در سایه عدم نظارت کافی رقم خورده است:

جولان عسل تقلبی در بازار ایران

تجارت آنلاین»: سوء استفاده و تقلب از ویژگی های دوران حاضر است و اقتصاد جوامع گوناگون به نوبه خود دستخوش این معضل فراگیر شده است. روزی نیست که مردم کشورهای مختلف شاهد ورود نوع یا انواع مختلفی از کالاها و اجناس تقلبی را به بازار نباشند.

کد خبر: ۶۰۰۲۹

تاریخ: ۰۳ ارديبهشت ۱۳۹۷ - ۱۱:۳۳

سوء استفاده و تقلب از ویژگی های دوران حاضر است و اقتصاد جوامع گوناگون به نوبه خود دستخوش این معضل فراگیر شده است. روزی نیست که مردم کشورهای مختلف شاهد ورود نوع یا انواع مختلفی از کالاها و اجناس تقلبی را به بازار نباشند. در حالی که تعدادی سعی می کنند با استفاده از راه های معقول و منطقی نسبت به تولید کالا و جنس سالم اهتمام داشته باشند، عده ای دیگر از آشفته بازار اقتصادهای ضعیف سوء استفاده می کنند و با تولید و رواج کالاهای تقلبی و نامرغوب هم اقتصادهای رنجور و ضعیف را ضعیف تر می کنند و هم سلامت، بهداشت و زندگی مردم را به خطر می اندازند. از جمله این کالاها عسل است که به خاطر خواص و محبوبیت آن طرفداران زیادی در بین مردم همه کشورها دارد. اما همین ماده غذایی پرخاصیت و محبوب هم دیری است که با بحران تقلب روبرو شده و بازار آن به تسخیر سودجویان درآمده است. در کشورما هم متاسفانه چند سالی است که همین امر اتفاق افتاده است و بازهم متاسفانه اهرم قوی و کارآمد برای مقابله با آن وجود ندارد. از این رو شاید مناسب ترین راه این باشد که مردم و خریداران عسل خودشان راه های تشخیص عسل خوب و مرغوب از عسل تقلبی و ناسالم بدانند و به هنگام خرید این راهکار ها را مورد استفاده قرار دهند تا یک خرید شیرین و دلپذیر داشته باشند. در ادامه روش ها و راه کارهای تشخیص عسل اصل و تقلبی را با هم می خوانیم.

ج: عسل نامرغوب و تقلبی، به دو روش تهیه می‌شود.

به گزارش مشرق نیوز، در روش نخست، زنبور همچنان در فرآیند تولید دخالت دارد. در این روش به جای تغذیه طبیعی زنبور، به آن ترکیبی از مواد غذائی مصنوعی می‌خورانند و زنبور با وجود این تغذیه غیرطبیعی، با پردازش طبیعی محصول خود را عرضه می‌کند. این نوع عسل بازهم مفیدتر از عسلی است که در روش دوم تهیه می‌شود.

در روش دوم، که ساده‌تر است زنبور از نیمه راه دخالتی ندارد. یا حتی ممکن است زنبوردار زحمتکش، همه در فرآیند تولید عسل نامرغوب نقشی نداشته باشد و واسطه‌ها عسل مرغوب او را به عسل نامرغوب تبیدل کنند. در این روش، مقداری از عسل خوب و طبیعی، با موادی شیرین دیگری مانند شیره انگور، شیره خرما، شیره کشمش، توت و... یا ترکیبی از مواد گلوکزی مثل آب و قند، قند و آب‌میوه‌ها، عسلک و... مخلوط می‌کنند.

د: عسلی که اصل نیست؛ بدترین نوع عسل، چیزی است که 100 درصد مصنوعی بوده و اصلاً عسل نیست و یک شهد تقلبی است. در این روش، شهد تقلبی متشکل از مواد گلوکزی را که از انواع شهدها، شربت‌ها قند، آبمیوه‌ها، شیره نیشکر و یا میوه‌هایی مانند خرما، خربزه، هندوانه، کدو، توت و ... را با تغلیظ آب به طریق مصنوعی و صنعتی تهیه می‌کنند. خوشبختانه این نوع عسل، در کشورهای صنعتی تهیه می‌شود و کمتر در ایران به تولید آن توجه شده است. در بازارهای ایران، اغلب عسل‌های نامرغوب به دو روشی که در بالا ذکر کردیم ساخته می‌شوند و بدین ترتیب اندکی از خواص عسل خوب را دارا هستند.

