قیمت میوه از میدان مرکزی تره‌بار تا رسیدن به دست مردم در مغازه افزایش غیرقابل توجیهی دارد و قیمت بالای اجاره مغازه نیز در این مهم سهم دارد

دلالان میوه با سود ۲۰۰ درصدی پوست مردم را می‌کنند

اگرچه قیمت انواع میوه در میدان مرکزی میوه و تره‌بار تهران که محل عرضه مستقیم محصولات کشاورزی از سوی کشاورزان است، نسبت به هفته‌های گذشته کاهش زیادی داشته، اما همین میوه‌ها در سطح شهر با افزایش تا ۲۰۰ درصدی قیمت عرضه می‌شود.

کد خبر: ۷۷۴۲۵

تاریخ: ۱۱ تير ۱۳۹۸ - ۲۲:۱۳

سرویس اقتصادی جوان آنلاین: نبود نظارت بر بازار میوه باعث شده در فصل برداشت که نقطه اوج عرضه انواع میوه و محصولات کشاورزی به بازار است میوه با قیمت بالاتری در سطح شهر عرضه شود، قیمت‌ها از میدان مرکزی میوه و تره‌بار تهران که نخستین مرحله توزیع برای خریداران عمده است تا رسیدن به دست مصرف‌کننده در مغازه‌ها افزایش تا ۲۰۰ درصدی دارد و دلالی و واسطه‌گری همچنان در این بازار پررونق رواج دارد.

ایران بیش از ۱۸ میلیون تن میوه تولید می‌کند و براساس آمار‌های فائو ایران در تولید ۶۸ محصول کشاورزی جایگاه نخست تا پانزدهم جهان را دارد. ایران در تولید محصولات پسته، زرشک، خاویار، زعفران، میوه‌های هسته‌دار و انواع توت جایگاه نخست را در جهان دارد، در تولید خرما و زردآلو در رده دوم قرار دارد و در تولید هندوانه، گیلاس، خربزه، انواع ملون، سیب، انجیر و خیار جایگاه سوم را از آن خود کرده است. حال این سؤال مطرح است که چرا با این تولید میوه قیمت‌ها در بازار آنچنان گران است که بسیاری از خانواده‌های متوسط توان خرید ندارند. میوه علاوه بر محصول غذایی یک محصول دارویی و بسیار ضروری برای سلامتی است، اما برخی مغازه‌ها در پاسخ به اینکه چرا این همه قیمت‌ها را بالا می‌برید می‌گویند: «باید اجاره مغازه‌ها دربیاید.»

گزارش‌های رسیده از بازار میوه حاکی از آن است، اگرچه قیمت انواع میوه در میدان مرکزی میوه و تره‌بار تهران که محل عرضه مستقیم محصولات کشاورزی از سوی کشاورزان است، نسبت به هفته‌های گذشته کاهش زیادی داشته، اما همین میوه‌ها در سطح شهر با افزایش تا ۲۰۰ درصدی قیمت عرضه می‌شود. قانون مصوب اصناف می‌گوید: «مغازه‌داران حق ندارند بیش از ۳۵ درصد به نرخ میوه‌ای که طبق فاکتور از میدان مرکزی دریافت کرده‌اند اضافه کنند.»، اما واقعیت بازار حکایت دیگری دارد. علی حاج‌فتحعلی، نایب رئیس اتحادیه بارفروشان معتقد است: نبود نظارت بر بازار میوه باعث می‌شود که قیمت چند برابری از میدان مرکزی میوه و تره‌بار تا سطح شهر را شاهد باشیم؛ در‌حالی‌که فاصله میدان مرکزی میوه تا نزدیک‌ترین مغازه‌های سطح شهر کمتر از ۲ کیلومتر است قیمت‌های دو، سه برابری را نسبت به قیمت میدان مرکزی می‌بینیم.

میدان مرکزی میوه و تره‌بار تهران در انتهای خانی‌آباد‌نو، ضلع شمالی بزرگراه آزادگان، در مساحت ۲۵ هکتار قرار دارد و شبانه‌روزی میوه از استان‌های مختلف به این مکان سرازیر می‌شود و از این مکان به صورت مویرگی به مغازه‌ها و میادین سطح شهر عرضه می‌شود.

به گزارش فارس، هر کیلوگرم خیار رسمی در میدان مرکزی میوه ۲ هزار تومان تا ۳ هزار تومان به فروش می‌رسد، اما همین محصول در منطقه ۱۹ تهران که کمتر از سه کیلومتر با این مرکز فاصله دارد کیلویی ۵ هزار تومان به فروش می‌رود؛ قیمت موز در میدان مرکزی میوه کیلویی ۹ هزار تومان، اما در سطح شهر از ۱۲ هزار تومان تا ۱۵ هزار تومان عرضه می‌شود؛ قیمت هر کیلوگرم هندوانه در میدان مرکزی میوه کیلویی ۸۰۰ تومان، اما در سطح شهر ۲ هزار تومان به فروش می‌رود؛ هر کیلوگرم گوجه‌فرنگی در میدان مرکزی میوه ۳ هزار تومان، اما در سطح شهر ۵ هزار تومان است و بقیه میوه‌ها هم چنین شرایطی را دارند.

