بررسی های تجارت آنلاین نشان می دهد؛

سود میلیاردی از بازار مکاره فیلتر شکن ها

اتفاقاتی که در بازار فیلترینگ و رونق فیلترشکن افتاد، باعث شد تا دلواپسان این بار از طرف دیگر پشت بام سقوط کنند و بدون آنکه به یاد بیاورند خودشان بر طبل فیلترینگ می کوبیدند، این بار نگران فروش فیلترشکن ها باشند.

کد خبر: ۸۳۴۲۰

تاریخ: ۰۳ مهر ۱۳۹۸ - ۱۳:۲۱

کورش شرفشاهی : مدتها بود که فضای مجازی و مطالبی که در آن مصرح می شود به دغدغه ای جدی تبدیل شده بود. اینکه فضای مجازی کانون خانواده ها را هدف گرفته، بی بند و باری را تشویق و ترویج می کند، مرکز فساد شده، آرمانها را تخریب می کند و بسیاری موارد دیگر که بارها از سوی مسوولان به عنوان چالشی جدی مطرح می شد. تنها راهکاری که به فکر مسوولان خطور می کرد، فیلتر کردن فضای مجازی بود. اما هر بار که بخشی از فضای مجازی فیلتر شد، بخش دیگری با رویکردی دیگر سربرآورد تا مسوولان نگران به جاری چاره اندیشی منطقی، برخورد مقطعی کنند. فیلترینگ راهکاری بود که طرفدارانش از همان ابتدا میگفتند با انگیزه کاهش گسترش بیاخلاقی در فضای مجازی صورت میگیرد و نتیجههای مثبتی خواهد داشت. اما این بار تلگرام مطرح و بر فیلترینگ آن تاکید شد. برای اطمینان از اینکه چنین راهکاری نتیجه میدهد، در دستور فیلتر تلگرام تأکید شده بود، فیلترشکنها هم باید فیلتر شوند؛ دستوری که انجام دادن آن از نظر فنی غیرممکن بود و برای مدتی، اینترنت کشور را دچار اختلالهای جدی کرد. اگرچه فیلترینگ تلگرام نتیجه نداد و این پیام رسان همچنان رتبه خوبی دارد و شاید بتوان به جرات ادعا کرد که پرتعدادترین شبکه اجتماعی ایرانیان است، اما دیدیم که بازار اینستاگرام هم داغ شد. متاسفانه هنوز به این درک نرسیده ایم که شاید در زمین دشمن بازی می کنیم و آنان می خواهند که دست به اقدامات متفاوتی بزنیم. نمی خواهیم به توهم توطئه متهم شویم اما شاید آنهایی که تلگرام، اینستاگرام و دیگر شبکه های مجازی را راه انداختند، پیش بینی می کردند که به جای فرهنگ سازی، مدیریت درست و حضور موثر، دست به عملیات انتحاری بزنیم و فیلترینگ را با فشار برخی نمایندگان مجلس، سیاسیون، کارشناسان مذهبی و دلواپسان در دستور کار قرار بدهیم.

بازار گرم فیلترشکن

هنوز مدت زیادی از فیلترینگ تلگرام یا زمزمه فیلترینگ اینستاگرام نمی گذشت که متوجه وجود یک شبکه عظیم و قدرتمند تجارت فیلترشکن در کشور شدیم و تازه فهمیدیم که با دست خودمان چه بلایی به روزگارمان آورده ایم. بررسیهای آماری نشان داد، گسترش فیلترینگ، مافیای فروش فیلترشکن را در کشور بهوجود آورد، مافیایی که ماهانه ۵۰ تا ۷۵میلیارد تومان گردش مالی دارد.

