حذف يارانه پردرآمدها با كدام خط مشي؟
اين بلاتكليفي در حذف دهك‌هاي مذكور ادامه داشت تا‌اينكه مدتي قبل سخنگوی کمیسیون تلفیق اعلام كرد كه طبق مصوبه این کمیسیون و موافقت دولت، یارانه کلیه خانوارهایی که درآمد ماهیانه‌شان بیشتر از 2.5 میلیون تومان باشد پرداخت نمی‌شود. وي در تشريح‌اين مسئله افزود:« تمامي بازنشستگان کشوری و تأمین اجتماعی مشروط به اینکه مستمری‌شان حداکثر 2.5 میلیون تومان باشد مشمول دریافت یارانه می‌شوند، این بدان معناست کسانی که کمتر از 2.5 میلیون تومان مستمری می‌گیرند می‌توانند یارانه دریافت کنند. محمدمهدی مفتح همچنین گفت:« کلیه خانوارهایی که برای سازمان هدفمندی محرز شود که درآمد ماهیانه‌شان کمتر از 2.5 میلیون تومان است نیز مشمول دریافت یارانه خواهند شد.» وي خاطرنشان کرد:« بر این اساس با این نحوه پرداخت یارانه و به دنبال آن حذف بخشی از خانوارها برای دریافت یارانه و صرفه‌جویی حاصل از حذف خانوارهای پردرآمد مقرر شد که این اعتبارات در هر استان به بنگاه‌های تولیدی همان استان برای ایجاد اشتغال تخصیص پیدا کند.» با‌اين وجود پس از اعلام‌اين مسئله، رییس سازمان هدفمندی یارانه ها با اشاره مبهم بودن آن اعلام کرد: اینکه مصوب شده درآمد بالای 2.5 میلیون تومان از دریافت یارانه خذف شوند دارای ابهام است چراکه ضمن اینکه مشخص نیست منظور درآمد کل خانوار است یا سرپرست، تعداد اعضا و یا استان محل سکونت نیز تعیین نشده است. این در حالی است که وضعیت درآمد و هزینه در استان‌های مختلف با یکدیگر متفاوت است به عنوان مثال شرایط تهران با سایر استان‌ها هم سطح نیست. لذا قطعا اجرای آن موجب اذیت مردم می شود.» به هرحال اين مصوبه با مخالفت و انتقادات بسياري مواجه شد. بطوري كه در ميان منتقدان كساني حضور داشتند كه طي يك سال گذشته بيشترين فشار را به دولت در خصوص حذف دهك‌هاي ثروتمند، وارد كرده بودند.
حذف يارانه‌ها ابهام دارد
در همين خصوص جعفر قادری، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با اشاره به اینکه در بودجه 93 نیز حذف یارانه ثروتمندان پیش‌بینی شده اما اجرایی نشده بود، گفت:«در سال گذشته دولت می‌گفت که سقف درآمدی برای حذف یارانه ثروتمندان مشخص نشده اما امسال مجلس این عدد را هم دو میلیون و 500 هزار تومان مشخص کرده و امکانی برای بهانه‌گیری وجود ندارد.» وي با بیان اینکه مصوبه کمیسیون تلفیق درباره حذف یارانه خانوارهای با درآمد بالای دو و نیم میلیون تومان ایراداتی هم دارد، افزود:« از جمله این ایرادات این است که فقط درآمد افراد ملاک عمل قرار گرفته در حالیکه اگر تکمله‌ای به این مصوبه زده شود و ثروت افراد هم دخالت داده شود نگرانی و دغدغه اینکه یارانه کارمندان و کارگران و افراد با درآمد شفاف حذف می‌شود برطرف خواهد شد». نماینده مردم شیراز در مجلس ادامه داد:« بعضی افراد ممکن است درآمد پایینی داشته باشند اما از ثروت زیادی برخوردار باشند و یا بالعکس ممکن است کسانی درآمد بالایی داشته باشند اما ثروتی نداشته باشند، به نظر می‌رسد این دو عامل باید همزمان مدنظر قرار بگیرد.»