بررسی قیمت‌ها نشان می‌دهد که تفاوت فاحشی بین قیمت‌های میدان مرکزی میوه و تره‌بار با مغازه‌های سطح شهر وجود دارد، نکته اینجاست که قیمت مغازه وسط شهر انتخاب شده که معیار درستی باشد، اما هرچه به سمت شمال تهران می‌رویم قیمت‌ها بسیار بیشتر می‌شود. نکته قابل توجه این است که در این اوضاع نابسامان میوه کشاورز و باغدار از افزایش ۲۰۰ درصدی قیمت میوه کمترین سود را می‌برند و دلالان و واسطه‌ها ذینفعان واقعی هستند و دولت‌ها پس از گذشت چهار دهه هنوز نتوانستند دست دلالان را کوتاه کرده و سیستم توزیع میوه را سر و سامان بخشند.
شناسایی میوه و قیمت آن کار تخصصی است!

اسدالله کارگر، رئیس اتحادیه بارفروشان از جمله افراد مسئولی است که باید درباره دلیل افزایش غیرقانونی قیمت در مغازه‌ها پاسخگو باشد. وقتی از او درباره دلیل تفاوت چند برابری قیمت با میدان مرکزی میوه و تره‌بار در‌حالی‌که مغازه‌داران موظف هستند تنها ۳۵ درصد به نرخ روی فاکتور اضافه کنند، سؤال می‌شود، پاسخ عجیبی می‌شنویم. او می‌گوید: «میوه‌ها تفاوت‌های زیادی دارند و شناسایی آن‌ها یک کار تخصصی است و مردم عادی نمی‌توانند آن را تشخیص دهند!»

«کارگر» این موضوع را یکبار در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری نیز درباره قیمت لیمو مطرح کرد که یکی از مسئولان حاضر در گفت وگوی ویژه پاسخ داد: بنده در جنوب کشور که محل اصلی تولید لیمو است بزرگ شده‌ام و کاملاً به کیفیت لیمو واقف هستم، اما قیمت‌های سطح شهر بسیار متفاوت است.

نظارت بر بازار تعطیل شد

نظارت بر بازار هم تعطیل است اگرچه خود اصناف تصویب کرده‌اند که مغازه‌ها تا ۳۵ درصد می‌توانند قیمت‌ها را افزایش دهند، اما تا ۲۰۰ درصد هم افزایش می‌دهند و کسی نمی‌پرسد چرا؟
دلایل دیگری هم برای گرانی میوه وجود دارد؛ قیمت میوه از سر زمین کشاورز تا رسیدن به دست مصرف‌کننده بیش از ۳۰۰ درصد افزایش قیمت دارد، بنابراین بخشی از این بالا بودن قیمت میوه‌ها قبل از رسیدن میوه به میدان مرکزی میوه و تره‌بار است و بخشی را هم در فرآیند تولید باید جست‌وجو کرد.

قیمت تمام شده بالای تولید و قانونی که ۲۳ سال معطل مانده

قیمت تمام شده میوه و محصولات کشاورزی در کشور ما بالاست؛ قانونی که در سال ۱۳۷۵ برای یکپارچه‌سازی اراضی مصوب شده بود هیچ وقت اجرایی نشد و باعث شد زمین‌های کشاورزی ما تکه‌تکه باشد. آمار‌های وزارت جهاد‌کشاورزی نشان می‌دهد میانگین مالکیت زمین‌های کشاورزی توسط بهره‌برداران کمتر از ۵/۱ هکتار است و در مناطق شمالی به حتی کمتر از یک هکتار هم می‌رسد. انجام مکانیزاسیون کشاورزی در کشور ما در زمین‌های کمتر از ۵ هکتار جواب نمی‌دهد، چراکه ما ماشین‌آلات ویژه زمین‌های خرد را نداریم. زمین‌های خرد هزینه علمیاتی کشاورزی را افزایش می‌دهد بنابراین یک کیلوگرم محصول نسبت به کشور‌های دیگر با قیمت بیشتری تولید می‌شود.