روش شناسایی عسل خوب و مرغوب

تنوع عسل خوب و مرغوب در اقلیم‌های مختلف، از گذشته شناسائی عسل خوب را دشوار می‌کرد. حال با ورود عسل نامرغوب به بازار و طمع‌ورزی افراد سودجو، این شناسائی مهارت ویژه‌ای می‌خواهد؛ برخی گمان می‌کنند طعم، رنگ، میزان چسبندگی، میزان رطوبت، شعله‌ور شدن یا نشدن، شکرک زدن یا نزدن و... نشانه‌های خوبی برای شناسائی عسل مرغوب است اما این نشانه‌ها هیچکدام قطعی نیست زیرا طعم، رنگ و میزان رطوبت عسل، رابطه مستقیمی با محیطی که زنبور در آن تغذیه کرده، دارد.

اگر تجربه کافی برای شناسائی عسل خوب ندارید، فعلاً به مشخصات و استانداردهایی که نهادهای مسئول برای تولید کنندگان محصولات عمده، تعریف کرده‌اند اکتفا کنید. آزمایشگاه‌های معتبر برای تشخیص خلوص عسل و محاسبه میزان قند افزودنی به آن به مصرف‌کنندگان کمک می کنند. هنگام خرید عسل می توانید به پروانه‌های بهداشتی صادره از سازمان دامپزشکی کشور، پروانه بسته‌بندی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و یا پروانه استاندارد توجه کنید.

البته نشان‌های شرکت‌های مشهور لزوماً محصولات خوب عرضه نمی کنند. به علاوه بسیاری از محصولات طبیعی و خوب، نشان و علامت نهادهای مسئول یا تولیدکنندگان مشهور را ندارند. بنابراین اگر به فروشگاه‌های معتبر و افراد امین دسترسی دارید، برای تهیه عسل به آنها مراجعه کنید تا خودتان به شناسائی عسل خوب مهارت یابید.

به قول دکتر «اسفندیار رشیدزاده» عسل‌شناس و زنبوردار نمونه کشور «برای مصرف‌کننده یک راه بیشتر برای تشخیص عسل وجود ندارد؛ آن هم استفاده از ابزارهایی است که بدن در اختیارش گذاشته است. با چشمانش شکل ظاهری عسل را ارزیابی می‌کند، با بینی اش آن را بو می‌کند، با زبانش آن را مزه‌مـزه می‌کند اگر مجموعه باب طبعش بود، اگر عسل به‌خصوص عطر و طعم گلها را داشت این عسل، عسل واقعی (طبیعی) است و ارزش آن را دارد که بهای آن را در حد معقول بپردازد.»

در ادامه به چند روش ساده‌تر برای شناسائی عسل مرغوب اشاره می‌کنم. اما یادآوری می کنم که اولا به یکی از این روش‌ها، نباید کفایت کرد. در ثانی، به دلیل تنوع محصولات مرغوب به دلیل محیط‌های اقلیمی متفاوت، ممکن است یک محصول مرغوب مشکوک جلوه کند.

الف: میزان چسبندگی؛ عسل خوب، چسبندگی فوق‌العاده‌ای دارد. این میزان را به چند روش می‌توان آزمود.

1.    انگشتان سبابه و شصت، را به عسل آغشته کنید و با باز و بسته کردن آنها میزان چسبندگی را امتحان کنید.