دولت با اجراي مصوبه حذف يارانه‌ها مخالف است
عبدالرضا مصری، عضو کمیسیون تلفیق با اشاره به مصوبه کمیسیون تلفیق مبنی بر حذف یارانه خانوارهایی که سرپرست آنها بیش از 2.5 میلیون تومان در ماه درآمد دارد، یادآوری کرد:« من از مخالفان این طرح در کمیسیون تلفیق بودم و دولت نیز با اجرای آن مخالف است.» وی ادامه داد:« تعیین شاخص و عدد برای درآمد خانوار کار منطقی نیست و باید درآمد هر خانوار را بر اساس وضعیت آن خانواده سنجید». این نماینده مجلس تصریح کرد:« ممکن است خانواده‌ای در تهران 2.5 میلیون تومان در ماه درآمد داشته باشد، اما هشت نفر باشند، 1.5 میلیون تومان در ماه کرایه خانه بدهند، دو دانشجوی دانشگاه آزاد داشته باشد و یا یک فرد بیمار در آن خانواده وجود داشته باشد و از سوی دیگر یک خانوار دو نفره در شهرستان نیز 2.5 میلیون تومان در ماه درآمد داشته باشد، بدون آنکه فرزند یا هزینه کرایه خانه داشته باشند.» مصری با اشاره به تفاوت هزینه زندگی دراستان‌های مختلف و حتی شهرستان‌های یک استان، تاکید کرد:« اینکه سقف درآمد را برای همه مردم کشور 2.5 میلیون تومان در ماه در نظر بگیریم، درست نیست. به گفته این عضو مجمع نمایندگان استان کرمانشاه از دیگر سو ممکن است برخی خانواده‌ها درآمدهای جانبی چند ده میلیونی داشته باشند که هیچ کجا ثبت نشود و مشخص نباشد.» وی در ادامه ضمن دشوار خواندن راه دسترسی به اطلاعات درآمدی خانوارها، یادآوری کرد:« امکان دسترسی به بسیاری از اعداد در مورد درآمدهای خانوار وجود ندارد. مصری با اشاره به اینکه مجلس نباید در کارهای اجرایی دخالت کند، تصریح کرد: مجلس باید دست دولت را باز بگذارد و به دولت اختیار دهد که بر اساس بانک‌های اطلاعاتی موجود دهک‌های توانمند را حذف کند.» نماینده کرمانشاه در مجلس شورای اسلامی، بانک اطلاعاتی املاک، خودرو، مالیات و بانک اطلاعاتی حقوق و دستمزد را چهار بانکی دانست که دولت می‌تواند با بررسی مجموع آنها در کنار هم اطلاعاتی از وضعیت اقتصادی یک خانواده به دست بیاورد. وی افزود:« وقتی که فردی 100 میلیون تومان مالیات می‌دهد یعنی یک میلیارد درآمد داشته، فردی که ماشین چند میلیاردی سوار می‌شود 500 هزار تومان در ماه فقط هزینه سرویس ماشین دارد و چنین افرادی نیازی به یارانه ندارند.»
اجراي مصوبه گریبان کارمندان و کارگران را خواهد گرفت
غلامرضا کاتب، سخنگوی کمیسیون برنامه، بودجه گفت:« شناسایی افراد با درآمد بالای 25 میلیون ریال قرار است چگونه اتفاق بیفتد؟ تصویب چنین بندی غیر از این است که یارانه کارمندان و کارگرانی که حقوق مشخصی دارند حذف می‌شود؟» وی ادامه داد: «مگر سال گذشته قانون نداشتیم تا یارانه افراد پر درآمد حذف شود؟ چرا این قانون اجرایی نشد؟ مساله اصلی اینجاست که باید یارانه به دست افرادی برسد که نیاز به این پول دارند و نه عموم جامعه را شامل شود و برای رسیدن به این هدف باید درآمد افراد مشخص و یارانه افراد متمول حذف شود.» کاتب گفت:«وقتی بدین شکل به محتوای قانون می‌پردازیم که یارانه خانوارهایی که درآمد خانوار بیشتر از 25 میلیون ریال باشد حذف می‌شود این بدان معنی است که سر جمع درآمد کل افراد خانوار ملاک قرار می‌گیرد نه سرپرست خانوار، که در این صورت شناسایی و اجرایی کردن آن عملا غیر ممکن است و در صورت اجرا فقط گریبان کارمندان و کارگران را خواهد گرفت.» نماینده مردم گرمسار در مجلس با تاکید بر این که باید برنامه روشن و شفافی برای شناسایی افراد پر درآمد در کشور وجود داشته باشد، خاطر نشان کرد:«در این زمینه بازی با کلمات کاری را پیش نخواهد برد و می‌بایست اقدام عملی جدی در این زمینه صورت گیرد.»
