام می شود؟ پاسخ می دهد:« دلالانی وجود دارند که این کارها را انجام می دهند، بیشتر این اقدامات در حوزه امور مناطق صورت می گیرد، چرا که این حوزه مسئول عزل ونصب های مدیران ارشداست.»او ادامه می دهد:« تعداد قابل توجهی از فرزندان مسئولان  با سن و سال کم و بی تجربه مسئولیت های مهم را برعهده می گیرند، این عده به دنبال برنامه های بلند مدت هستند، به این شکل که فرزند فلان مسئول با سن وسال کم چندین سال سمت مدیریت می گیرد تا برای خود یک رزومه جمع کند و بعد ازمدتی پست ومقام های کلیدی ترمانند نماینده مجلس و وزارت خانه ها را بدست بیاورند.»وی در پاسخ به سوال خبرنگار«تجارت» درباره اینکه شاید مسئولان این نهاد عمومی به دنبال جوان گرایی هستند؟ پاسخ می دهد:« اصلا این طورنیست، اگر موضوع جوان محوری است، پس چراهمین جوانان که مدیرشده اند یکی دوسال به عنوان یک کارمند عادی مشغول به کارنبوده اند وبه یک باره مدیریت فلان شرکت و سازمان را برعهده می گیرند، تادرراس اموربنشینند وتصمیم گیری برای یک مجموعه کنند،همچنین این مدیران جوان بیشترشان در حال تحصیلات دانشگاهی هستند وبیشتر وقت خود را در کلاس درس می گذرانند تا سرکارشان .همچنین هیچ تجربه و فعالیت اجرایي هم ندارند.

*شرکت های کاریابی
اما شرکت های کاریابی هم هستند که در این میان از آنها نباید غافل شد.شرکت های کاریابی به این شکل فعالیت می کنند که عده ای ازافراد جامعه که به دنبال شغل می گردند به این مراکز مراجعه می کنند وبعد ازارائه رزومه افراد بیکاررا با توجه به سابقه و علاقه کاری شان به شرکت ها وکارخانه ها برای شروع به کارمعرفی می کنند، البته تولیدي ها وکارخانه ها نیزبرای بدست آوردن نیروي کار به سراغ این شرکت ها می روند تا برایشان نیروی انسانی پیدا کنند.در تهران بیش از100 شرکت کاریابی وجود دارد، خبرنگار ما به سراغ تعدادی ازاین شرکت های کاریابی رفته است تا نحوه پیدا کردن شغل را ازاین شرکت ها جویا شود.یکی ازاین افراد مسئول شرکت کاریابی درپاكدشت است، اودراین خصوص می گوید:« شرکت های کاریابی به شکل تخصصی کارمی کنند، به این صورت که شرکت هایي که درحاشیه تهران قراردارند به دنبال نیروی کاربرای کارخانه ها،گلخانه ها وتولیدی ها هستند وشرکت های کاریابی که درداخل شهرهستند بیشتربه دنبال جذب نیروي کارگری وکارمندی برای شرکت ها هستند.»او درپاسخ به سوال خبرنگار«تجارت» درباره اینکه شرکت های کاریابی بعد ازاینکه کارمناسبی برای مراجعه کنندگان بدست آوردندچه معیاری را برای دستمزد پیدا کردن شغل ازکارگردریافت می کنند؟ می گوید:« بعد ازاینکه فرد جویای کارتوسط شرکت کاریابی مشغول به کار شد 50درصد حقوق یک ماه اول کارش را باید دراختیار شرکت کاریابی قراردهد، همچنین کارفرما نیزبه همین شکل باید 50 درصد حقوق یک ماه کارگري که برایش پیدا کرده ایم را به عنوان دستمزد به شرکت کاریابی پرداخت کند.»به گفته اوحق مزد شرکت کاریابی بعد ازیک ماه کار كردن فرد جویای کارباید پرداخت شود ونباید جویندکان کاردرهمان ابتداي ثبت نام مبلغی را به این شرکت ها پرداخت کنند. یکی دیگر ازکارکنان شرکت کاریابی شهرتهران دراین باره می گوید:« دراداره کارهرشهرستان واحدهایي وجود دارد که برای افراد بیکاربه دنبال کارمی گردد، این اداره همان طورکه بیمه بیکاری به افراد بی شغل پرداخت می کند برای آنها شغل نیزپیدا می کند، اما گاهی اوقات مسئولان این اداره شغل های خوب که حقوق بالا ومزایای مناسبی دارد را دراختیارافراد خاص قرار می دهند.»او ادامه می دهد:« بیشتردلالان کاردرواحد اشتغال زایی اداره کارحضوردارند، این افراد به کارکنان این واحد مبلغی پول می دهند و سپس شغل مناسب را دراختیارافراد جویای کار قرارمی دهند و ازآنها پول هنگفتی طلب می کنند.»وی برای تایید صحبت هایش می افزاید:« افرادی هستند که بیش ازدوسال است که درانتظارشغل درواحد اشتغال زایی اداره کارثبت نام کرده اند وهنوز کاری برایشان پیدا نشده است، که دراین جا سوال پیش می آید که اگراین واحد نمی تواند كاري برای جویندگان کار پیدا کند، پس چرا تعطیل نمی شود، این موضوع نشان می دهد که این واحدهاي کاریابی که دراداره کل کارشهرستان ها وجود دارد به دنبال دلال بازی هستند.»