امکان فیلترینگ نیست

اتفاقاتی که در بازار فیلترینگ و رونق فیلترشکن افتاد، باعث شد تا دلواپسان این بار از طرف دیگر پشت بام سقوط کنند و بدون آنکه به یاد بیاورند خودشان بر طبل فیلترینگ می کوبیدند، این بار نگران فروش فیلترشکن ها باشند. بنابر این وزیر ارتباطات را به مجلس فراخواندند تا ببینند چرا آشی که خودشان پخته اند این همه روغن رویش ایستاده است. نتیجه آن شد که آذری جهرمی در صحن علنی مجلس حاضر شد و در پاسخ به این که چرا وزارت ارتباطات فیلترشکن ها را در کشور مدیریت نمی کند گفت: اولا این مسئله براساس قانون وظیفه وزارتخانه نیست. از طرف دیگر فرض کنید که فردا صبح VPN ها از دسترس خارج شود، اتفاقاتی که در اثر این اقدام رخ می دهد غیرقابل تصور است، استاد دانشگاهی که دنبال مطلب علمی می گردد به مشکل می خورد، تاجری که می خواهد تحریم ها را دور زده و با حساب بانکی پول واریز کند به مشکل می خورد، تمام توسعه دهندگان نرم افزار با این اقدام دچار مشکل می شوند.وی ادامه داد: مگر می شود بدون ساماندهی این حوزه ها اقداماتی را صورت داد، از طرف دیگر در بحث ساماندهی عمومی دسترسی ها باید گفت که سطح سیستم برای یک پزشک، دانشجو و یا یک کودک 8 ساله باید متفاوت باشد اما در شرایط کنونی این همسطحی انجام نمی شود از طرف دیگر امروز فیلترشکن در کشور به راحتی خرید و فروش می شود و هیچ برخوردی با این تجارت نشده و پشت آن کاملا مشخص است، مگر می شود که نتوان شفاف سازی کرد که چه کسی پشت تجارت فیلترشکن است. وزیرارتباطات و فناوری اطلاعات گفت: آن ها در پاسخ به ما می گویند که در کشور قانونی وجود ندارد که فیلترشکن فروشی جرم است، امروز تجارت چند صد میلیاردی در حوزه خرید و فروش فیلترشکن وجود دارد حال هیچ کسی جلوی این اقدام را نمی گیرد اما به وزارت ارتباطات می گویند که فیلترشکن ها را ببندید، ما معتقد به صیانت از اخلاق هستیم و رهنمودهای رهبر معظم انقلاب را نیز در این رابطه می دانیم اما حل مشکل راه حل دارد، از این رو نمی شود که ابزارهای موردنظر مجری را به او ندهیم و بعد از او انتظار کار داشته باشیم.

کارکردهای دیگر فیلترشکن

وقتی بدون مطالعه و آینده نگری بر انجام کاری اصرار می کنیم و اشتباهی صورت می گیرد که تبعات بدی دارد، مدیریت وجمع آوری آن بسیار سخت تر می شود. فیلترشکنها نرمافزارهایی هستند که کاربردهای مختلفی دارند که رایج ترین آنها عبور از فیلترینگ است. بعضی از فیلترشکنها کاربرد امنیتی دارند، یعنی با عوضکردن آیپی آدرس فرد مدنظر، جلوی هک شدن را میگیرند. در این بین بسیاری از نرمافزارها که در قالب فیلترشکن عرضه میشوند، در واقع بدافزارهایی هستند که توسط مجرمان سایبری و برای سوءاستفاده از کاربران ارائه شده و تجربه نشان داده که وقتی تقاضای استفاده از فیلترشکن ها افزایش می یابد، احتمال سوء استفاده از طریق انتشار بدافزار، ویروس و شنود ترافیک وجود دارد.در چنین شرایطی هر شرکت تجاری ناامن و نامعتبری با نازل ترین قیمت یک VPN (شبکه خصوصی مجازی) را برای ارائه به افراد روی سایت خود برای دانلود قرار می دهد که استفاده از آن ها به هیچ وجه منطقی نیست. در ایران نیز شاهد چنین مسایلی بودیم به نوعی که روزهای بعد از فیلترینگ تلگرام و افزایش تقاضا برای استفاده از فیلترشکن ها در بین کاربران ایرانی، بسیاری از کارشناسان و مسوولان زنگ خطر استفاده از این نرم افزارها را به صدا درآورند.

نمی شود به جنگ تکنولوژی رفت

اما در این رابطه نایب رییس کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس شورای اسلامی گفت: باره اعلام کردیم که نمی شود به جنگ تکنولوژی ارتباطات رفت و به هر اندازه که بخواهیم با تکنولوژی به صورت فیزیکی برخورد کنیم، راههای دور زدن وجود دارد.

یحیی کمالی پور در گفت و گو با خبرنگار تجارت با یادآوری اینکه در گذشته تلگرام را فیلتر کردند و دیدیم که درصد اعظم جامعه هدف تلگرام از این فضای مجازی کوچ نکردند و در نهایت از فیلترشکن ها استفاده کردند گفت: امروز فیلتر شکن بازار خوبی برای کسب درآمد

افرادی شده که درک درستی از رفتار نامناسب ما با فضای مجازی داشتند و می بینیم که مبالغ زیادی از دلارهای ایران برای خرید فیلترشکن ها هزینه می شود.

وی با اعلام اینکه فیلترشکن ها نه تنها در ایران بلکه در جهان فعال هستند گفت: تاجران فیلترشکن از آشفته بازار بی برنامگی نهایت سواستفاده را می برند به نوعی که بازار فیلترشکن در ایران نیز باعث شد تا کاربران تلگرام نه تنها کاهش نداشته بلکه افزایش هم داشته باشد.

