بررسی های«تجارت آنلاین» نشان می دهد؛

حمل و نقل عمومی فرسوده؛ ترمز توسعه

یکی از جدی‌ترین اشکالات در مدیریت کلان کشور، عملکرد سلیقه‌ای است. متاسفانه در حالی که قوانین مناسبی در همه حوزه‌ها داریم، در اجرا با مشکل رو به رو می شویم زیرا مجریان با قانونگذاران هماهنگی لازم را ندارند.

کد خبر: ۹۲۷۱۱

تاریخ: ۱۵ دی ۱۳۹۸ - ۱۳:۳۴

کورش شرفشاهی: یکی از جدی‌ترین اشکالات در مدیریت کلان کشور، عملکرد سلیقه‌ای است. متاسفانه در حالی که قوانین مناسبی در همه حوزه‌ها داریم، در اجرا با مشکل رو به رو می شویم زیرا مجریان با قانونگذاران هماهنگی لازم را ندارند. بارها شاهد بودیم که نیازهای کشور می بایست در قالب قانون تعریف و مرتفع شود اما چون دولت اعتقادی نداشته، لایحه آن را تقدیم نکرده و اگر هم طرحی از سوی نمایندگان مجلس به قانون تبدیل شده، دولت آنرا اجرا نکرده یا کج دار و مریز اجرا کرده که در هر صورت دود آن به چشم مردم رفته است. یکی از این موارد قانون هدفمندی یارانه ها بوده است. قرار بود قبل از هدفمند کردن یارانه ها، زیر ساختها از جمله سیستم حمل و نقل عمومی گسترش یابد و سپس آقایان دست به سهمیه بندی حامل های انرژی بزنند، اما یک باره سردمداران دولت احمدی نژاد اعلام کردند که بنزین 100 تومانی به400 تومان افزایش یافت و سپس 700 تومان و در نهایت هم 1000 تومان شد. تازه داشتیم به گرانی بنزین بدون سیستم حمل و نقل عمومی عادت می کردیم که با دسته گل دولت روحانی رو به رو شدیم و یک شبه بنزین 1000 تومانی به 3000 هزار تومان افزایش یافت بدون آنکه اتفاقی در سیستم حمل و نقل عمومی رخ داده باشد. البته اگر بر توسعه حمل و نقل عمومی تاکید می کنیم، به دلیل آن است که آقایان بر جایگزین کردن سیستم حمل و نقل عمومی با خودرو شخصی تاکید دارند.

400 متر تا ایستگاه

اگر جهانیان بر استفاده از سیستم حمل و نقل عمومی تاکید دارند، به دلیل آن است که با اعداد و ارقام سخن می گویند. بدین معنا که برنامه ریزی برای توسعه حمل‌و‌نقل عمومی به گونه‌اي طراحي شده كه "تحولات جدید در سفرهای حمل‌و‌نقل عمومی باید طوري باشد كه کمتر از 400 متر تا ایستگاه اتوبوس و 800 متر به نزدیکترین ایستگاه مترو پياده‌روي باشد". منظور از در نظر گرفتن این فاصله این است که تمامی خانه ها در نزدیکی یکی از ایستگاههای حمل و نقل عمومی باشد.

فاجعه ای به نام حمل و نقل عمومی

گویا در کشور ما هیچ برنامه ای برای رفاه حال مردم وجود ندارد، اما دولتها هرگاه که با مشکلی رو به رو می شوند، از جیب مردم هزینه می کنند. در دولت احمدی نژاد مجلس شورای اسلامی تصویب کرد که مبلغ دو میلیارد دلار برای توسعه مترو به شهرداری تهران پرداخت شود، اما در تمام مدتی که قالیباف شهردار و احمدی نژاد رییس جمهور بود، نه تنها شهردار را به هیات دولت راه ندادند، بلکه ریالی هم بابت توسعه مترو پرداخت نکردند. با تغییر دولت گمان می رفت که این رویه اصلاح شود اما اعضای شورای شهر تهران اعلام کردند که در دولت روحانی نیز مانند دولت احمدی نژاد حتی یک اتوبوس به سیستم حمل و نقل عمومی داده نشد و به عبارت بهتر دولت سهم خودش را برای بهسازی و نوسازی سیستم حمل ونقل عمومی نمی‌دهد.