دولت نمی‌تواند این افراد را شناسایی کند
غلامعلی جعفرزاده ایمن‌آبادی، عضو کمیسیون تلفیق لایحه بودجه با انتقاد از مصوبه کمیسیون تلفیق درباره حذف یارانه خانوارهایی که بالای 2.5میلیون تومان درآمد دارند، با اعلام‌اين كه مخالف حذف است اظهار كرد:«مطمئنم دولت نمی‌تواند این افراد را شناسایی کند و تنها یارانه افرادی که شناسایی شدند، حذف می‌شود چراکه هنوز تعریف جامعی از درآمد 2.5میلیون تومان نداریم.» وی افزود: «مشخص نیست 2.5میلیون تنها درآمد سرپرست خانواده است یا اعضای خانواده؛ یا این رقم برای خانواده 2نفره یا 10نفره فرقی نمی‌کند؟ لذا اینها از اشکالات این مصوبه است. همچنین از لحاظ قانون مشکلی نداشتیم و قبلاً چنین قانونی داشتیم که دولت براساس درآمد خانواده خط‌کشی را تعیین کند و بیشتر از آن را حذف کند.» این عضو کمیسیون تلفیق بودجه با بیان اينكه کشور را نباید به دو قطب دارا و ندار تقسیم کنیم، گفت:« نباید با این گونه مسایل کشور را دچار استرس کنیم که 76 میلیون نفر برای دریافت یارانه نقدی ثبت‌نام کنند و بگویند ما ندار هستیم. بنابراین باید توجه کنیم که قانون هدفمندی یارانه‌ها با هدف اصلاح الگوی مصرف آغاز شده و باید همان هدف ادامه یابد.» جعفرزاده ادامه داد:« براساس این هدف باید هرکسی که بیش از الگوی مصرف استفاده کرد، تنبیه شود و هرکسی کمتر مصرف کرد، تشویق شود. ما نیابد به‌دنبال درآمد دیگران باشیم. باید دنبال این باشیم که ثروت ملی کشور هدر نرود، لذا باید درآمدهای نقدی را به سیاست‌های تشویقی و تنبیهی تبدیل کرد.»
به هرحال باتوجه به اینکه هنوز مشخص نیست سقف درآمدی تعیین شده به سرپرست خانوار یا مجموع خانواده اختصاص دارد، با کسر 5000 میلیارد تومان از منابع 42 هزار میلیارد تومانی پیش‌بینی شده برای توزیع نقدی و غیرنقدی بین خانوارها در لایحه بودجه سال آینده و کاهش آن تا 37 هزار میلیارد تومان، حذف حدود 9 میلیون نفر از لیست یارانه‌بگیران برای تراز شدن درآمد و هزینه دولت در پرداخت یارانه نقدی الزامی به نظر می‌رسد. هرچند که نهایی شدن مصوبه اخیر درباره هدفمندی یارانه‌ها به طرح در صحن علنی مجلس و تصمیم گیری در رابطه با آن بستگی دارد. اما نكته قابل توجه‌اين است كه دولت از ابتدای فاز دوم هدفمندی یارانه ها تا کنون هر ماه 3 هزار و 458 میلیارد تومان تحت عنوان یارانه نقدی به حدود 76 میلیون ایرانی پرداخت کرده است و با در نظر گرفتن یارانه نقدی بهمن ماه دولت تا کنون در مرحله دوم قانون هدفمندی یارانه ها 34 هزار و 458 میلیارد تومان به عنوان یارانه نقدی به مردم پرداخت کرده است.ضمن‌اينكه با توجه به عدم تغییر میزان یارانه نقدی در مرحله دوم هدفمندی و پرداخت 45 هزار و 500 تومان تحت عنوان یارانه نقدی، از ابتدای مرحله دوم هدفمندی یارانه ها تا کنون دولت به هر ایرانی 455 هزار تومان یارانه نقدی و از ابتدای اجرای این قانون در سال 89 به هر ایرانی رقم 2 میلیون و 184 هزار تومان یارانه نقدی پرداخت کرده است.
