موج احتکار کالا در بازار پیش از اجرای فاز دوم هدفمندی

کد خبر: ۷۸

تاریخ: ۲۴ فروردين ۱۳۹۳ - ۱۶:۰۴

اقتصاد ایرانی: نه کسی می آید و نه کسی می رود، این است حال و روز امروز بازار لوازم خانگی. بازار لوازم خانگی که روزی برای خود برو و بیایی داشت و مردم برای خرید یک دست جهزیه تمام آن را زیر و رو می کردند. حالا اما، به قول فروشنده های منطقه امین حضور که مرکز فروش لوازم خانگی است، «قبل تر ها مردم برای تفریح و قدم زدن هم یک دوری در امین حضور میزدند ولی الان دیگر کسی برای قدم زدن هم نمی آید.» فروشگاه ها به ندرت به خود مشتری می بیند و تعدادی از آنها هم که گذری مشتری درشان را می زند، می گویند: «تا اطلاع ثانوی فروش نداریم». تا اطلاع ثانوی که به عقیده کارشناسان، بیشتر احتکار لوازم خانگی است. احتکار به دلیل رکود و انتظار برای اجرای فاز دوم هدفمند شدن یارانه ها و بالا رفتن قیمت ها.

همه منتظر اجرای فاز دوم بزرگترین سیاست اقتصادی کشور هستند. یکی برای اینکه مطمئن شود جزو دسته دریافت کنندگان یارانه قرار میگیرد یا نه. دیگری هم برای اینکه بداند بالاخره با اجرای فاز دوم، چقدر روی قیمت کالاها و خدمات می رود تا بتواند جنسش را گران تر بفروشد. البته همیشه گفته شده که «نمایندگی های کالاهای داخلی و محصولات خارجی موظفند به قیمت هایی که کارخانه به آنها اعلام کرده است، اجناس را به فروش برسانند و هر گونه افزایش قیمت غیر قانونی است.» اما در عمل همیشه اتفاقی که می افتد افزایش قیمت هاست. فروشنده می گوید که اگر اجناس را گران نفروشد، نمی تواند دیگر برای آن جایگزین بیاورد. به همین دلیل هم تا اجرای قانون و ثبات قیمت ها، آن ها ترجیح می دهد جنسی نفروشند تا حدالامکان جلوی ضرر خود در آینده را بگیرند. ضرری که چند وقت یکبار گریبان این بازار را می گیرد. یکبار مهرماه سال 91 بود که بعد از اجرای فاز اول قانون هدفمند سازی یارانه ها و افزایش قیمت دلار اتفاق افتاد و بار دیگر هم الان.

البته این نفروختن ها و احتکار کردن ها، علاوه بر دلیل انتظار برای اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه، ناشی از کاهش تولید هم بوده است. چرا که تولید انواع یخچال در طی دو سال گذشته به میزان 10 درصد کاهش یافته است. براساس گزارش های رسمی ازمنابع صنفی و خانه صنعت و معدن، در سال 91، 542 هزار دستگاه یخچال در کشور تولید شد که این میزان در سال 92 به 502 هزار دستگاه رسید یعنی کاهش 40 هزار دستگاه در طی یک سال. میزان تولید کولر آبی هم در شش ماهه نخست سال 90، 732 هزار دستگاه بوده و این حجم تولید در مدت مشابه سال 91، به 606 هزار دستگاه کاهش داشته و تولید تلویزیون هم در کشور با کاهش 5 درصدی نسبت به سال 91 مواجه بوده است. البته محمد طحان پور، رئیس اتحادیه کشوری تولید کنندگان و فروشندگان لوازم خانگی می گوید که کمبود نداریم. یعنی ما حتی می توانیم افزایش تولید داشته باشیم چرا که کارخانه های ما سه شیفت مشغول به کار نیستند. بخشی از آنها به دلیل هدفمند شدن یارانه ها و گرانی مواد اولیه ظرفیت تولید کارخانه هایشان را کم کرده اند. او معتقد است که بازار لوازم خانگی بیشتر از رکود در «کما» به سر می برد.

