سرانه مصرف آب در استان به ۲۳۰ لیتر رسید
داوود نجفیان در نشست خبری مدیران عامل شرکت‌های حوزه انرژی استان البرز با خبرنگاران که در سالن شهدای دولت استانداری برگزار شد، با اشاره به شرایط منابع آبی استان اظهار کرد: البرز طی دهه‌های گذشته با بارگذاری جمعیتی، صنعتی، کشاورزی و شرب فراتر از ظرفیت منابع آبی خود مواجه بوده است. این استان به دلیل مهاجرت جمعیت از نقاط مختلف کشور و استقرار صنایع با کارکرد ملی، فشار مضاعفی را در بخش تأمین آب تجربه می‌کند.
وی با بیان اینکه تأمین آب استان از دو منبع آب‌های زیرزمینی و سطحی انجام می‌شود، افزود: در حال حاضر حدود ۷۵ درصد نیاز آبی استان از منابع زیرزمینی و تنها ۲۵ تا ۳۰ درصد از منابع آب سطحی تأمین می‌شود. با وجود اقدامات انجام‌شده و افزایش میزان بهره‌مندی از ذخایر سدهای طالقان و کرج در سال‌های اخیر، رشد جمعیت و افزایش تقاضا همچنان چالش‌های جدی در مسیر تأمین پایدار آب ایجاد کرده است.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز با اشاره به وضعیت بحرانی سدهای استان در سال گذشته گفت: سد کرج در مقطعی از سال گذشته به شرایط کم‌سابقه‌ای رسید و حجم ذخیره آن به حدود ۶ میلیون مترمکعب کاهش یافت. همچنین ذخایر سد طالقان که ظرفیت آن حدود ۴۲۰ میلیون مترمکعب است، به نزدیکی ۱۰۰ میلیون مترمکعب رسید.
نجفیان با تأکید بر اینکه بارندگی‌های اخیر به معنای رفع بحران آب نیست، تصریح کرد: نباید تصور کنیم با بهبود نسبی ذخایر سدها، مشکل آب استان برطرف شده است؛ چراکه تنها بخشی از منابع آبی ما به آب‌های سطحی وابسته است و بخش عمده نیاز استان از سفره‌های زیرزمینی تأمین می‌شود که با ناترازی شدیدی روبه‌رو هستند.
وی ادامه داد: در شرایطی که حدود ۱۸۰ میلیون مترمکعب آب زیرزمینی برای مصارف شرب استان برنامه‌ریزی شده، برداشت‌های مازاد و مصرف بالاتر از ظرفیت منابع، موجب شده سالانه حدود ۴۰ تا ۵۰ میلیون مترمکعب بیش از میزان قابل تحمل از منابع آب زیرزمینی برداشت شود. تداوم این روند طی دهه‌های گذشته، به کاهش تجمعی حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون مترمکعب از ذخایر آبخوان‌های استان منجر شده است.
نجفیان با اشاره به پیامدهای این وضعیت گفت: افت سطح آب‌های زیرزمینی در برخی نقاط غرب استان به فرونشست زمین با نرخ بیش از ۳۰ سانتی‌متر در سال منجر شده است. این مسئله می‌تواند زیرساخت‌های حیاتی استان را با تهدید جدی مواجه کند و در صورت ادامه برداشت‌های بی‌رویه، تأمین آب پایدار برای نسل‌های آینده دشوارتر خواهد شد.
وی با اشاره به برنامه‌های مدیریت منابع آب در سال جاری افزود: بر اساس تکالیف ابلاغی وزارت نیرو، استان البرز باید حدود ۱۵ میلیون مترمکعب از برداشت و مصرف منابع آبی خود بکاهد. در همین راستا، محدودسازی چاه‌های دارای اضافه‌برداشت، کنترل هوشمند منابع و جلوگیری از برداشت‌های غیرمجاز در دستور کار قرار گرفته است. همچنین از ابتدای سال تاکنون حدود هزار حلقه چاه غیرمجاز در استان پر شده است.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز با اشاره به اقدامات زیرساختی انجام‌شده خاطرنشان کرد: اجرای تصفیه‌خانه مهستان، احداث خطوط انتقال و تکمیل بخش عمده سامانه رینگ آبرسانی در غرب استان از جمله اقدامات مهم سال‌های اخیر بوده که به افزایش پایداری تأمین آب کمک کرده است. همچنین طرح‌های بزرگی برای تقویت زیرساخت‌های آبرسانی در شرق استان آغاز شده و پروژه‌های جدیدی نیز در دستور کار قرار دارد.
نجفیان تأکید کرد: با وجود تمام این اقدامات، توسعه زیرساخت‌ها به‌تنهایی نمی‌تواند مشکل آب استان را حل کند. پایداری منابع آبی زمانی محقق می‌شود که میزان بارگذاری جمعیتی و مصرف با ظرفیت واقعی منابع آب زیرزمینی و سطحی متناسب شود.
وی یکی از مهم‌ترین چالش‌های البرز را بالا بودن سرانه مصرف آب دانست و گفت: سرانه مصرف آب در استان حدود ۲۳۰ لیتر در شبانه‌روز است؛ در حالی که این رقم در مشهد حدود ۱۴۰ لیتر است. بخشی از این میزان به تلفات شبکه مربوط می‌شود، اما سهم قابل توجهی نیز ناشی از الگوی مصرف شهروندان است.
نجفیان افزود: اگر بتوانیم سرانه مصرف آب در البرز را به حدود ۱۴۰ لیتر کاهش دهیم، می‌توانیم از سال آینده بخش مهمی از تنش‌های آبی در حوزه شرب را مدیریت کنیم. حتی اجرای پروژه‌های گسترده و هزینه‌کرد اعتبارات سنگین نیز بدون اصلاح الگوی مصرف نمی‌تواند تضمین‌کننده پایداری آب استان باشد.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت مشارکت عمومی و نقش رسانه‌ها در فرهنگ‌سازی مصرف آب گفت: مدیریت منابع آب تنها مسئولیت شرکت آب منطقه‌ای نیست و تمام شهروندان در قبال این سرمایه حیاتی مسئولیت دارند. با توجه به رشد سالانه جمعیت استان و اجرای طرح‌های توسعه‌ای در شهرهای جدید، اشتهارد و سایر مناطق، اگر اصلاح الگوی مصرف را جدی نگیریم، تأمین آب به یکی از اصلی‌ترین چالش‌های آینده البرز تبدیل خواهد شد. حفظ منابع آب برای نسل فعلی و نسل‌های آینده، نیازمند تغییر رفتار مصرفی و مشارکت همه مردم است.