کمبود اتوبوس و مترو

وضعیت نامناسب حمل و نقل عمومی که با استفاده مردم از خودرو شخصی، منجر به ترافیک و آلودگی هوا شده بود، دیده نمی شد تا آنکه دولت تدبیر و امید، در قالب تدبیری ناگهانی اما فاجعه بار، قیمت بنزین را سه برابر کرد. در این زمان مردم ناچار شدند به سیستم حمل و نقل عمومی هجوم بیاورند وچون ظرفیت بدین اندازه وجود نداشت، با واکنش های بسیاری رو به رو شد به نوعی که رئیس شورای شهر تهران در مورد وضعیت نامناسب ناوگان حمل و نقلی پایتخت بعد از گرانی بنزین با تاکید بر لزوم جبران کمبودها گفت: تهران باید طبق برنامه 9000 اتوبوس و 3000 واگن داشته باشد اما ندارد، در حال حاضر شبکه اتوبوسرانی کمتر از 6000 اتوبوس و تعداد واگن‌ها نیز 1300 دستگاه است و عمر متوسط اتوبوس‌های‌مان بیش از 11 سال است، در حالیکه کمتر از ده سال فرسوده می‌شوند و باید پیگیری کنیم که چرا یارانه حمل‌ونقل عمومی داده نشده است. محسن هاشمی با اشاره به قوانین و آئین نامه‌های توسعه ناوگان در تهران افزود: براساس قانون هدفمندی یارانه‌ها، سالانه می‌بایست 4000 میلیارد تومان به حمل‌ونقل عمومی اختصاص داده می‌شد که متاسفانه در طول 11 سال دولت‌های روحانی و احمدی‌نژاد پولی در این خصوص به شهرداری کلانشهرها از جمله تهران نداده‌اند و حالا حمل‌ و نقل عمومی کلانشهرها 44 هزار میلیارد تومان طلبکار هستند. هاشمی با بیان این‌که افزایش نرخ سوخت باعث فشار بر روی حمل‌ونقل عمومی می‌شود و از این محل حتی یک ریال نیز به حمل‌ونقل عمومی نداده‌اند، می‌افزاید: شورای اقتصاد مصوبه خرید 2000 واگن را دارد اما برای اجرایی شدن باید هفت دستگاه دیگر اعم از بانک مرکزی،‌وزارت نفت و... نیز پای کار بیایند که نمی‌آیند. رئیس شورای اسلامی ادامه می‌دهد: مصوبه‌ دیگری در مورد خرید 19 هزار اتوبوس و 40 هزار مینی‌بوس در دولت به امضاء رسید اما آنهم به دلیل مشکلات مالی و تحریمی اجرایی نشد

که با وجود برگزاری جلسات متعدد با مسئولان دولتی هنوز این مهم اجرایی نشده است. هاشمی ادامه داد: سازمان برنامه و بودجه، کمیسیون تلفیق و نمایندگان مجلس شورای اسلامی بخصوص نمایندگان تهران که خود وضعیت نامناسب تهران را از نظر آلودگی هوا و ازدحام شدید در مترو و اتوبوسرانی مشاهده می‌کنند، حتماً متوجه هستند که با این بی‌مهری صورت گرفته در بودجه سال آینده، بحران حمل ونقل عمومی و آلودگی هوای تهران شدیدتر خواهد شد و دست کم در لایحه بودجه به اندازه زیان تعطیلی پایتخت که روزانه بالغ بر هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود، ۳۰ هزار میلیارد تومان اعتبار برای حمل ونقل عمومی تهران و بالطبع محیط زیست آن منظور کنند.

ادعای تخصیص اعتبار

پس از انتقادهای هاشمی مبنی بر اینکه"سرانه‌ محیط زیستی و حمل و نقل عمومی تهرانی‌ها در بودجه ۹۹ در حد صفر است"، سازمان برنامه و بودجه توضیح داد: با استفاده از اوراق مشارکت قانون بودجه سال ۱۳۹۸نسبت به تأمین۱۲۳۰۰ میلیارد ریال اوراق مشارکت برای توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی–اتوبوس پیش‌بینی و در دست اقدام است.لازم به توضیح است که اعتبار طرح " کمک به توسعه و نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی" از ۲۶۰ میلیارد ریال در قانون بودجه سال‌جاری به بیش از ۱۵۲۵ میلیارد ریال در لایحه بودجه سال ۱۳۹۹ افزایش یافته است. همچنین طرح جایگزینی و نوسازی ناوگان حمل و نقل درون‌شهری و برون‌شهری" برای نوسازی ۹ هزار اتوبوس دیزل و گازسوز شهری با استفاده از صرفه‌جویی حاصل از سوخت تا سقف ۱۵۶ هزار دلار به وزارت صنعت، معدن و تجارت، اجازه داده شده که نسبت به نوسازی ناوگان با استفاده از سرمایه‌گذاری در این بخش اقدام نماید.

