به گزارش تجارت آنلاین به نقل از بازار، محمد امین الرعایا، رئیس اندیشکده اقتصاد مقاومتی، در چهارمین کنگره پیشگامان رهایی در دانشگاه تهران و در جمع دانشجویان، با اشاره به تداوم فشارهای اقتصادی علیه ایران اظهار داشت: فشار اقتصادی علیه کشور یک برنامه بلندمدت است و حتی در دوره مذاکرات و پس از وقوع درگیریهای نظامی نیز این برنامه ادامه داشته است؛ بنابراین نمیتوان مسائل اقتصادی کشور را صرفاً با تمرکز بر مشکلات داخلی تحلیل کرد.
وی با بیان اینکه مسائل داخلی و خارجی اقتصاد ایران به یکدیگر گره خوردهاند، افزود: یکی از چالشهای اصلی اقتصاد کشور، کاهش درآمدهای ارزی ناشی از فروش نفت و ایجاد نکردن منابع جایگزین برای آن است. وقتی درآمد نفتی کاهش پیدا میکند، منابع ارزی لازم برای واردات کالا و مواد اولیه نیز محدود میشود و این مسئله در نهایت بر بازار ارز و اقتصاد داخلی اثر میگذارد.
رئیس اندیشکده اقتصاد مقاومتی ادامه داد: مسئله تجارت خارجی و مبادلات ارزی نیز از چالشهای جدی اقتصاد ایران است. پیش از تحریمها، برای خرید کالا از کشورهایی مانند روسیه، امکان انتقال مستقیم پول وجود داشت، اما اکنون مبادلات تجاری و مالی با محدودیت مواجه شده است. بنابراین، بخشی از مشکلات در داخل و بخشی در خارج از کشور شکل گرفته و باید این مسائل را بهصورت یکپارچه حل کرد.
*سه رویکرد در مواجهه با تحریمها
امین الرعایا با اشاره به رویکردهای مختلف در مواجهه با تحریمها گفت: در این زمینه سه رویکرد وجود دارد؛ نخست، مذاکره برای برداشتن تحریمها، دوم، دور زدن تحریمها و سوم، بیاثر و خنثی کردن تحریمها.
وی با انتقاد از اتکای صرف به مذاکرات برای رفع محدودیتهای اقتصادی تأکید کرد: نباید حل مسائل اقتصادی کشور را به برداشته شدن تحریمها گره زد؛ چراکه در شرایط کنونی، تحریمها صرفاً یک موضوع مقطعی نیستند و برای مواجهه با آنها باید ظرفیتهای اقتصادی کشور را تقویت کرد.
رئیس اندیشکده اقتصاد مقاومتی با انتقاد از رویکرد دور زدن تحریمها نیز اظهار داشت: دور زدن تحریمها از طریق مسیرهای غیررسمی ممکن است در کوتاهمدت بخشی از مشکلات را حل کند، اما این روش هزینهبر است، زمینه بروز فساد را فراهم میکند و بهمحض شناسایی مسیرها از سوی طرف مقابل، مجدداً با محدودیت مواجه میشود.
وی با اشاره به وابستگی مسیرهای انتقال ارز و مبادلات تجاری ایران به امارات افزود: بخش قابل توجهی از مبادلات ارزی کشور از مسیر امارات انجام میشود، در حالی که این مسیرها در معرض رصد و اعمال فشار طرفهای تحریمکننده قرار دارند. بنابراین، نمیتوان راهبرد اقتصادی کشوری با جمعیت ۸۵ میلیون نفر را بر فعالیت از مسیرهای غیررسمی و محدود بنا کرد.
امین الرعایا تأکید کرد: راهبرد اصلی باید بیاثر کردن تحریمها باشد؛ به این معنا که ساختار تجارت، صادرات نفت، انتقال پول و تأمین نیازهای کشور بهگونهای اصلاح شود که تحریم نتواند آثار موردنظر خود را بر اقتصاد ایران تحمیل کند.