سیمان و هدفمندی یارانه ها

ایران، هشتمین تولید کننده سیمان در دنیا و دومین کشور بعد از ترکیه در خاورمیانه است که در سال 2009 در حدود 65 میلیون تن سیمان تولید و به 40 کشور هم صادر کرده است. تولیدات سیمان در کشور، در حدود 1.8 درصد کل تولیدات سیمان در جهان است. اما بعد از هدفمند شدن یارانه تغییراتی در این بازار اتفاق افتاد. هزینه انرژی قیمت در گروه سیمان، آهک و گچ که از سال 82 تا 88 تقریبا 42 درصد کاهش پیدا کرده بود از سال 88 تا 90 با قانون هدفمند سازی یارانه که در آن سال به صورت کامل اجرا شد، 65 درصد رشد داشت.

درصد رشد هزینه انرژی گروه سیمان

عنوان/ سال

82

83

84

85

86

87

88

89

90

درصد رشد سیمان اردبیل و آهک و آذرشهر

100

36

35

31

31

20

37

45

141

درصد رشد سیمان ارومیه

100

123

131

147

140

127

142

313

882

درصد رشد سیمان اصفهان

100

124

129

142

175

146

156

246

260

درصد رشد سیمان صوفیان

100

107

120

120

126

107

118

126

387

درصد رشد میانگین گروه

100

109

121

123

147

159

158

258

558

به این ترتیب، به گزارش اتاق بازرگانی ایران، هزینه انرژی تمامی شرکت های مورد مطالعه مابین سال های 88 تا 90 افزایش داشته است به طوری که در میانگین صنعت به دست آمده از شرکت های مورد مطالعه از سال 88 به 89 افزایش 100 درصدی و در سال 90 نسبت به 88، افزایش بسیار شدیدی به میزان 300 درصدی در هزینه های انرژی مشاهده می شود.

همین طور در مورد تغییرات شاخص بهره وری انرژی در گروه سیمان، آهک و گچ بعد از اجرای قانون هدفمندسازی یارانه ها، باید گفت که این میزان بهره وری انرژی در این گروه در سال 88، 12.97 بوده که در سال 90، 5.71 کاهش پیدا کرده که این به معنی رشد منفی 55.98 درصدی شاخص بهره وری انرژی در این گروه بوده است. اما علاوه بر این، قیمت محصول موضوعی متفاوت بود. قیمت محصولات گروه سیمان در هشت سال گذشته که براساس اطلاعات بانک مرکزی به دست آمده، رشد داشته است. (برای بررسی افزایش قیمت ها در هر صنعت سال پایه 100 در نظر گرفته شده است.)

*قیمت محصولات گروه سیمان در 8 سال گذشته

نام صنعت

83

84

85

86

87

88

89

90

سیمان

100.00

108.00

115.50

121.40

154.70

166.00

170.20

191.70

| | | | | | | | | |

به این ترتیب، قیمت محصولات گروه سیمان در سال 90، 191.70 درصد افزایش داشته است. به عبارتی اگر در مرحله دوم هدفمندی یارانه ها براساس افزایش 38درصدی در قیمت حامل های انرژی مطابق بودجه مصوب سال92، قیمت گاز 966، بنزین 8/5602، مازوت 2760، گازوئیل 2070و برق 4/593 باشد، حداقل 40درصد فقط از بابت دو قلم گاز و برق و در صورت مازوت سوز بودن حداقل 100درصد قیمت تمام شده نسبت به دوره قبل از اجرای هدفمندی افزایش خواهد یافت.

البته همان طور که قیمت ها بالا رفته، وضعیت مصرف هم پایین آمده است، به گونه ای که براساس آخرین آمارها نسبت مصرف داخلی سیمان به کل تولید کشور از 84.59درصد در سال90 به 80.18درصد در سال91 و در هشت ماهه اول سال۹۲ تقاضای داخلی سیمان با 5.8درصد کاهش نسبت به سال قبل به 37.1میلیون تن رسید. به این ترتیب این بازار هم در سال جدید، چشم به راه اجرایی شدن فاز دوم هدفمندسازی یارانه و تغییر قیمت هاست تا اگر بتواند به ثبات برسد و از رکود خارج شود.

به هر حال «کما»، «رکود» و «احتکار» یا هر اسم دیگری که بتوان برای این وضع بازار گذاشت، مهم نبودن خرید و فروش و جریان در بازارهای اقتصادی کشور است. در جریان نبودن تعمدی که منتظر اجرای فاز دوم بزرگترین سیاست اقتصادی کشور توسط دولت یازدهم است.