ناوگان پرقدمت جاده‌ای خسارت سنگینی به اقتصاد و محیط‌زیست ایران وارد می‌کنند

بار ١٢هزارمیلیارد تومانی کامیون‌های فرسوده

کد خبر: ۹۲۱۰۳

تاریخ: ۱۰ دی ۱۳۹۸ - ۱۷:۰۷

سلامت نیوز:کامیون‌های فرسوده با مصرف سوخت اضافه حداقل ١٢‌هزار‌میلیارد تومان به اقتصاد ایران خسارت وارد می‌کنند. ‏محمد خان بلوکی، رئیس اتحادیه حمل‌ونقل بار می‌گوید: «حدود ٧٠‌درصد کامیون‌های ایران ‏فرسوده هستند و همین موضوع نه‌تنها با مصرف سوخت اضافه خسارت سنگینی به اقتصاد ایران وارد می‌‏کند بلکه زیان ناشی از آلودگی هوا که توسط این ناوگان ایجاد می‌شود، رقمی قابل توجه است.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه شهروند ،در این شرایط ‏سازمان راهداری به تازگی اعلام کرده که دولت اجازه داده است تا کامیون‌های با استاندارد بالای ‏اروپایی که دست‌دوم هستند و حداکثر سه‌سال قدمت دارند، وارد کشور شوند و جایگزین کامیون‌های ‏فرسوده شوند.

دولت کاهش قدرت خرید رانندگان و البته تحریم‌ها را علت این تصمیم‌گیری دانسته است اما ‏حالا رانندگان کامیون برای نوسازی خودروهای‌شان با چالش‌های اساسی روبه‌رو هستند.‏»تحریم باعث شده است که تولید خودروهای سنگین در ایران و براساس اعلام وزارت صنعت، در هفت‌ماهه ‌سال‏‏٩٨ حدود ٧٦‌درصد ریزش داشته باشد و خودروسازان نتوانند نه از نظر کیفیت و نه از نظر کمیت خودروهای ‏سنگین مورد نیاز رانندگان را تأمین کنند.

از آن سمت به گفته محمد خان بلوکی، رئیس اتحادیه حمل‌ونقل ‏بار یک قانون مزاحم مانع از ورود کامیون‌های دست‌دوم در حد نو شود. براساس این قانون، واردکنندگان باید ‏گارانتی ١٠ساله برای کامیون‌های وارداتی بگیرند که این موضوع برای کامیون‌های دست‌دوم و البته در ‏شرایط تحریم ممکن نیست و از آن سمت قیمت کامیون‌های وارداتی ایران نسبت به عراق و ترکیه و ‏کشورهای منطقه تقریبا دو یا سه‌برابر است و واسطه‌ها مانع از رسیدن کامیون با قیمت مناسب به دست ‏رانندگان می‌شوند. ‏

زیان 5.7‌میلیارد دلاری آلودگی هوا

آلودگی شدید هوای پایتخت و بسیاری دیگر از کلان‌شهرهای کشور این روزها همچون زمستان‌های یک‌دهه ‏گذشته شهروندان بسیاری را به رنج انداخته است. اما حکایت آلودگی هوای شهرها تنها به عذابی که از این ‏مسأله به جان آدمی می‌رسد، منتهی نمی‌شود بلکه در سوی دیگر ماجرا خسارت‌های هنگفت اقتصادی این ‏معضل بیداد می‌کند.

خسارت‌هایی که حجم قابل توجهی از آن به سبب وجود ناوگان خودروهای کامیون و ‏سنگین فرسوده‌ای است که هر روزه در کلان‌شهرها و جاده‌های کشور درحال تردد هستند و مدت‌هاست برای ‏حذف آنها تنها به حرف‌ها و طرح‌های غیرقابل اجرا بسنده شده و تقریبا در عمل هیچ خروجی قابل ‏قبولی دیده نمی‌شود.‎نایب‌رئیس هیأت‌مدیره انجمن مراکز اسقاط کشور همین چند روز پیش در نشست خبری آخرین آمار ‏خسارت‌های اقتصادی ناشی از آلودگی هوا در ۱۰ماهه امسال را اعلام کرد و گفت:

«خسارت ناشی از آلودگی ‏هوا در تهران ۲.۶‌میلیارد دلار برآورد شده که این رقم برای کل کشور ۵.۷‌میلیارد دلار است.» داوود کریمی ‏با اشاره به اینکه در آلودگی هوا سه عامل متحرک شامل خودروهای سنگین، خودروهای سبک و ‏موتورسیکلت‌ها و آلاینده‌های ثابت مانند کارخانجات موثر هستند، گفت: «۵۲‌درصد آلاینده‌های موجود در ‏سطح کشور مربوط به آلاینده‌های متحرک است که ۲۰‌درصد آن به خودروهای سنگین و ۳۲‌درصد به ‏موتورسیکلت، کامیون و سواری اختصاص دارد.»