* ضرورت توسعه روابط اقتصادی با چین و روسیه
رئیس اندیشکده اقتصاد مقاومتی با تأکید بر ضرورت توسعه تعاملات اقتصادی با چین و روسیه گفت: این کشورها برای ایران اهمیت دارند و ایران نیز برای آنها از جایگاه مهمی برخوردار است؛ البته نباید تصور کنیم این کشورها بدون توجه به منافع خود با ایران همکاری میکنند، بلکه باید بر اساس منافع مشترک، روابط اقتصادی پایدار و بلندمدت ایجاد کنیم.
وی افزود: تحولات اخیر و تغییرات نظم بینالمللی فرصتهایی برای توسعه همکاریهای اقتصادی ایران ایجاد کرده است. بسیاری از کشورها بهدنبال گسترش مبادلات و همکاریهای اقتصادی خارج از چارچوبهای سنتی تحت سلطه قدرتهای غربی هستند و ایران نیز باید از این فرصت استفاده کند.
امین الرعایا با اشاره به ظرفیتهای همکاری با چین در حوزه حملونقل و انتقال پول اظهار داشت: استفاده از مسیرهای همکاری با چین میتواند وابستگی ایران به مسیرهای تحت نفوذ کشورهای غربی را کاهش دهد. در تجربهای که در این زمینه انجام شده، علاوه بر کاهش وابستگی به مسیرهای پیشین، صرفهجویی ارزی نیز به همراه داشته است.
وی با بیان اینکه افزایش همکاری با چین و روسیه به معنای نادیده گرفتن منافع ملی در روابط خارجی نیست، تصریح کرد: روابط اقتصادی باید بر مبنای منافع متقابل تنظیم شود و نباید انتظار داشت کشورهای دیگر در همه موضوعات مطابق خواستههای ایران عمل کنند.
*وابستگی ۸۰ درصدی تجارت کالاهای اساسی به مسیرهای خارجی
رئیس اندیشکده اقتصاد مقاومتی با اشاره به ضرورت تنوعبخشی به مبادی واردات کالاهای اساسی گفت: در سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی بر تنوع مبادی واردات کالاهای اساسی تأکید شده است تا وابستگی کشور به تعداد محدودی از مسیرها و کشورها کاهش یابد.
وی افزود: با وجود گذشت حدود یک دهه، همچنان حدود ۸۰ درصد تجارت کالاهای اساسی کشور از مسیرهایی انجام میشود که به طرفهای وابسته به دشمن و شبکههای تجاری تحت نفوذ آنها ارتباط دارند.
وی ادامه داد: بخشی از این تجارت از مسیر امارات و بخشی نیز از طریق شرکتهای بزرگ چندملیتی انجام میشود؛ بنابراین، باید برای تغییر این وضعیت و متنوعسازی مسیرهای تأمین کالا و مبادلات تجاری برنامهریزی شود.
امین الرعایا با اشاره به تحولات اقتصاد جهانی و محدودیتهایی که کشورهای غربی برای روسیه ایجاد کردهاند، اظهار داشت: پس از اعمال تحریمهای غرب علیه روسیه، این کشور توانست فروش انرژی خود به هند را به میزان قابل توجهی افزایش دهد؛ بهطوریکه صادرات انرژی روسیه به هند حدود چهار برابر شد. این تجربه نشان میدهد که ایجاد بازارهای جایگزین و توسعه مسیرهای جدید تجاری میتواند بخشی از آثار تحریم را خنثی کند.
وی تغییر نظم اقتصادی جهان و ظهور قدرتهای جدید را از فرصتهای پیشروی ایران دانست و تأکید کرد: اقتصاد جهانی در حال تغییر است و کشورها بهدنبال توسعه مبادلات و همکاریهای اقتصادی جدید هستند؛ در چنین شرایطی، ایران نیز باید با اصلاح ساختار تجارت خارجی و گسترش همکاری با کشورهای مختلف، از ظرفیتهای موجود استفاده کند.