مشکلات ترافیک و آلودگی

اما مجلس شورای اسلامی نیز نسبت به عملکرد دولتها در توسعه حمل و نقل عمومی گلایه هایی دارد به نوعی که رییس کمیته حمل ونقل کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی گفت: تهران دو مساله اساسی دارد که یکی بحث ترافیک و دیگری آلودگی هواست و انتظار مردم این است که شهرداری، دولت و مجلس تمام ذهنیت خود را برای کاهش مشکلات تهران روی ترافیک و آگلودگی هوا متمرکز کنند.شادمهر کاظم زاده در گفت و گو با خبرنگار تجارت با تاکید بر اینکه خوشبختانه حل معضل ترافیک و کاهش آلودگی هوا به یک راه حل می‌رسد که همانا بهینه سازی سیستم حمل و نقل عمومی است گفت: برای حل بسیاری از مشکلات باید سیستم حمل و نقل عمومی گسترش داده شود. اکنون بسیاری از خودروهای سبک به صورت تک سرنشین رفت و آمد می‌کنند و همین امر باعث ترافیک، مصرف سوخت بیشتر و آلودگی هوا می‌شود.وی در پاسخ به اینکه برای قانع کردن مردم به استفاده نکردن از خودرو شخصی، چرا فرهنگ سازی نمی شود گفت: وقتی به اشکال مختلف از جمله فرهنگ سازی به مردم مراجعه می‌کنیم و از آنها می خواهیم از خودرو شخصی استفاده نکنند، پاسخ می‌دهند که با این وضع حمل و نقل عمومی هرگز نمی توانند به کارشان برسند. حرف مردم این است که اگر ایستگاه اتوبوس یا مترو نزدیک خانه داشته باشیم، ساعت رفت و آمد آنها مشخص و سریع باشد، اتوبوس‌های بروز و مناسب در خدمت حمل و نقل عمومی باشد که بتواند مردم را به موقع به مقصد برساند، قول می دهیم که از ماشین شخصی استفاده نکنیم.

ضعف های حمل ونقل عمومی

رییس کمیته حمل ونقل کمیسیون عمران مجلس افزود: این اظهارات مردم نشان می‌دهد که در سیستم حمل و نقل عمومی کشور ضعف‌های بسیاری داریم که یکی از این ضعف ها، عمر و کیفیت اتوبوس‌هاست. وی با تاکید بر اینکه بیشتر اتوبوس‌های عمومی سن بالایی دارند گفت: اگر چه این اتوبوس ها در سطح شهر رفت و آمد می‌کنند، اما همزمان آلودگی بیشتری ایجاد می‌کنند و باعث نارضایتی می شوند.کاظم زاده با ابراز تاسف از اینکه ناوگان حمل ونقل عمومی در سالهای اخیر محدود مانده و اضافه نشده است گفت: از یک سو اتوبوسهای فرسوده مردم را آزار می دهد و از سوی دیگر کیفیت آنها به روز نشده و مردم هنگام استفاده از آنها با انواع مشکلات دست و پنجه نرم می کنند که گرم بودن اتوبوس ها در تابستان و سرد بودن در زمستان است.وی با اعلام اینکه جایگاه‌ها نامناسب، سرعت حرکت اتوبوس ها پایین و زمانی که مسافر را به مقصد می‌رسانند، طولانی است گفت: بنابر این، مدت زمان طولانی انتظار مردم برای رسیدن به مقصد با سیستم حمل ونقل عمومی و مشکلات دیگر باعث شده تا اشتیاقی برای استفاده از سیستم حمل ونقل عمومی مشاهده نشود.

اتوبوس های دودزای فرسوده

نماینده ایلام از دودزا بودن اتوبوس ها در اثر موتور فرسوده انتقاد کرد و گفت: استفاده از نیروی الکتریسیته به جای سوخت های فسیلی بنزین یا گازوییل می‌تواند به کاهش آلودگی هوا کمک کند، اما متاسفانه در این زمینه نیز گامهای اصولی برداشته نشده است. وی با تاکید بر اینکه اگر بگوییم به هیچ عنوان برای بهبود و توسعه سیستم حمل و نقل عمومی حرکتی نشده، ادعای درستی نیست گفت: بحث بر سر این است که سیستم حمل و نقل عمومی بروز نیست. یعنی در مقاطعی حرکتهایی انجام شده، اما ادامه دار نبوده است. کاظم زاده با تاکید بر اینکه اگر آمار و شرایط وسایل نقلیه عمومی مانند اتوبوس و تاکسی را بررسی کنیم، می‌بینیم که سالهاست این خودروها به روز نشده است گفت: مدتها مردم با همین وسیله‌های نامناسب رفت و آمد می‌کنند، خودروهایی که از استاندارد خارج است و نه تنها خدمات مناسبی انجام نمی‌دهد، بلکه هوا را نیز‌آلوده می‌کند.