2.    دو ظرف برای آزمایش انتخاب کنید. یک ظرف همراه با عسل که مانند پارچ یا مجرای سرریز آن باریک و نازک باشد، و ظرف دیگر که عسل را در آن بریزید. ظرف عسل را با ارتفاع حدود یک متر سرازیر کنید و یک رشته نازک عسل را به ظرف دوم سرازیر کنید. عسلی که مرغوب باشد و چسبندگی فوق العاده داشته باشد به صورت یک نخ، سرازیر می‌شود و تا ظرف پائینی برسد از ظرف بالائی دل نمی کند. اما شهد یا عسل نامرغوب «تلاپ»، «تلاپ» فرو می‌افتد.

3.    یک ظرف شیشه‌ای ساده مثل لیوان را پر از آب سرد  کنید. توجه داشته باشید که آب حتماً سرد و خنک باشد و ولرم نباشد، با یک قاشق مقداری عسل را از ارتفاعی بالاتر از لیوان، به آب بیفزایید. عسل مرغوب، به صورت یک رشته درون آب می‌ریزد و مانند طناب در قاعده لیوان جمع می‌شود و مدت مدیدی به همان حالت باقی می‌ماند و طعم آب سرد را شیرین نمی‌کند. اما شهد یا عسل نامرغوب، در این حالت، در اندک زمانی با آب سرد مخلوط می‌شود و رنگ و طعم شهد آرام آرام به کل آب سرایت می‌کند. عسل نامرغوب، درست مانند شهدی که برای تهیه شربت ساخته شده است، آب را شیرین می‌کند.

ب: پایداری ویژگی‌ها؛ عسل خوب و طبیعی، ویژگی‌های خود را در حالت طبیعی از دست نمی‌دهد. این حالت به چند روش قابل آزمایش است.

1.    یک ظرف عسل خوب و طبیعی، رنگی یکنواخت دارد؛ اگر یک واحد از آن را جدا کنید، همانند بقیه ظرف عسل، یک میزان چسبندگی، رنگ، طعم و وزن دارد؛ غیر ممکن است وزن مخصوص یک سانتی‌متر مکعب از یک ظرف عسل طبیعی، از وزن مخصوص بقیه ظرف بشتر یا کمتر باشد حال آنکه ممکن است دیگر شهدها و عسل‌های نامرغوب وزن مخصوص، رنگ و طعم یکنوتختی نداشته باشند.

2.    با گذشت زمان، میزان چسبندگی، میزان شیرینی، میزان مغذی بودن، طعم و عطر عسل طبیعی، تغییر نمی‌کند.

3.    عسل طبیعی، کپک نمی‌زند و فاسد نمی‌شود. گزارش شده که در اهرام مصر، عسل‌های بازمانده از هزاران سال پیش، همچنان سالم و قابل استفاده بوده‌اند.

4.    البته گرمای زیاد یا سرمای زیاد بر عسل خوب هم تأثیر منفی دارد؛ رنگ برخی از عسل‌های خوب پس از سرد شدن، کدر می‌شود و این اتفاق نمی‌تواند نشانه بد بودن عسل باشد.

ج: رطوبت؛ عسل طبیعی رطوبت چندانی ندارد. برخی افراد از میزان رطوبت عسل، تا حدودی به میزان طبیعی بودن عسل پی می‌برند؛ در این خصوص لازم به یادآوری است:

1.    می‌توان شیشه عسل را بالا و پائین کرد. از سرعت بالا و پایین رفتن حباب‌های داخل شیشه می‌توان میزان رطوبت آن را دریافت.

2.    با آزمون‌های اول و دوم که برای سنجش میزان چسبندگی عسل ذکر کردیم، و بررسی میزان کش آمدن عسل، می‌توانیم زیادی و کمی رطوبت آن را دریابیم.

د: طعم و مزه؛ عسل طبیعی شیرینی ویژه و طعم خاصی دارد البته بین عسل‌های مختلف به دلیل تفاوت تغذیه زنبور و اقلیم زیستی آن، طعم‌های متفاوتی چشیده می‌شود اما عسل طبیعی از هرگونه و اقلیم، مزه‌ای ممتاز از شکر، شیره خرما و انگور و... دارد.