نایب رییس کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس شورای اسلامی با تاکید بر اینکه باید راههای در اختیار گرفتن تکنولوژی را آموزش ببینیم، فرا بگیریم و به هموطنانمان آموزش بدهیم گفت: با تعطیلی یا فیلترینگ فضای مجازی هرگز توفیقی حاصل نخواهیم کرد زیرا دنیا هم به موازات اقداماتی که ما انجام می دهیم، اقداماتی انجام می دهد. اینکه گمان کنیم دنیا خوابیده و تنها ما بیدار هستیم، اشتباه بزرگی است که همواره مرتکب می شویم. وی با تاکید بر اینکه کسانی که فناوری را اختراع کردند می انند که چگونه تهدید می شود و دایم در فکر این هستند که با مخالفان خود مقابله کنند گفت: بهتر است به جای فیلتر کردن، فضای مجازی را کنترل ، نظارت و مدیریت کنیم و در نهایت در راستای اهداف نظام جمهوری اسلامی فضای مجازی را در اختیار بگیریم. کمالی پور افزود: آنهایی که مقداری متشرع و قانون مدار هستند، هنگامی که سیاست گذاری کلان کشور اصرار می کند تلگرام، اینستاگرام یا هر بخشی از فضای مجازی باید فیلتر شود، آنان پیروی می کنند، اما فراموش نکنیم که وقتی کاربر معتقد و آگاه ایرانی از فضای مجازی خارج می شود، دشمنان و مخالفان ما نیز از فضای مجازی خارج نمی شوند، بلکه وقتی در این فضا حضور نداریم، آنان پرقدرت تر وارد فضای مجازی می شوند و ضرباتی به ما می زنند که چون در این فضا قرار نداریم، به موقع نمی توانیم از خودمان دفاع کنیم. وی با تاکید بر اینکه عده ای مترصد به دست آوردن موقعیت هستند تا به اهداف خودشان برسند گفت: تاسف آور اینکه ما این فرصت را با تصمیمات نامناسبی که می گیریم، در اختیار دشمنان قرار می دهیم.

نایب رییس کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس شورای اسلامی بر بازشدن فضای مجازی برای همه مردم تاکید کرد و گفت: باید به جای قهر کردن، حضور فعال و تاثیرگذار را نه فقط به مسوولان بلکه به تمام مردم آموزش بدهیم تا اگر قرار است جنگی در فضای مجازی صورت بگیرد، سربازان معتقد خودمان را داشته باشیم و جوابشان را در همان میدان بدهیم. وی با تاکید بر اینکه فیلترینگ دیگر جوابگو نیست گفت: باید فضای مجازی را کنترل و مدیریت کنیم و بدانیم که تاکنون چه ضرباتی از غیبت در فضای مجازی خورده ایم. کمالی پور در پاسخ به اینکه آیا فیلترکردن فیلترشکنها امکان پذیر است و چرا بدین سو نمی رویم گفت: اینکه بتوان فیلترشکن را فیلتر کرد، یک بحث تخصصی است که باید متخصصان در این زمینه پاسخ بدهند، اما اگر هم چنین امکانی وجود داشته باشد، مشکلی را حل نمیکند.

نایب رییس کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس با تاکید بر اینکه تقاضا برای فیلترشکن در بازار وجود دارد گفت: تا زمانی که این تقاضا هست، عرضهکننده برای از دست ندادن مشتری، راههای جدیدی برای دورزدن فیلتر ابداع میکند. وی راهحل برای مقابله با تهدید در فضای مجازی را اعتمادسازی، استفاده درست از فرصتها و به حداقل رساندن تهدیدها دانست و گفت: گسترش فیلترینگ همانگونه که تاکنون جواب نداده باز هم جواب نمیدهد و شاید بیش از اینها دلارهایمان با را به جیب خارجی ها یا افراد معلوم الحال بریزیم.

فیلترشکن در دسترس

جالب اینکه به دست آوردن فیلتر شکن هم دشوار نیست و کافی با جستوجوی ساده در گوگل، به سایتهایی برسید که با درگاه بانکی و خیلی راحت فیلترشکن میفروشند و بدون هیچ مشکل، سالهاست به کارشان ادامه میدهند. اگر چه هیچکس به درستی نمیداند پشت پرده این تجارت میلیاردی چه دستهایی هستند، اما باید این را بدانیم که بدون فیلترینگ شبکههای مهم اجتماعی، چنین بازاری بهوجود نمیآمد.