معضل واردات اتوبوس خارجی

وی در پاسخ به اینکه تاچه اندازه واردات اتوبوس از خارج در شرایط تحریم مشکل آفرین شده است گفت: یکی از ایرادهایی که همه به آن باور داریم، این است که می‌توانیم بخشی از نیاز کشور به وسایل حمل ونقل عمومی را در داخل تامین کنیم و صنعتگران نیز نسبت به این توانایی بارها سخن گفته و اعلام آمادگی کرده اند.رییس کمیته حمل ونقل کمیسیون عمران مجلس در پاسخ به اینکه آیا خودروهای داخلی کیفیت لازم را دارد و اصولا می توانیم اتوبوس تولید کنیم گفت: شاید کیفیت خودروهایی که در داخل کشور تولید می شود، کیفیت مشابه خارجی را نداشته باشد، اما تفکر کمک به تولید داخل باعث می‌شود که بتوانیم از توان داخلی استفاده کنیم، با تحریم‌ها مقابله کنیم و تحریمها را دور بزنیم.

کم توجهی به ظرفیت مترو

وی در خصوص کم توجهی به ظرفیت مترو و انتقاداتی که نسبت به وارد نکردن واگن ها می شود گفت: اکنون در بحث ساخت واگن و قطار مترو، تولیدکنندگان داخلی تاکید می‌کنند که می‌توانیم آنها را به نوعی تولید کنیم که نیاز کشور با کیفیت لازم تأمین شود، اما با وجودی که تولیدکنندگان بزرگ این قول را می دهند، اما دولت و شهرداری ها به سوی آنها نمی روند و شاهد چالش در این کارخانه ها هستیم.کاظم زاده با اعلام اینکه اکنون می توانیم در داخل کشورمان اتوبوس را تولید کنیم اما سازمانهای متولی حمل ونقل عمومی مانند شهرداری‌ها یا وزارت راه سراغ تولید کننده داخلی نمی روند گفت: دستگاههای متولی حمل و نقل عمومی باید به توان تولیدکننده داخلی اعتماد داشته باشند، اما ندارند. متاسفانه امروزه به سادگی از خارج کشور اتوبوس وارد می‌شود، اما حاضر نیستند با تولید کننده داخلی قرار داد ببندند. سوال این است که چرا بسادگی از خارج اتوبوس یا واگن و قطار وارد می‌کنیم، اما با کارخانه‌های داخلی قرارداد ساخت، بسته نمی‌شود؟

بی توجهی به تولید داخلی

وی کمبود نقدینگی را یکی از جدی ترین مشکلات تولیدکنندگان دانست و گفت: امروزه بسیاری از شرکتهای داخلی سرمایه لازم را ندارند و اگر هم نقدینگی را به نوعی تامین کنند و اتوبوس یا کامیون تولید کنند، نگران بازار فروشی هستند که شهرداری ها یا وزارت راه در اختیار کشورهای خارجی قرار داده اند.رییس کمیته حمل ونقل کمیسیون عمران مجلس با تاکید بر اینکه نگرانی تولیدکنندگان داخلی این است که مبادا تولید کنند اما نتوانند اتوبوس تولید شده را بفروشند گفت: چرا مصرف کنندگان اصلی مانند شهرداری‌ها یا وزارت راه و شهرسازی، به شرکتهای تولید کننده اتوبوس داخلی سفارش نمی دهند؟وی با اشاره به اینکه در قالب عقد قرارداد، پیش پرداختی به تولیدکنندگان داده می شود گفت: خریدار عمده اتوبوس، شرکتهای حمل ونقل زیر مجموعه دولتی یا عمومی نیمه دولتی است که متاسفانه نگاه خوبی به تولید داخل ندارند.کاظم زاده از وزارت خانه‌های صمت، راه و شهرسازی، نفت و نیرو خواست به جای آنکه دنبال ثبت سفارش خرید اتوبوس از خارج باشند و برای دورزدن تحریم ها، درصدهای کلان به واسطه ها بدهند، با دادن امتیازهایی به تولید کننده داخلی، سیستم حمل و نقل عمومی را بروز کنند.