چرا روسیه از ایران میوه وارد نکرد

پوتین رئیس‌جمهور روسیه دو سال پیش در واکنش به تحریم‌های امریکا و اتحادیه اروپا واردات میوه از اتحادیه اروپا را ممنوع کرد و تلاش کرد تا از منطقه آسیا نیاز‌های میوه و کشاورزی خود را تأمین کند. اولین چراغ سبز پوتین برای واردات از ایران بود که حتی در یکی از سخنرانی‌هایش هم آن را مطرح کرد و گفت: «اگر ما میوه از اتحادیه اروپا نخریم در چند قدمی خودمان که هزینه حمل بسیار پایینی هم دارد کشور ایران است و ما می‌توانیم از آن‌ها وارد کنیم.»
در پی چراغ سبز پوتین اکیپ‌های کارشناسی از روسیه وارد ایران شد آن‌ها روی واردات سیب، لبنیات و سایر میوه‌ها کار کردند و تیم‌های کارشناسی شرایط را بررسی کرد. چندین عامل سبب شد که روسیه آنطور که انتظار می‌رفت از ایران میوه وارد نکند که از جمله آن‌ها قیمت بالای تولید بود. همان زمان ایرانی‌ها سیب ارومیه را کیلویی ۳ هزار تومان پیشنهاد کردند، اما روسیه اعلام کرد با قیمت کمتر از ۲ هزار تومان از ترکیه می‌تواند خریداری کند.
دیگر موانعی که سر راه این واردات بود عدم بسته‌بندی، نبودن پروتکل‌ها و موضوع بسیار مهم باقی مانده سموم بیش از حد استاندارد بود.

سیاست صادرات محوری وزارت جهاد‌کشاورزی به جای تأمین داخل

در این میان صادرات محوری وزارت جهاد‌کشاورزی هم به افزایش قیمت میوه دامن زده است. طی امسال و سال گذشته وزارت جهاد‌کشاورزی صادرات محصول را به تأمین داخل ترجیح داده است و تا کوچک‌ترین فرصتی پیش می‌آید محصولات را صادر می‌کند. البته این اقدام باعث تقویت تولیدکنندگان خواهد شد، اما از سوی دیگر در صحبت‌های مسئولان ارشد کشور به کرات آمده که تأمین نیاز داخل باید اولویت اصلی باشد.
به عنوان مثال در حالی که کشور سالانه ۵ میلیون تن سیب‌زمینی تولید می‌کند، قیمت سیب‌زمینی در بازار از کیلویی ۱۰ هزار تومان هم فراتر رفته است. شاید وزارت جهاد‌کشاورزی با بالا بودن نرخ ارز تلاش می‌کند تا از این فرصت بدست آ‌مده به نفع بخش کشاورزی استفاده کند چنانکه هر اندازه صادرات بیشتری انجام دهد ارزآوری بسیار بیشتری خواهد داشت. اما وزارت جهاد فراموش کرده که به همان نسبت هم روی عامه مردم فشار وارد می‌شود. افزایش قیمت‌هایی مانند پیاز، سیب‌زمینی، گوشت و برنج این‌ها که غذای تقریباً ۹۰ درصد مردم است قابل جبران نیست.

جهش صادرات کشاورزی از نگاه آمار

براساس آمار مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران در ۹ ماهه سال ۹۷ صادرات بخش کشاورزی رشد چشمگیری داشته و ۳ /۱۴ درصد ارزش صادرات غیرنفتی کشور را شامل شده است. انواع میوه‌های درختی به ارزش یک میلیارد و ۵۱ میلیون دلار، محصولات جالیزی به ارزش ۷۹۷ میلیون دلار، شیر و فرآورده‌های آن به ارزش ۷۴۱ میلیون دلار و زعفران ۲۵۶ میلیون دلار، ماهی و میگو به ارزش ۲۴۲ میلیون دلار صادر شده است.

چند راهکار

از نظر کارشناسان برای اینکه قیمت محصولات کشاورزی کاهش یابد چندین راهکار وجود دارد. نخست اینکه وزارت جهاد‌کشاورزی تلاش کند تا قیمت تمام شده محصولات کشاورزی را کاهش دهد و آن را در حد استاندارد‌های جهانی برساند. مهم‌ترین اقدام در این زمینه اعمال قانون معطل مانده یکپارچه‌سازی اراضی است که در سال ۱۳۷۵ تصویب شده و پس از ۲۳ سال هنوز هیچ کاری انجام نشده است. این قانون تأکید می‌کند که زمین‌های کشاورزی باید یکپارچه شوند و زمین‌های یکپارچه هم خرد خرد نشوند. این اقدام باعث افزایش ضریب مکانیزاسیون در بخش کشاورزی خواهد شد.

نکته دوم اینکه تحقیقات و پژوهش و استفاده از بذر‌های اصلاح شده ضریب نفوذ بیشتری در کشاورزی ما داشته باشد. براساس آمار فائو سازمان خواروبار جهانی طی ۴۰ سال آینده تأمین امنیت غذایی جهان تنها براساس تحقیقات و پژوهش خواهد بود و توسعه افقی سطح کشت نمی‌تواند به تنهایی امنیت غذایی را تأمین کند. نکته سوم اینکه سرمایه‌گذاری و حمایت از این بخش باید افزایش یابد. کشاورزان امروز روستا‌ها افراد مسن و پا به سن گذاشته‌ای هستند که توان تولید ندارند و نکته آخر اینکه غرفه‌های عرضه مستقیم میوه در اختیار کشاورزان و تشکل‌های کشاورزی قرار گیرد تا میوه و صیفی به صورت مستقیم در اختیار مصرف‌کنندگان قرار گیرد.