فرصت طلایی تکمیل کریدور شمال-جنوب
در حالی که کریدور شمال-جنوب از مسیرهای راهبردی در نیمکره شرقی جهان است و میتواند مسیر سریع و ارزان تری برای تجار به اروپا باشد، اما تکمیل آن با غفلت ۲۰ ساله رو به روست. به گفته «مسعود دانشمند» عضو اتاق بازرگانی با تکمیل این راهگذر بینالمللی، ایران دیگر نیازی به حضور در جاده ابریشم ندارند و به راحتی به اروپا متصل خواهد شد.» 
گروه راه و مسکن: ایران یک موقعیت منحصر به فرد را از لحاظ ژئوپلیتیکی دارد زیرا در چهارراه دنیا واقع شده است و مسیر اصلی تجارت زمینی از مشرق به مغرب زمین است. موقعیت مناسب ریلی و جادهای و دسترسی ایران به سواحل طولانی در خلیج فارس، دریای مکران «عمان» و سواحل دریای «خزر» در سالهای اخیر بسیار مورد توجه تولیدکنندگان بزرگ اقتصادی جهان بودهاست. از سوی دیگر یکی از مسیرهای سهل الوصول تجارت بین جنوب و جنوب شرق آسیا به روسیه و اروپاست که از این مزیت ذاتی، تاکنون استفاده بهینه نشده است. این در حالی است که موافقتنامه این کریدور نخستین بار درشهریور ماه سال ۱۳۷۹ و در زمان دولت اصلاحات به امضا رسید، اما همچنان به دلیل سوء مدیریت موجود طی سال های گذشته منجر به عدم راه اندازی این کریدور شده است.
موقعیت استراتژیک کریدور شمال - جنوب
به زعم کارشناسان تکمیل خط آهن جنوب به شمال یک فرصت ویژه برای تجارت بین المللی در حاشیه خلیج فارس، جنوب و جنوب شرق آسیاست زیرا کالاهای صادراتی خود را ۳۰ درصد ارزان تر و طی زمانی بسیار کمتر (۴۰ درصد) می توانند به کشورهایی چون باکو ، گرجستان ، ارمنستان ، روسیه ، ترکیه و در آینده شرق اروپا صادر نمایند و بالعکس آن کشورها نیز از مسیر جمهوری اسلامی به کشورهای ذکر شده تجارت خود را انجام خواهند داد. در واقع مسیر ۱۶ هزار کیلومتری دریایی جنوب آسیا به روسیه و شمال اروپا که از تنگه باب المندب ، کانال سوئز ، تنگه جبل الطارق ، تنگه دوور (Dover) ، تنگه اسکاژراک می گذشت و به دریای بالتیک و خلیج فنلاند و سن پترزبورگ روسیه می رسید، با یک مسیر کوتاه ۷ هزار کیلومتری که قسمت عمده آن خط آهن است، جایگزین میشود.
دستاورد تکمیل کریدور شمال-جنوب
نقش جمهوری اسلامی در این میان به عنوان مسیر اصلی ترانزیت بسیار مهم است و بر اساس نظریات کارکردگرایانه، کشورهای دنیا خواهان ثبات و امنیت و این کشور خواهند شد زیرا تجارت ارزان و پر سرعت آنها منوط به بقای یک حاکمیت با ثبات بر ایران خواهند بود. صاحبنظران این حوزه براین باورند با تکمیل کریدور شمال-جنوب ، تا سالانه ۲۵ میلیون تن کالا در سال از طریق ایران جابجا شود و جمهوری اسلامی حداقل ۵ میلیارد دلار از این طریق حق ترانزیت کسب کند و به یک درآمد پایدار آنهم در شرایط تحریمی دست یابد. به زعم کارشنان، کریدور شمال-جنوب برای ایران علاوه بر آثار پایدار اقتصادی و درآمدزایی ، از لحاظ سیاسی، امنیتی و ژئوپلیتیکی نیز تاثیرات چشمگیری خواهد داشت و جغرافیای ایران را برای کشورهای دنیا ارزشمندتر از گذشته می کند و در عرصه بین الملل نیز این کشور را از انزوا خارج کرده و اثرات تحریمی غرب را خنثی کند. سوال مهمی که در خصوص کریدور شمال-جنوب باید پرسید اینست که چرا در سالهای گذشته به خصوص در دوره قبل از تحریم ها و عدم محدودیت جدی در منابع مالی کشور، تکمیل این مسیر مورد توجه نبود؟
