دولت در پی خاموش کردن موتور تورم
وحید شقاقی شهری
اقتصاددان
برخی افراد به دولت ایراد میگیرند که چرا لایحه بودجه ۱۴۰۵ را انقباضی تحویل داده است. اما به نظر من راه حل دیگری وجود نداشت و به دلیل کاهش درآمدهای نفتی، بودجه کاملا واقعبینانه تنظیم شده است. صادرات نفتی ایران افت محسوسی کرده، قیمت جهانی نفت کاهش یافته وافق روشنی برای افزایش قیمت نفت دیده نمیشود. برآوردها نشان میدهد که قیمت جهانی نفت در سال آینده زیر ۵۵ دلار خواهد بود. در بخش صادرات غیرنفتی نیز به دلیل تحریمهای سختی که اعمال میشود چشمانداز مثبتی وجود ندارد.در این شرایط دولت ناچار شده در لایحه بودجه ۱۴۰۵ درآمدهای نفتی را کاملا واقعبینانه در نظر بگیرد. ۲۷۵ همت برای درآمدهای نفتی در نظر گرفته که تقریبا ۵ درصد بودجه دولتی را شامل میشود. بنابراین ناچار شده سراغ مالیات برود و ۶۲ درصد سهم مالیات در بودجه را افزایش دهد و به بالای ۲۹۰۰ همت رسانده است.با توجه به آنکه دولت تمرکز اصلی خود را در بخش مالیات گذاشته وزارت اقتصاد و سازمان امور مالیاتی کار سختی را در سال آینده پیش رو دارند؛ زیرا در این شرایط رکودی باید بتوانند میزان درآمد مالیاتی را به نوعی محقق کنند و از طرفی فشار سنگینی بر بخشهای تولیدی وارد نشود.عموم مردم موافق بودجه برخی دستگاهها و این قبیل ریخت وپاشها نیستند، قرار بود در بودجه دستگاههایی که ماموریتهای اثرگذار یا اولویتدار ندارند کاهش یابد که اینگونه نشددولت ۱۵۰۰ همت برای واگذاری داراییهای مالی پیشبینی کرده که این بخش مقداری بحثبرانگیز است و نسبت به تحقق آن تردید وجود دارد.در بودجه سال آتی ۶۰۰ همت برای بودجه عمرانی و ۲۰ درصد رشد دستمزد در نظر گرفته شده است که نشان دهنده آن است که دولت در این دو بخش نیز رشد قابل توجهی را اعمال نکرده است. عملا دولت ناچار شده اصلاحات را از خودش شروع کند و این یک پیام دارد و آن این است که دولت قصد دارد یکی از موتورهای تورم را خاموش کند.در حال حاضر با ۵ تا ۶ موتور تولید تورم در کشور مواجهیم؛ ناترازی ارزی، بانکی، آب، انرژی و صندوقهای بازنشستگی، برخی از عوامل ایجاد تورم است. دولت با تنظیم یک بودجه انقباضی در واقع تلاش کرده یکی از موتورهای تورم را خاموش کرده، اما نباید به این بسنده کند و تلاش کند دیگر عوامل تورمزا را نیز خنثی کند.افزایش ۲۰ درصدی حقوق در شرایطی که تورم به بالای ۴۰ درصد رسیده ممکن است حقوقبگیران را ناراضی کند. حق هم دارند اما واقعیت این است که دولت چاره دیگری ندارد. دولت از کجا باید منابع مالی را تامین کند؟ سه منبع مالی بیشتر ندارد که شامل مالیات، نفت و داراییهای مالی است.در حال حاضر تعداد قابل توجهی از دستگاههایی که از بودجه استفاده میکنند ماموریتهای موازی دارند یا ماموریتهایی دارند که خیلی اثربخش نیست. عموم مردم موافق نیستند که این ریخت وپاشها انجام شود. قرار بود اصلاحاتی در بودجه سازمانها و وزارتخانهها در آن بخشهایی که ماموریتهای اثرگذار یا اولویتدار چندانی ندارند اعمال شود که اینگونه نشد.