*مدیران باید ازکارکنان باشند
«احمدحکیمی پور»عضو شورای شهر تهران هم در خصوص انتصابات و استخدام ها در شهرداری تهران معتقد است:« اثبات کردن موضوع دلالی در مشاغل شهرداری تهران و درمحاکم قضایی کاربسیار دشواري است،اگر بنده به عنوان یک عضو شورای شهر بخواهم وارد این موضوع شوم نمی توانم به راحتی آن رابه اثبات برسانم.»اوادامه می دهد:« درشهرداری تهران واحدی وجود دارد به نام واحد انتصابات که این واحد مسئول انتصاب مدیران  پایینی، میانی وارشد است، به همین منظور درشورای شهرخواستیم بدانیم معیارانتصاب مسئولان درشهرداری ازسوی این واحد به چه شکل است که این خواسته ما عملی نشد، به طورمثال اگر فردی بخواهد شهردارناحیه یا منطقه ای ازشهر باشد باید مهندس رشته فنی و عمران باشد، اما متاسفانه این روزها شاد آن هستیم که شهرداران نواحی ومناطق تهران نه تنها مهندس فنی وعمران نیستند، بلکه درحوزه شهرداری نیزکارنامه ای ندارند.»به گفته این عضو شورای شهرتهران،درشهرداری هرازچند گاهی یک نفرعزل می شود و فرد دیگرجایگزین آن فرد می شود درحالی که باید پرسید که چه دلیلی داشته که آن فرد عزل شده و این فرد جدید لیاقت این سمت رادارد یا خیر، برای اینکه  فردی به عنوان شهردارمنطقه باشد باید درابتدا کارمند شهرداری باشد،يا حداقل شهردارناحیه یا معاون شهردارمنطقه را دردوران خدمت گذرانده باشد نه اینکه از خارج از بدنه شهرداری وارد مجموعه شهرداری شود وبه شکل مستقیم درسمت شهردارمنطقه قراربگیرد وگاهی می بینیم این افراد درهیئت مدیره شرکت های خصوصی وپیمانکاری بوده اند که این موضوع نیزجای سوال دارد.»آن طورکه حکیمی پورمی گوید:« موضوع فروش سمت وپست تنها دربدنه شهرداری نیست ، بلکه درسایر نهاد ها وارگان های دیگرهم وجود دارد، اما درشهرداری بیشتر به چشم می خورد.»او درپایان صحبت هایش می گوید:« نبودسازوکار ارتقاء کارمندان برای پست های بالاترموجب بی انگیزگی کارکنان می شود، همچنین ورود یک فرد بی تجربه درمدیریت شهرداری یک منطقه باعث می شود تا کارکنان وافراد متخلف ازبی تجربگی آن مدیرسوء استفاده کنند ومشکلاتی را برای مدیریت و مجموعه به وجود آورند.»

*باند بازی مدرن شده
اما دیگرعضو شورای شهر تهران « مجتبی شاکری» نظردیگری را دراین خصوص دارد، او سالیان پیش مشاوررئیس مرکز سیما فیلم بوده است می گوید:« موضوع فروش شغل درگذشته درحوزه فیلم وسینما وجود داشت، به طوری که افرادی که تمایل داشتند وارد عرصه سینما شوند وبه یک چهره معروف ومشهور تبدیل شوند، مبالغ زیادی را به کارگردانان وتهیه کنندگان فیلم های سینما پرداخت می کردند تا برای خود یک چهره هنرمند بسازند،که این موضوع بیشتردرزمینه بانوان صورت می گرفت، آنها این کار را انجام می دادند تا زمینه کارهای آینده شان را فراهم کنند وبتوانند پول  بیشتري را درزمان اجراي نقش های بعدی فیلم ها بدست آورند.»او درپاسخ به سوال خبرنگار «تجارت» درباره اینکه عده ای معتقدند که برخی مدیران به شكلي پول پرداخت کرده اند تا به این سمت رسیده اند؟ پاسخ می دهد:« این نوع شیوه ها قدیمی شده است واین افراد نیزهمانند تکنولوژی پيشرفت می کنند و روش های محرمانه تری وجود دارد».

*آمارها چه مي گويد
طبق آمارها دولت باید سالانه بین 800 هزار تا یک میلیون شغل ایجاد کند.24 میلیون نفر جمعیت فعال کشور هستند که مجموع کل شاغلان کشور21 میلیون نفر و تعداد بیکاران گروه سنی 15تا29 سال بیش از یک میلیون و 600هزار نفر اعلام شده است.10 میلیون نفر در بخش خدمات فعالیت می کنند، بیش از 3 میلیون نفر در حوزه کشاورزی فعالیت دارند.در کل کشور 800 شرکت کاریابی وجود دارد، که 80 شرکت کاریابی به شکل بین المللی مشغول به کار هستند.شرکت های کاریابی 25 درصد بازار کار را پوشش می دهند.براساس آمار ثبت شده نشان می دهد که در سال 94، بیش از 512 هزار نفر جوینده کار به شرکت های کاریابی مراجعه کرده اند که از این تعداد بیش از 156 هزار نفر توانسته اند مشغول به کار شوند.78 درصد افرادی که از طریق شرکت های کاریابی مشغول به کارند در سازمان تامین اجتماعی سابق بیمه دارند، البته تعداد شرکت های غیر مجاز در کشور یک هزار مرکز است.