‎‏۵.۷‏‎ ‎میلیارد دلار رقم خسارت ناشی از آلودگی هوا در کل کشور اگر در آخرین نرخ دلار که در بازار آزاد ١٣‏هزار و ١٠٠ تومان قیمت خورد ضرب شود، رقم ٧٤‌هزار و ٦٧٠‌میلیارد تومان را به دست می‌دهد.

جالب ‏آنکه بزرگی این میزان خسارت وقتی مشخص می‌شود که بدانیم کل مبلغ یارانه نقدی مصوب بودجه‌ سال‌‏جاری برای ٧٦‌میلیون ایرانی ٤١هزار و ٤٩٦‌میلیارد تومان است و با خسارت اقتصادی حاصل از آلودگی ‏هوای کشور می‌توان برای نزدیک به دو‌سال یارانه ٧٦‌میلیون ایرانی را پرداخت کرد‎.‎

خسارت اضافه مصرف سوخت کامیون‌ها

از این گذشته، بیشتر از ٣٠٠‌هزار کامیون فرسوده در جاده‌ها و اتوبان‌های ایران تردد می‌کنند و براساس ‏اعلام احمد کریمی، دبیر انجمن کامیون‌داران ایران متوسط مصرف گازوییل آنها در هر ١٠٠کیلومتر تردد ‏‏٢٠ لیتر بیشتر از کامیون‌های استاندارد است. ‏اگر هر کامیون به‌طور متوسط در هفته ٣هزارکیلومتر تردد کند، در ماه ١٢هزار کیلومتر و در ١٠ماه فعالیت ‏از کل ‌سال ١٢٠هزار کیلومتر تردد می‌کند.

به این ترتیب مصرف سوخت مازاد هر کامیون غیراستاندارد ‏حدود ٢٤‌هزار لیتر در‌سال است. به این ترتیب مصرف سوخت اضافه ٣٠٠هزار کامیون فرسوده در ‌سال برابر ‏با ٧,٢میلیارد لیتر است. قیمت تمام‌شده هر لیتر گازوییل براساس اعلام سازمان راهداری ١٧٠٠ تومان ‏است که به این ترتیب کامیون‌های فرسوده ایران سالانه حدود ١٢‌هزار‌میلیارد تومان سوخت اضافه مصرف ‏می‌کنند. اگر این عدد را کنار رقم خسارت اقتصادی آنها به محیط‌زیست اضافه کنیم، متوجه می‌شویم که ‏رقم خسارت کامیون‌های فرسوده به اقتصاد ایران خیلی بزرگ است. به جز این، باید رقم ارزبری آنها از محل ‏واردات قطعات و لوازم یدکی هم درنظر بگیریم که عدد شفافی برای آن اعلام نشده است. ‏

برای نگاهی موشکافانه‌تر به این مصیبت زیست‌محیطی و البته اقتصادی بزرگ نیاز است تا سهم دقیق‌تر هر‏یک از عوامل ایجاد آن بررسی شود. البته این بررسی اگرچه در سطح کشور انجام نشده اما بررسی‌های دقیق ‏در پایتخت براساس آنچه شرکت کنترل کیفیت هوای تهران انجام داده، نشان می‌دهد بیشترین سهم در سبد ‏منابع متحرک یا همان وسایل نقلیه قرار دارد و در میان این وسایل بزرگ‌ترین مجرم کامیون‌های فرسوده ‏هستند‎.‎

در همین ارتباط ‏حسین شهیدزاده ، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران با اشاره به اینکه سهم آلاینده منابع متحرک ‏در تهران ۶۰‌درصد است، گفت: «کامیون‌ها با ۱۵.۷‌درصد بیشترین سهم را در آلودگی هوای تهران دارند.»

بی‌راهه‌ها یا راه‌حل‌های حل موضوع کامیون‌های فرسوده

روی کاغذ برای حل موضوع کامیون‌های فرسوده راه‌حل‌های نسبتا منطقی دیده می‌شود، اما عملیاتی خیر؛ آن ‏هم به این سبب که اگر عملیاتی بود امروز این حجم از کامیون‌های فرسوده در جاده‌ها و خیابان‌ها جولان ‏نمی‌دادند‎.احمد کریمی، دبیر انجمن کامیون‌‌داران کشور به وجود حدود ٤٠٠‌هزار کامیون ‏فرسوده در کشور اشاره کرده و گفته است:

«میانگین سنی خودروهای سنگین اعم از کامیون و خاور به بیش ‏از ٢٥‌سال رسیده که البته آمار‌های واقعی بسیار بالاتر از آن است.» ‏وجود این میزان از کامیون‌های فرسوده درحالی است که بعد از اعمال تحریم‌های آمریکا واردات و تولید ‏کامیون‌های جدید با مشکل مواجه شد و روند از رده خارج شدن خودروهای فرسوده در کنار این تحریم‌ها ‏درگیر معضل قیمت‌های سرسام‌آوری شده است که پرداخت این مبالغ از عهده طیف وسیعی از کامیون‌داران ‏فرسوده خارج است. ‏دبیر انجمن کامیون‌‌داران کشور در تأیید این موضوع گفته است:

«قیمت کامیون اگر در سال‌های گذشته ‏‏٧٠٠‌میلیون تومان بود هم‌اکنون نرخ آن به بیش از ٢‌میلیارد تومان رسیده است‎.»وجود تحریم‌ها و دسترسی نداشتن به خودروهای باکیفیت خارجی، تنها معضل حذف کامیون‌های فرسوده ‏نیست بلکه در غیاب آنها خودروسازان داخلی که موضوع کیفیت نه چندان مناسب تولیدات آنها بارها ‏موضوع بحث بوده این بار و جدای از این مورد دچار افت فاحش تولید شده‌اند.

کلاف سردرگم اجرای مصوبات ناشدنی!‏

وزارت صمت و دولت درباره اسقاط کامیون‌های فرسوده و خرید کامیون‌های جدید با علم به آنکه تولید‏کنندگان داخلی امکان پاسخ به نیاز بازار را ندارند، تاکنون طرح‌های گوناگونی را امتحان کرده و ‏پاسخی دریافت نکرده‌اند که در آخرین مورد هم نیمی از تسهیلات را دولت پرداخت می‌کند که تا به حال ‏خبری از اجرایی شدن آن به گوش نرسیده است.

همچنین در اقدامی دیگر مجلس قانونی را تصویب کرد ‏که براساس آن متقاضیان با توجه به نبود منابع برای خرید کامیون‌های کم کارکرد خارجی می‌توانند آنها را ‏بخرند و به کشور بیاورند، اما این مصوبه گرهی در خود دارد و آن هم اینکه بر مبنای تصمیم پارلمان‌‏نشینان، خریداران این کامیون‌ها باید از کمپانی که کامیون آن را خریداری کرده‌اند ١٠‌سال گارانتی دریافت ‏کنند که این بخش کار به سبب وجود تحریم‌ها امری محال شده است.‏ محمد خان بلوکی با اشاره به مصوبه مجلس درباره وارد کردن کامیون‌های خارجی کم کارکرد، ‏افزود:

«دولت باید درحال حاضر ٢٠٠‌هزار دستگاه کامیون فرسوده را که بالای ٣٠‌سال عمر دارند از رده ‏خارج کند اما خودروسازان سد این ماجرا شده‌اند. بر اساس قانون مصوب مجلس باید هر واردکننده‌ به ازای واردات کامیون به صورت آماده، ١٠‌سال گارانتی خدمات ‏پس از فروش از کمپانی سازنده دریافت کند.

یعنی اینکه ما اگر بخواهیم کامیونی را وارد کنیم باید در این ‏شرایط تحریم از ولوو، اسکانیا، بنز، ماموت و ... ١٠‌سال گارانتی برای خدمات پس از فروش بگیریم که ‏این مسأله نه در شرایط تحریم، شدنی است و نه اینکه آنها برای کامیون‌های دست دوم این ضمانت‌نامه را به ‏ما می‌دهند.»‏ حال با این کلاف سردرگمی که یک سر آن تصمیم‌سازانی چون دولت و مجلس نشسته‌اند و یک سر دیگر ‏کامیون‌داران باید دید بزرگ‌ترین تا کجا پیش می‌روند. ‏

احمد کریمی، دبیر انجمن کامیون‌داران ایران متوسط مصرف گازوییل آنها در هر ١٠٠کیلومتر تردد ‏‏٢٠ لیتر بیشتر از کامیون‌های استاندارد است. ‏اگر هر کامیون به‌طور متوسط در هفته ٣هزارکیلومتر تردد کند، در ماه ١٢هزار کیلومتر و در ١٠ماه فعالیت ‏از کل ‌سال ١٢٠هزار کیلومتر تردد می‌کند.

به این ترتیب مصرف سوخت مازاد هر کامیون غیراستاندارد ‏حدود ٢٤‌هزار لیتر در‌سال است. به این ترتیب مصرف سوخت اضافه ٣٠٠هزار کامیون فرسوده در ‌سال برابر ‏با ٧,٢میلیارد لیتر است. قیمت تمام‌شده هر لیتر گازوییل براساس اعلام سازمان راهداری ١٧٠٠ تومان ‏است که به این ترتیب کامیون‌های فرسوده ایران سالانه حدود ١٢‌هزار‌میلیارد تومان سوخت اضافه مصرف ‏می‌کنند