توسعه در گرو زنجیره ارزش افزوده

کد خبر: ۹۴۲۵۰

تاریخ: ۳۰ دی ۱۳۹۸ - ۱۶:۰۱

کورش شرفشاهی

روزنامه نگار

یکی از بزرگترین مزیت های سرزمین ایران، وجود ذخایر و منابع زیر زمینی در بخشهای نفت، گاز، سنگ آهن، مس، روی، ذغال سنگ، طلا، سنگ های تزیینی و بسیاری موارد دیگر حتی اورانیوم است. منابعی که می تواند پایه ای برای سرمایه گذاری اصولی و اشتغال پایدار باشد...اما با کمال تاسف شاهد این هستیم که نه تنها در زمینه جذب سرمایه خارجی موفقیت چندانی نداشته ایم، بلکه سرمایه گذاران داخلی از کشور فراری شده و اقتصاد دیگر کشورها را شکوفا کرده اند و این فرار سرمایه به اندازه ای فاجعه است که اگر بتوانیم تنها سرمایه های ایرانی را به کشور بازگردانیم، تحول بزرگی در اقتصاد، اشتغال و رشد تمامی بخشهای کشور به وجود خواهد آمد. اما مشکل اصلی کشور با وجود داشتن این همه منابع و ذخایر زیر زمینی، خام فروشی است. منظور از خام فروشی این است که ذخایر خددادی را از زیر زمین بیرون بیاوریم و بدون آنکه ارزش افزوده ای در آن ایجاد کنیم، به خارج از کشور صادر کنیم. تاسف آور این است که کالاهایی را وارد کشور می کنیم، که ماده اولیه آنها همان مواد خامی است که خودمان صادر کرده ایم واین بدترین و تاسف آورترین مدیریت بر ذخایر زیر زمینی است. البته در برخی موارد تغییراتی در مواد خام به وجود می آوریم که تنها یک پله جلو رفته ایم و چندین مرحله دیگر می توان فراوری انجام داد تا محصولات دیگری از مواد خام بدست آورد. بدترین وضعیت، آن است که فراوری مواد اولیه ای را به دیگر کشورها می سپاریم که رتبه اول تا دهم آن ماده اولیه در اختیار ایران قرار دارد. تنها در زمینه نفت و گاز سالهاست اشتباه راهبردی انجام می دهیم و نتیجه آن را در صادرات میلیونها بشکه نفت خام و میلیاردها متر مکعب گاز و واردات میلیاردها لیتر گازوییل و بنزین یا محصولات پتروشیمی می بینیم. این در حالی است که تنها در زمینه نفت و گاز هزاران محصول وجود دارد که اگر بتوانیم تولید آنها را در دستور کار داشته باشیم، نه تنها نسبت به واردات کالاهای بسیاری خودکفا می شویم و بابت آن ارزی از کشور خارج نمی شود، بلکه می توانیم بخش قابل توجهی از بیکاران کشور را که مشغول بکار کنیم. اگر سیاست گذاری کلان کشور به سوی فراوری پیش برود، لزومی ندارد دست نیاز به سوی بیگانگان دراز کنیم و برای ورود کالاهای مورد نیاز به کشور، ناچار باشیم دلار را در صرافی های واسطه بچرخانیم تا کالایی را به کشور وارد کنیم. امروزه نکته بسیار مهمی که نادیده گرفته می شود، زنجیره ارزش افزوده است. بدین معنا که می توانیم یک مواد اولیه را به کالاهای متعددی تبدیل کنیم. هنگامی که از آلودگی هوا سخن می گوییم، دلیل اصلی آن را خودرو معرفی می کنیم و کارشناسان تاکید می کنند که سوخت بی کیفیت دلیل این آلودگی است، باید بدانیم که زنجیره ارزش افزوده کامل نشده است. اگرچه توانسته ایم نفت را به بنزین تبدیل کنیم، اما نتوانسته ایم موادی که آلودگی ایجاد می کند از بنزین جدا کنیم. این در حالی است که اگر بتوانیم این مواد آلاینده را از بنزین جدا کنیم، می توانیم آنها را جداگانه صادر کنیم و نه تنها آلودگی ایجاد نکنیم، بلکه درآمدزایی هم داشته باشیم.