و: رنگ؛ عسل طبیعی رنگ‌های مختلفی دارد اما چنانکه در بخش «پایداری ویژگی‌ها» گفتیم، رنگ آن یکنواخت است؛ اگر ظرف عسل شفاف و شیشه‌ای ‌باشد، در جای جای یک ظرف عسل طبیعی، تفاوت رنگ، پررنگ یا کمرنگ بودن، دیده نمی‌شود؛ گذر زمان هم رنگ عسل طبیعی را تغییر نخواهد داد در حالی که دیگر شهدها و عسل غیر طبیعی براثر گذر زمان به دلیل تابش آفتاب، تبخیر و کاهش رطوبت و... رنگی تیره‌تر به خود خواهد گرفت.

ز: عطر و بو؛ عطر نیز نشانه دیگری برای شناسائی عسل خوب است البته همانند آنچه درباره طعم، گفتیم بین عسل‌های مختلف به دلیل تفاوت تغذیه زنبور و اقلیم زیستی آن، بوهای متفاوتی استشمام می‌شود؛ عسل غیر طبیعی یا نامرغوب یا بویی ندارد یا بوی آن جذاب نیست اما عسل طبیعی رایحه‌ای ممتاز و خوش دارد. اگر در یک اتاق کوچک، ظرف عسل را باز کنند، کسانی که شامه معمولی دارند و عسل را ندیده‌اند، حتماً از رایحه مطبوع، وجود عسل را در آن نزدیکی در می یابند.

عسل‌هایی که زنبور آن از گل‌های معطر همانند گل محمدی، زعفران، اقاقیا تغذیه کرده‌اند، رایحه خوشبوتری دارند تا عسل‌هایی که زنبورهای آن از باغ‌های میوه یا گون تغذیه کرده باشند، کسی که شامه‌اش به بوهای طبیعی آشناست و رایحه گیاهان معطر را می‌شناسد به راحتی از بوی انواع عسل، انواع گیاهانی که زنبور از آن بهره برده را شناسایی می‌کند؛ عسل گیاهان و میوه‌های معطر مانند گل‌محمدی، زعفران و سیب شامه‌نواز است، عسل گون هم خوشبو است اما بوی آن به اندازه مواردی که یاد کردیم، دلنواز نیست.

آیا شکرک زدن نشانه تقلبی بودن عسل است

اول-نگه‌داری عسل طبیعی نیازمند محیط فریزری و یخچال نیست؛ عسل را در محیط طبیعی نگه دارید البته گرمای بالاتر از 40 درجه بر کیفیت عسل اثر می‌گذارد و خواص طبیعی آن را می‌کاهد.

دوم-اگر در عسل طبیعی، جانوری مثل سوسک یا پشه بفتد، در درون عسل، به همان حالت اولیه معلق و سالم، باقی می‌ماند. لازم نیست چنین عسلی را دور بریزید، می‌توانید پشه یا جانور را از آن خارج کرده و از آنجایی که تغذیه از آن عسل مشمئزکننده است، آن را به عنوان ضماد برای درمان‌های جلدی و پوستی استفاده کنید.

سوم-برخلاف باور رایج بسیاری از مردم، شکرک زدن عسل نشانه بد بودن آن نیست؛ برخی از عسل‌ها، در سرما، شکرک می‌زنند و رنگ آنها کمی مات می‌شود؛ در واقع شکرک زدن عسل، پدیده طبیعی تبلور و بلوری شدن یا کریستالیزاسیون عسل است، دکتر شهرستانی استاد دانشگاه و مولف کتاب «زنبور عسل و پرورش آن» می‌نویسد: شکرک زدن عسل نه تنها دلیل بر بدی و تقلبی بودنش نیست بلکه برعکس معرف آنست که عسل کاملا سالم بوده و به هیچ وجه بـا شکر مخلوط نشـده اسـت.

چهارم-مزه، عطر، طعم، رنگ و بوی عسل فقط مربوط به گل هر منطقه است و به نژاد زنبور عسل بستگی ندارد؛ «نوع نژاد فقط در پرکاری و کم‌کاری تاثیر دارد.»