غفلت 20 ساله در تکمیل کریدور شمال-جنوب
در همین زمینه «مسعوددانشمند» عضو اتاق بازرگانی ایران در گفتوگو با خبرنگار روزنامه «تجارت» گفت:« طی سالهای اخیر ایران از تکمیل کریدور شمال-جنوب به عنوان قدیمیترین کریدور موجود و ثبت شده در سازمان ملل غافل مانده است. مسیر این کریدور از جنوب ایران یعنی دریای خزر تا روسیه و شمال اروپا است به طوری که در طراحی این کریدور نشان میدهد تا کلیه کالاهای تجاری از مبادی خلیج فارس، شرق آفریقا و غرب اقیانوس هند در بندر بوشهر، بندر عباس، بندر امیراباد و انزلی و تا روسیه و اروپای شمالی (سوئد، فنلاند، دانمارک، المان، لهستان و انگلیس) را پوشش میدهد.» دانشمند افزود:« با وجود فرصتهای تجاری از تکمیل این راهگذر بینالمللی، متاسفانه تا به امروز هیچ کاری برای آن صورت نگرفته و مسئولان بیشتر از 20 سال است که از تکمیل کریدور شمال-جنوب غافل بودند.»
کریدور شمال-جنوب مسیر سریع و ارزانتری برای تجار است
این فعال اتاق بازرگانی تاکید کرد: « با تکمیل راهگذر بینالمللی شمال-جنوب به کمک روسها قطعا ایران دیگر نیازی به حضور در جاده ابریشم ندارند و به راحتی با این مسیر به اروپا متصل خواهد شد.»
این فعال تجاری تصریح کرد: «به عنوان نمونه یک تاجر هندی برای انتقال کالای خود به اروپا و به فرض کشور سوئد چند مسیر دارد؛ ابتدا میتواند از اقیانوس هند و باب المندب، کانال سوئز و مدیترانه حرکت و از جبل اطارق خارج و از اسپانیا و فرانسه دور بزند و به شمال اروپا و سوئد برسد.
یک مسیر دیگر هم دارد که از هند و بندرعباس و انزلی و استاراخان به سوئد برسد در واقع مسیر دوم یعنی کریدور شمال-جنوب مسیر کوتاه، سریع و ارزانتری برای تاجران است.» دانشمند افزود:« متاسفانه ایران هنوز این مسیر بین المللی کوتاه، سریع و ارزانتر را برای تاجران دنیا آماده نکرده است و تاجران جهانی به دلیل نامعلوم بودن و عدم امنیت این گذرگاه به ناچار از مسیر سنتی و دورتر خود استفاده میکنند و حتی ریسک وجود دزدان دریایی را هم میپذیرند.»
لزوم تقویت مسیر دریایی کریدور شمال-جنوب
به گفته این عضو اتاق بازرگانی ایران نکته درد آور در عدم تکمیل کریدور شمال-جنوب این است که حتی دبی هم برای تجارت خود با کشورهای آذربایجان و گرجستان، به دلیل غیر مطمئن بودن از مسیر ایران استفاده نمیکند و بار کشتی خود را از کانال سوئز به دریای سیاه و باتومی
میرساند. او تاکید کرد:« ایران به جای اینکه به دنبال خط فرعی از جاده ابریشم چینی ها باشد میتواند با تکمیل راهگذر بینالمللی شمال- جنوب به مسیر های اروپایی متصل شود.» دانشمند با بیان اینکه تنها با تکمیل راه اهن رشت – آستارا ، کریدور شمال جنوب تکمیل نخواهد شد، گفت: « ظرفیت خط آهن برای تجارت بین المللی محدود است بنابراین ایران باید مسیر دریایی کریدور شمال-جنوب را تقویت و توسعه دهد.» او تصریح کرد:« ایران و روسیه باید به کمک هم با ایجاد ترمینالهای دریایی، توسعه یخچالها و کانتینرهای دریایی به دنبال راهکار منظم و وسیع برای استفاده از کریدور شمال و جنوب باشند.»