آمار کاربران فیلتر شکن

اگر بدانیم آمار دقیق کاربران فیلترشکن در ایران چقدر است، بهتر به عمق فاجعه پی می بریم اما رسیدن به این آمار بسیار دشوار است. بررسیها نشان میدهد که اپراتورها با استفاده از روشهایی که مبتنی بر میزان مصرف داده کاربران است، میتوانند حدود آمار کسانی که با فیلترشکن در فضای مجازی حضور دارند را تخمین بزنند. اما رگولاتوری ایران اعلام کرده که 72میلیون و 941هزار کاربر اینترنت پهنباند در کشور فعال هستند که از این تعداد حدود 60میلیون نفر به اینترنت پرسرعت موبایل (3G و 4G)دسترسی دارند. از آنجا که برای استفاده از این اینترنت، کاربر باید تلفن همراه هوشمند در اختیار داشته باشد، میتوان حدس زد که تعداد قابلتوجهی از این افراد روی تلفنهای همراهشان از شبکههای اجتماعی استفاده میکنند. آمار جهانی «ویآرسوشال» و «هودسوییت» اعلام کرده که در ایران دستکم 40میلیون کاربر موبایل در شبکههای اجتماعی فعال هستند. که اگر تعداد کاربران موبایلی دارای فیلترشکن را در پایینترین حد یعنی 40میلیون نفر درنظر بگیریم، میتوان گفت دستکم 5میلیون کاربر از فیلترشکنهای پولی و غیررایگان استفاده میکنند. از طرف دیگر، بررسی ها نشان میدهد، هزینه اشتراک ماهانه نرمافزارهای ضدفیلتر اینترنت بین 5 تا 18هزار تومان است. اگر قیمت متوسط هر ماه اشتراک فیلترشکن را فقط 10هزار تومان درنظر بگیریم، گردش مالی ماهانه فروش فیلترشکن در ایران بهدست میآید که برابر با 50میلیارد تومان در ماه یا بهعبارت دیگر سالانه ۶۰۰میلیارد تومان میرسد. این رقم، با درنظر گرفتن حداقل آمارها تهیه شده و کاملا خوشبینانه است. سالها پیش از آن، در گزارشی که وزارت ورزش و جوانان در سال2014 (84-83) منتشر کرده بود، تخمین زده شد دستکم 70درصد جوانان ایرانی از فیلترشکن استفاده میکنند.

راههای متنوع درآمد

خرید اشتراک فقط یکی از راههای درآمد فیلترشکنهاست که پول را از کشور خارج کرده یا به گسترش یک کسبوکار غیرعادی میکشاند. این در حالی است که کاربران عادی اینروزها نه برای انجام عمل مجرمانه یا دسترسی به سایتهای با محتوای نامناسب که در بسیاری از موارد برای انجام کارهای روزمره به استفاده از این ابزارها روی میآورند. که یکی از آنها تبلیغات است. نمایش تبلیغات کسبوکارها در ابزارهای فیلترشکن یکی از راههای درآمد فیلترشکنهاست. این اتفاق در حالی رخ میدهد که یک شرکت واسطه، این تبلیغات را در پلتفرمهای گوناگون - ازجمله فیلترشکنها - پخش میکند و در بسیاری از موارد، کسبوکارها نسبت به آن بیاطلاع هستند.

راهکار دیگر این است که بعضی فیلترشکنها از منابع مالی گوناگونی تغذیه میشوند. در خوشبینانهترین حالت، این نرمافزارها رویکرد اقتصادی دارند و بهخاطر درآمدزایی در ازای پاسخگویی به نیاز کاربران، درآمد کسب میکنند. شنیدههای دیگر حاکی از پشتیبانی مالی برخی از این نرمافزارها توسط کشورهای دیگر است.

همچنین شیوه رفتار کاربران ایرانی و سنجش علایق و سلایق آنها در شرایط مختلف یکی از راههای درآمد فیلتر شکن هاست. آنها با بررسی سایتها و شبکههایی که کاربرانشان استفاده میکنند و فروش آنها به سازمانهای تحقیقاتی، درآمد کسب میکنند.

فیلترشکن روی تمام گوشی ها

عمق فاجعه زمانی بیشتر خودنمایی می کند که معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان به انتقاد از اقدامات نادرست در حوزه فضای مجازی می پردازد و می گوید: تقریبا هیچ ایرانی نیست که تلفن همراه هوشمند داشته باشد، اما روی تلفن همراهش فیلترشکن نصب نکرده باشد. محمدمهدی تندگویان با ابراز تاسف از اینکه رویکرد تصمیمگیران باعث شده تقریبا تمام کاربران ایرانی فضای مجازی یک فیلترشکن هم داشته باشند می گوید: آسیب این کار خیلی بیشتر از وقتی است که این فیلترشکنها نبود و از این فضا استفاده میشد. اگر سخنان او را درباره فیلترشکنها جدی بگیریم، یعنی تقریبا تمام 60میلیون کاربر موبایلی به فیلترشکن دسترسی دارند. اگر تخمین بزنیم که از هر 8کاربر فقط یک نفر از فیلترشکن غیررایگان استفاده میکند، درآمد ارائهکنندگان فیلترشکن 75میلیارد تومان درماه خواهد بود.